Mỹ áp thuế nhập khẩu 12,5%: 10 ngành kinh tế của Việt Nam bị tác động, ngành nào chịu bất lợi nhiều nhất?

Việt Nam chịu thuế cao hơn các đối thủ trong ASEAN

Mức thuế bổ sung theo Điều 301 phân hóa 60 nền kinh tế thành 2 nhóm chính. Trong đó, nhóm chịu mức thuế 10% gồm có 17 nền kinh tế, nhóm chịu mức thuế 12,5% gồm có 43 nền kinh tế trong đó có Việt Nam. Một số nền kinh tế ở khu vực Đông Nam Á cũng nằm trong nhóm 2 gồm có Thái Lan và Philippines. Còn trong khu vực Châu Á, có Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, đều là những cường quốc xuất khẩu với ưu thế với giá hàng hóa thấp, công nghệ cao.

Theo nhận định của Công ty CP chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS), việc Mỹ áp mức thuế khiến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này “tăng chi phí trực tiếp thêm 2,5% (từ 10% lên 12,5%) làm xói mòn lợi thế giá so với các đối thủ ASEAN nhóm 10%; duy trì rủi ro pháp lý cố định trong 4 năm. Tuy nhiên, không gây sụp đổ cấu trúc xuất khẩu nhờ hệ thống miễn trừ diện rộng (Annex A)”.

Cụ thể, so sánh vị thế cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam trong ASEAN, hàng hóa Việt xuất khẩu sang Mỹ gặp bất lợi so với Malaysia, indonesia, Campuchia cùng chịu mức thuế 10%; ngang bằng với Thái Lan và Philippines có cùng mức chịu thuế 12,5%.

Đáng chú ý, trong các ngành hàng cạnh tranh chính về xuất khẩu sang thị trường Mỹ với các nền kinh tế trong khu vực ASEAN, Việt Nam có cùng ngành hàng điện tử xuất khẩu với Malaysia; cùng ngành hàng dệt may, giày dép với Indonesia và Campuchia. Đây là 3 nền kinh tế có lợi thế về mức thuế so với Việt Nam.

Trong khi đó, so với 2 nền kinh tế chịu cùng mức thuế 12,5% là Thái Lan và Philippines, Việt Nam có cùng ngành hàng xuất khẩu chính là điện tử.

10 ngành kinh tế bị tác động ra sao?

Theo phân tích của MAS, 10 ngành kinh tế của Việt Nam chịu tác động từ mức thuế nhập khẩu bổ sung 12,5% từ phía Mỹ. Trong đó, có 5 ngành chịu sự tác động từ tích cực nhẹ đến tích cực; 4 ngành chịu sự tác động từ tiêu cực nhẹ đến tiêu cực; 1 ngành chịu tác động ở mức trung tính.

Nhóm ngành chịu sự tác động tích cực

Trong đó, 2 nhóm ngành chịu tác động “tích cực” là điện tử và máy tính, bán dẫn và viễn thông nhờ vào việc được miễn trừ thuế suất 12,5%. Nhóm điện tử và máy tính chiếm gần 49% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ nhưng chủ yếu từ khối doanh nghiệp FDI, tiêu biểu như Samsung, Foxconn, Intel giữ vai trò duy trì chuỗi cung ứng; nhóm phân phối/công nghệ nội địa không bị ảnh hưởng tiêu cực.

3 nhóm ngành nhận được sự tác động “tích cực nhẹ” gồm nông sản thô, năng lượng và phân bón, sản xuất nội địa. Nhóm ngành nông sản thô (cà phê, hạt điều, hạt tiêu...) được miễn trừ thuế do Mỹ thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên, nhóm ngà h này cũng đang đa dạng hóa thị trường với việc thúc đẩy xuất khẩu sang EU (EVFTA). Việc miễn trừ đối với nhóm ngành này có tác động trực tiếp lên nhóm doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán ở mức thấp. Với nhóm năng lượng và phân bón, có đặc điểm là hàng hóa nguyên liệu thô, đang được hưởng lợi trực tiếp từ các gói kích cầu đầu tư công hạ tầng của Chính phủ. Nhóm sản xuất nội địa chủ yếu phục vụ thị trường trong nước, ít chịu tác động trực tiếp, hưởng lợi từ giá nguyên liệu toàn cầu giảm do nhu cầu tại Mỹ giảm, nguồn nguyên liệu nhập khẩu đa dạng hơn.

Nhóm ngành chịu sự tác động tiêu cực và trung tính

3 nhóm ngành chịu sự tác động ở mức tiêu cực là dệt may, da giày, gỗ và nội thất. Với nhóm dệt may, biên lợi nhuận vốn dĩ mỏng (3-10%), chiếm 40-50% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ. Việc mất 2,5% lợi thế giá so với Bangladesh, Campuchia và Indonesia, chịu thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) ở mức nền cao sẽ tạo sức ép lên biên lợi nhuận. Tương tự, nhóm ngành da giày vốn dĩ cũng có biên lợi nhuận mỏng, phụ thuộc lớn vào đơn hàng Mỹ. Với mức thuế 12,5%, rủi ro cơ bản là khả năng đơn hàng gia công dịch chuyển sang Campuchia và Indonesia. Đồng thời, 2 “ông lớn” là Nike và Adidas khả năng sẽ thắt chặt chi phí gia công đối với doanh nghiệp Việt Nam để bù đắp cho khoản chênh lệch tăng thuế nhập khẩu hàng hóa vào Mỹ. Với ngành gỗ và nội thất, việc kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ chiếm hơn 55% kim ngạch xuất khẩu ngành sẽ khiến áp lực gia tăng hơn. Ngoài ra, sản phẩm nội thất bọc còn chịu thêm thuế phòng vệ thương mại Mục 232 của Mỹ, với mức từ 25-50%.

Nhóm ngành chịu tác động tiêu cực nhẹ là thủy sản. Các mặt hàng như tôm đông lạnh, cá tra sẽ phải gánh “thuế chồng thuế” khi mức thuế 12,5% theo Điều 301 cộng dồn với thuế chống bán phá giá. Các doanh nghiệp của ngành này như Vĩnh Hoàn (cá tra), Minh Phú và Sao Ta (tôm) sẽ chịu áp lực cạnh tranh với

Tôm đông lạnh, cá tra Thuế 301 cộng dồn lên thuế chống bán phá giá (AD/CVD). VHC (cá tra sang Mỹ) và FMC/MPC (tôm sang Mỹ) chịu áp lực cạnh tranh giá với Ấn Độ, Ecuador là 2 thị trường chỉ chịu mức thuế 10% theo Điều 301.

Theo đánh giá của MAS, ngành thép, nhôm và đồng chỉ chịu mức tác động trung tính. Doanh nghiệp ngành này như Tôn Hoa Sen, Thép Nam Kim đang chịu thuế theo Điều 232, không cộng dồn thuế 301 để tránh thuế chồng thuế. Trong khi đó, Thép Hòa Phát đang được hưởng lợi từ giải ngân đầu tư công nội địa.