'Lửa ngục': Từ đại án kinh tế đến bi kịch lòng tham

Lại Văn Long là cây bút có vị trí riêng ở cả báo chí lẫn văn chương. Ông công tác tại Báo Công an TP.HCM, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, từng đoạt giải Nhất cuộc thi truyện ngắn báo Văn nghệ (giai đoạn 1990 - 1991) với tác phẩm Kẻ sát nhân lương thiện. Tên tuổi ông gắn với hàng loạt bài điều tra chấn động dư luận, cùng bộ tiểu thuyết hình sự Hồ sơ lửa, công trình được xác lập Kỷ lục Việt Nam sau 30 năm theo đuổi. Một số tác phẩm của ông cũng đã được chuyển thể thành phim truyền hình như Biệt thự Pensée, Thủy Cơ, Mật danh Đ9, Nữ luật sư.

Đầu tháng 4.2026, nhà văn Lại Văn Long ra mắt Lửa ngục, tập 7 của bộ Hồ sơ lửa, do NXB Công an Nhân dân ấn hành. Cuốn sách lấy chất liệu từ những vụ án kinh tế chấn động dư luận trong thời gian qua, tiếp nối mạch Hồ sơ lửa sau các tập viết về xã hội đen, án oan, quan tham và tội phạm xuyên biên giới. Lần này, tác giả đi vào những đại án kinh tế, tham nhũng.

Chia sẻ với phóng viên Một Thế Giới về quá trình thực hiện cuốn sách, nhà văn Lại Văn Long cho biết: “Cuối năm 2024, NXB CAND đề nghị tôi viết một tiểu thuyết khoảng 100.000 chữ về các đại án kinh tế mà Cục C03 Bộ Công an, tức cơ quan điều tra tội phạm kinh tế, tham nhũng, buôn lậu, đã hoàn tất điều tra và được đăng tải công khai trên báo chí, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Sau khi đọc tài liệu, tôi sực nhớ trong bộ Hồ sơ lửa 6 tập mình đã viết vẫn chưa có phần nào về án kinh tế, tham nhũng. Vì thế, tôi tìm cách liên kết đề cương vừa xây dựng với các nhân vật trong Hồ sơ lửa và phát hiện ra một cảm hứng rất đặc biệt khi để những nhân vật từng chiến đấu qua hàng trăm vụ án hình sự chuyển sang điều tra các vụ án kinh tế gây chấn động dư luận.

Với cảm xúc mãnh liệt dành cho nhân vật và sự kiện, tôi đã viết liên tục 125 ngày đêm và đến ngày 16.4.2025 hoàn thành Lửa ngục với hơn 100.000 từ”.

Lửa ngục của nhà văn Lại Văn Long tập trung vào các đại án kinh tế, tham nhũng được dư luận đặc biệt quan tâm thời gian qua. So với các tập trước của Hồ sơ lửa, cuốn sách chuyển trọng tâm sang giới tội phạm cổ cồn trắng, với thủ đoạn gắn với dòng tiền, tài sản và những quan hệ quyền lực ngầm phía sau.

Nổi bật trong số đó là Dương Hùng Anh, Chủ tịch Tập đoàn Tân Hoàng Cung, một đại gia địa ốc dùng những màn khuếch trương rình rang để thao túng thị trường, từ việc đẩy giá đất vùng ven TP.HCM lên gấp 10 lần, khai trương “siêu thị địa ốc” ở Singapore đến động thổ “thành phố không ngủ” ở Phú Quốc, qua đó lừa hàng vạn nhà đầu tư bằng kế hoạch “Rồng hút nước”, thu lợi bất chính hơn 1 tỉ USD.

Khi bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an "sờ gáy", Hùng Anh tìm đến Trương Dung Lan, Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Hưng và Ngân hàng X.Bank, để nhờ chỉ đường chạy án. Từ đây, câu chuyện mở ra hàng loạt tình tiết về việc chạy án qua các đầu mối có thế lực, mỹ nhân kế, hối lộ hàng triệu USD, kim cương, hột xoàn, thậm chí cả âm mưu giết người. Khi việc chạy án cho Dương Hùng Anh còn dang dở, Trương Dung Lan đã bị khởi tố trong một đại án gây thiệt hại hơn 700.000 tỉ đồng, tương đương 27 tỉ USD.

Trên thực tế, những vụ án kinh tế chấn động dư luận đã được cơ quan chức năng và báo chí công bố rộng rãi trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Nhưng nếu chỉ nhìn vào những thiệt hại được công bố, công chúng mới thấy phần nổi của sự việc. Trong khi đó, Lửa ngục đi sâu vào phần chìm phía sau các vụ án ấy, từ những cuộc chạy án, những toan tính quyền lực đến sự tha hóa của con người trước cám dỗ của tiền bạc, danh vọng và sắc dục.

Tuy nhiên, Lửa ngục không chỉ bóc tách hành vi phạm tội mà còn khắc họa Đại tá Đặng Thanh như một biểu tượng của sự bản lĩnh, không bị khuất phục bởi vật chất. Khi mọi nỗ lực mua chuộc bằng tiền đều thất bại, "liên minh" Dương Hùng Anh và Đan Thi chuyển sang dùng mỹ nhân kế, tung tin đồn và các thủ đoạn bôi nhọ để đẩy ông ra khỏi chuyên án. Chính việc phe tội phạm buộc phải dùng đến hạ sách này cho thấy Đặng Thanh là một “chướng ngại vật” liêm chính mà chúng không thể dùng tiền để san phẳng.

Tác phẩm đặt mỗi cá nhân trước phép thử của tiền tài, danh vọng và sắc dục. Trong cuộc đối đầu này, ranh giới giữa phẩm giá và sự tha hóa được phân định bằng lựa chọn: giữ mình trong thiện lương hay để “tham, sân, si” dẫn dắt vào vực thẳm. Nhan đề cuốn sách vì thế không chỉ ám chỉ một kết cục pháp lý mà còn mô tả trạng thái con người bị thiêu đốt từ bên trong khi đánh mất bản lĩnh trước ma lực của vật chất.

Qua Lửa ngục, nhà văn Lại Văn Long cho độc giả thấy quy mô đặc biệt lớn của các đại án kinh tế. Vụ án Trương Dung Lan và Ngân hàng X.Bank hiện lên với khối lượng hồ sơ đồ sộ, gồm khoảng 6 tấn tài liệu, hơn 1 triệu bút lục và 279 bị cáo. Thiệt hại lên tới hơn 1 triệu tỉ đồng, tương đương hơn 11% GDP cả nước năm 2024.

Nhìn lại toàn bộ hành trình văn chương của Lại Văn Long, có thể thấy ông luôn dùng ngòi bút để vạch trần cái ác, qua đó đặt con người trước một lựa chọn về thiện và ác. Lửa ngục tiếp tục đi theo hướng ấy. Cuốn sách không đẩy cái ác lên để gây sốc mà truy tới căn nguyên của sự sa ngã khi con người đứng trước tiền tài, danh vọng và sắc dục. Theo cách nhìn của tác giả, việc chọn cái thiện giúp con người giữ được phẩm giá và sự thanh thản, còn chọn cái ác là để tham, sân, si che lấp lý trí rồi tự đẩy mình vào lửa ngục. Vì thế, Lửa ngục không chỉ là một cuốn truyện hình sự lấy chất liệu từ các đại án kinh tế mà còn là lời nhắc về đạo đức, pháp luật và cái giá tinh thần con người phải trả khi đánh mất mình trước quyền lực và lòng tham.

“Mỗi con người, dù sống trong thời đại nào, cũng đều gặp phải những khoảnh khắc bị cám dỗ bởi tiền tài, danh vọng, sắc dục hay ganh tỵ, ghen tuông. Tùy theo phông văn hóa, bản lĩnh, tâm địa mà mỗi người có cách ứng xử khác nhau. Nếu theo "thiện", tâm sẽ thanh thản, ung dung, không mảy may ham muốn. Khi đó, trí tuệ và phẩm giá cá nhân được nâng lên dưới mắt người đời. Còn chọn "ác" thì tham, sân, si che lấp hết trí, tâm, khiến con người lao theo đòi hỏi thỏa mãn rồi phải đau đớn, dằn vặt suốt phần đời còn lại trong "lửa ngục". Hình ảnh các nguyên tướng lĩnh, các "quan" đầu tỉnh hay các bộ trưởng phải khóc và nghẹn ngào xin lỗi Đảng, nhân dân trong các phiên tòa cũng là thông điệp phải sống và làm việc theo đạo đức, pháp luật”, nhà văn Lại Văn Long bộc bạch.

'Hồ sơ lửa’ của Lại Văn Long - Chuyện bây giờ mới kể

Nhà báo Lại Văn Long và nỗi ám ảnh “vụ án vườn điều”