Một công ty Nhật mua wolfram từ Việt Nam với số lượng lớn
Truyền thông Nhật Bản đưa tin, Mitsubishi Materials đã bắt đầu nhập khẩu wolfram từ Việt Nam ở quy mô lớn, thay cho nguồn hàng Trung Quốc đang bị siết xuất khẩu.
Đáng chú ý, hãng Nhật từng rút vốn khỏi đơn vị cung cấp vào năm 2024 để ưu tiên hàng Trung Quốc giá rẻ.
Rút vốn tám tháng trước khi Trung Quốc siết xuất khẩu
Mốc 2024 trùng với khoản đầu tư của Mitsubishi Materials vào Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR), chủ mỏ wolfram Núi Pháo. Tháng 10/2020, hãng Nhật chi 90 triệu USD (khoảng 9,5 tỉ yen) để nắm 10% cổ phần MSR.
Theo thông cáo của Mitsubishi Materials khi đó, mục tiêu là lập liên doanh tái chế wolfram và bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định từ Núi Pháo.
Mitsubishi Materials (mã 5711 trên sàn Tokyo) dùng wolfram làm nguyên liệu chính cho dụng cụ cắt gọt bằng hợp kim cứng. Đơn vị cung cấp vận hành một cơ sở tái chế wolfram tại Việt Nam mà Mitsubishi Materials góp vốn đến năm 2024.
Tháng 5/2024, Mitsubishi Materials đăng kí bán toàn bộ gần 110 triệu cổ phiếu MSR trong thời gian từ 30/5 đến 10/6/2024, với lí do tái cơ cấu danh mục đầu tư. Giá đóng cửa của MSR trước khi đăng kí bán là 17.300 đồng/cổ phiếu. Đến ngày 5/10/2026, cổ phiếu này đã lên 60.500 đồng, tăng 154% tính từ đầu năm.
Cùng thời điểm, Mitsubishi Materials mua lại tập đoàn H.C. Starck (Đức) từ MSR với giá 134,5 triệu USD, kèm hợp đồng mua dài hạn APT (amoni paratungstat), nguyên liệu trung gian để luyện ra bột wolfram.
Tám tháng sau khi hãng Nhật rút vốn, Trung Quốc chuyển sang cấp phép xuất khẩu wolfram theo từng trường hợp từ tháng 2/2025. Theo Fastmarkets, lượng APT Trung Quốc xuất khẩu giảm gần 70%, từ 782 tấn năm 2024 xuống 243 tấn trong 11 tháng năm 2025.
Với nguồn cung từ Trung Quốc bị siết, Mitsubishi Materials quay lại nhập khẩu từ Việt Nam ở quy mô lớn, trong đó có wolfram tái chế từ phế liệu hợp kim cứng. Theo Nikkei, nguồn hàng này đắt đến mức hãng phải tăng giá bán sản phẩm.
Nguồn cung Trung Quốc về Nhật giảm một nửa
Wolfram có nhiệt độ nóng chảy cao nhất trong các kim loại, khi kết hợp với carbon tạo thành hợp kim cực cứng để làm dụng cụ cắt và khuôn. Trung Quốc chiếm khoảng 80% sản lượng quặng wolfram thế giới.
Tháng 1/2026, Bắc Kinh siết xuất khẩu sang Nhật các mặt hàng lưỡng dụng trong bối cảnh quan hệ hai nước xấu đi. Theo số liệu hải quan Trung Quốc, từ tháng 2 đến tháng 4, nước này không xuất khẩu chút carbide wolfram hay bột wolfram nào sang Nhật. Nikkei cho biết lượng wolfram Nhật nhập từ Trung Quốc trong tháng 4 giảm 50% so với bình quân tháng của năm 2025.
Giá dụng cụ cắt tại Nhật vì thế tăng nhanh. Từ đơn hàng ngày 1/6, Sumitomo Electric nâng giá mũi khoan và dao phay nguyên khối hơn 60%, theo LOGISTICS TODAY. Mitsubishi Materials nâng giá vật liệu hợp kim cứng lên hơn ba lần.
Trước khủng hoảng, Việt Nam đã là nguồn cung wolfram lớn thứ ba của Nhật, sau Trung Quốc và Đài Loan. Sau hơn 700 triệu USD đầu tư vào khai thác và chế biến, MSR cho biết đang chiếm 21% nguồn cung wolfram toàn cầu nằm ngoài Trung Quốc.
Cuối tháng 9, The Elmet Group (Mỹ) thỏa thuận mua 4,99% cổ phần MSR với giá 124,75 triệu USD, tương ứng mức định giá khoảng 2,5 tỉ USD.
Thiếu hụt chưa được lấp đầy
Dù vậy, các nguồn thay thế chưa bù hết phần hàng Trung Quốc bị cắt. Theo bản tin Japan Semiconductor Signals, lượng bột wolfram Nhật nhập trong 7 tháng đầu năm 2026 vẫn thấp hơn 33,8% so với cùng kì. Ở mặt hàng này, Mỹ mới là nguồn thay thế chính.
Song song với tìm nguồn ngoài, Mitsubishi Materials đẩy mạnh tái chế trong nước. Ngày 9/9, hãng công bố rót khoảng 8 tỉ yen (khoảng 52 triệu USD) vào nhà máy Akita của công ty con Japan New Metals. Khoản đầu tư giúp công suất APT tại đây tăng gấp đôi, lên 2.400 tấn mỗi năm (quy đổi WO₃).
Theo kế hoạch, dây chuyền mới vận hành từ tháng 4/2029 và thay thế khoảng 1.200 tấn nguyên liệu trung gian nhập khẩu mỗi năm. Tập đoàn đặt mục tiêu đến năm tài chính 2030, tỉ lệ nguyên liệu tái chế tại các cơ sở sản xuất wolfram của mình đạt 100%.