Mỹ cấm robot hình người và bộ biến tần điện Trung Quốc, Unitree chịu ảnh hưởng lớn

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) chiều 28/7 đã ban hành các quy định mới, cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người và robot bốn chân mới của Trung Quốc, cũng như các bộ biến tần điện có kết nối mạng. Đây là thiết bị đóng vai trò kết nối các nguồn năng lượng tái tạo và hệ thống pin lưu trữ với lưới điện cũng như hạ tầng của các trung tâm dữ liệu.

Theo hãng tin Reuters, các biện pháp này cho thấy chính quyền Trump muốn bảo vệ chuỗi cung ứng phục vụ AI của Mỹ trước nguy cơ Trung Quốc gây gián đoạn, đánh cắp dữ liệu hoặc tiến hành các cuộc tấn công mạng, đồng thời tạo sức ép để các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ.

"Những thiết bị này có thể tạo ra lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, gây ảnh hưởng đến an ninh kinh tế và an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời làm gia tăng rủi ro an ninh mạng với các hạ tầng trọng yếu của đất nước", FCC cho biết.

Chủ tịch FCC Brendan Carr khẳng định: "FCC sẽ tiếp tục thực hiện vai trò của mình trong việc bảo vệ các chuỗi cung ứng trọng yếu của nước Mỹ".

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa phản hồi về vấn đề này.

Robot hình người tích hợp AI được kì vọng tăng trưởng mạnh

Nhiều chuyên gia dự báo robot hình người, được trang bị "bộ não" AI, sẽ sớm được ứng dụng rộng rãi trong cả lĩnh vực tiêu dùng lẫn công nghiệp.

Trong khi đó, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn ở Mỹ cũng sẽ phụ thuộc vào nguồn cung ổn định của các bộ biến tần điện kết nối mạng.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng cảnh báo các công ty AI Trung Quốc có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt nếu bị phát hiện đánh cắp tài sản sở hữu trí tuệ của Mỹ.

Giới chức Mỹ cũng muốn tránh lặp lại kịch bản đã xảy ra với đất hiếm - nguyên liệu thiết yếu cho ngành công nghệ mà Trung Quốc đang thống trị. Nhờ vị thế gần như độc quyền, Trung Quốc nhiều lần sử dụng nguồn cung đất hiếm như một công cụ tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán quốc tế.

FCC nhiều khả năng miễn trừ cho các nhà cung cấp ngoài Trung Quốc

Theo bốn nguồn tin của Reuters, sau khi ban hành lệnh cấm, FCC dự kiến sẽ miễn áp dụng các quy định này với nhiều nhà cung cấp không phải của Trung Quốc, tương tự cách cơ quan này từng thực hiện với các lệnh hạn chế máy bay không người lái (drone) và bộ định tuyến (router) nước ngoài.

Các quy định có hiệu lực ngay sau khi được công bố nhưng chỉ áp dụng với các mẫu robot và bộ biến tần chưa được phát hành ra thị trường. Tuy nhiên, FCC vẫn có quyền thu hồi giấy phép lưu hành của các sản phẩm đã được cấp phép bán ở Mỹ nếu thấy cần thiết.

Trong nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Donald Trump đã đưa các mối đe dọa công nghệ từ Trung Quốc trở thành vấn đề được cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm. Ông nhiều lần lên tiếng về tình trạng các doanh nghiệp Trung Quốc bị cáo buộc đánh cắp sở hữu trí tuệ và nguy cơ gián điệp từ những tập đoàn viễn thông như Huawei.

Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump được đánh giá là có cách tiếp cận mềm mỏng hơn với Trung Quốc, trong bối cảnh quốc gia châu Á này năm ngoái đã sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm như một công cụ gây sức ép.

Unitree Robotics có thể chịu ảnh hưởng lớn nhất

Lệnh cấm nhập khẩu robot mới của Mỹ được dự báo sẽ tác động mạnh đến Unitree Robotics, công ty đang nắm gần 20% thị phần robot hình người toàn cầu, theo hãng nghiên cứu Counterpoint Research.

Unitree Robotics là một trong ba doanh nghiệp Trung Quốc đang thống lĩnh ngành robot hình người - lĩnh vực còn non trẻ nhưng phát triển rất nhanh.

Gần đây, Bộ Quốc phòng Mỹ đã đưa Unitree Robotics vào danh sách các doanh nghiệp bị nghi có liên hệ với quân đội Trung Quốc, động thái thường được xem là dấu hiệu báo trước các biện pháp cứng rắn hơn từ Washington.

Không lâu trước đó, Unitree Robotics công bố hợp tác với Nvidia để sử dụng chip AI Blackwell mới nhất của hãng nhằm làm "bộ não" cho robot của mình.

Nvidia cho biết dữ liệu thu thập từ các robot này sẽ được lưu trữ tại Mỹ, đồng thời nhấn mạnh khách hàng lớn nhất của Unitree Robotics là các trường đại học và viện nghiên cứu của Mỹ.

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc lo ngại các robot này có thể bị sử dụng để thu thập thông tin về các ngành công nghiệp trọng yếu của Mỹ, chuyển dữ liệu về Trung Quốc hoặc làm gián đoạn hoạt động của các hệ thống quan trọng.

FCC cũng cảnh báo: "Các robot này thu thập lượng lớn dữ liệu, có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để theo dõi người dân Mỹ, nâng cao năng lực của các cơ quan tình báo nước ngoài hoặc thậm chí chiếm quyền điều khiển robot từ xa".

Hạ nghị sĩ John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban đặc biệt tại Hạ viện Mỹ về Trung Quốc và là người từng đề xuất dự luật yêu cầu rà soát an ninh với robot Trung Quốc, cho rằng quyết định của FCC sẽ "giúp bảo vệ nước Mỹ và củng cố ngành công nghiệp robot trong nước".

Bộ biến tần của Trung Quốc cũng trở thành mục tiêu

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất bộ biến tần lớn nhất thế giới, với các doanh nghiệp dẫn đầu gồm Sungrow và Huawei. Trong đó, Huawei đã chịu nhiều lệnh trừng phạt của Mỹ.

Nhờ liên tục giảm giá bán, các doanh nghiệp Trung Quốc đang mở rộng nhanh thị phần tại thị trường phương Tây.

Reuters trước đó cho biết FCC đã xúc tiến lệnh cấm với bộ biến tần của Trung Quốc sau khi châu Âu triển khai các biện pháp tương tự và xuất hiện lo ngại các thiết bị này có thể bị lợi dụng để cài mã độc hoặc gây gián đoạn hệ thống.

Giới chức Mỹ muốn tránh lặp lại sự cố tương tự chiến dịch tấn công mạng Volt Typhoon bị phát hiện năm 2023. Khi đó, các hacker đã chiếm quyền điều khiển nhiều bộ định tuyến dân dụng nhằm che giấu các cuộc tấn công tiếp theo nhắm vào hạ tầng trọng yếu của Mỹ.

Hiện Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đã cấm mua sắm pin quang điện mặt trời, mô-đun năng lượng mặt trời và bộ biến tần do các "thực thể nước ngoài đáng lo ngại" sản xuất, trong đó có các công ty Trung Quốc.

Đến nay, Unitree Robotics, Sungrow và Huawei vẫn chưa đưa ra bình luận về các biện pháp mới của Mỹ.

Nvidia và Unitree Robotics hợp tác phát triển robot hình người phục vụ nghiên cứu ra sao?

Đầu tháng 6, Unitree Robotics thông báo hợp tác với gã khổng lồ chip Nvidia để cung cấp H2 Plus, phiên bản tiêu chuẩn hóa của robot hình người H2, cho các nhà nghiên cứu học thuật sử dụng. Thân H2 Plus sẽ do Unitree Robotics sản xuất, bàn tay cơ khí đến từ Sharpa (Singapore), còn “bộ não” tính toán của thiết bị sẽ do Nvidia cung cấp.

Nvidia tiết lộ các nhà nghiên cứu tại Đại học Stanford và Đại học California - San Diego (Mỹ) nằm trong số những đơn vị dự định sử dụng các robot này.

H2 Plus là phiên bản nâng cấp của robot hình người H2 cao gần 1,8 m của Unitree Robotics, được tích hợp phần cứng Jetson Thor.

Jetson Thor là nền tảng phần cứng AI dành cho robot và máy tự hành do Nvidia phát triển, được thiết kế để làm “bộ não” xử lý cho robot hình người, xe tự lái và các hệ thống AI vật lý. Hiểu đơn giản, Jetson Thor là máy tính AI siêu mạnh nhưng nhỏ gọn, có thể đặt trực tiếp bên trong robot để xử lý hình ảnh từ camera, hiểu môi trường xung quanh, điều khiển chuyển động, chạy mô hình AI và ra quyết định theo thời gian thực.

Sử dụng GPU (bộ xử lý đồ họa) Blackwell của Nvidia, Jetson Thor có khả năng xử lý AI mạnh hơn nhiều thế hệ Jetson trước đây.

Isaac GR00T, mô hình AI dành cho robot hình người của Nvidia, và các hệ thống mô phỏng là một phần gói thử nghiệm H2 Plus, theo thông cáo báo chí.

Ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, từng dự đoán AI vật lý có thể trở thành thị trường trị giá hàng chục nghìn tỉ USD. Tháng trước, ông nói với các nhà đầu tư rằng kỳ vọng mảng robot sẽ tăng trưởng rất nhanh trong 5 năm tới.

“Chúng tôi công bố Nvidia Isaac GR00T, nền tảng robot hình người tham chiếu hoàn chỉnh, với 25 bậc tự do trên mỗi bàn tay do Sharpa chế tạo, 31 bậc tự do trên toàn robot, cao gần 1,8 mét và nặng khoảng 68 kg, giống hệt tôi”, Jensen Huang phát biểu tại triển lãm Computex 2026 ở Đài Loan hôm 1/6.

“Nền tảng này vận hành trên chip Thor mới cùng toàn bộ hệ sinh thái phần mềm của chúng tôi, gồm hệ thống tạo dữ liệu, mô phỏng dữ liệu và môi trường vận hành - tất cả được tích hợp trong một robot được thiết kế để mọi người đều có thể sử dụng. Chúng tôi tạo ra hệ thống này cho các trường đại học và giới nghiên cứu, bởi việc tự phát triển một nền tảng như vậy là cực kỳ khó”, ông nói thêm.

Hệ thống mới cũng giúp Nvidia mở rộng hiện diện trong lĩnh vực phát triển phần mềm robot, dựa trên lợi thế sẵn có về điện toán AI thông qua nền tảng phần mềm CUDA rất phổ biến của hãng.

H2 Plus sẽ được bán ra vào tháng 10 và “bất kỳ ai cũng có thể mua”, theo Rev Lebaredian - Phó chủ tịch phụ trách mô phỏng AI vật lý tại Nvidia.

Ông cho rằng đây là bước đi giúp “đưa nghiên cứu robot hình người tiên tiến ra khỏi tay những tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới và các kỳ lân AI, để mọi phòng thí nghiệm đều có thể tiếp cận”.

Theo thông cáo báo chí, hiện đã có ít nhất 4 tổ chức nghiên cứu lên kế hoạch sử dụng H2 Plus. Trong số này có Ai2 tại thành phố Seattle (Mỹ), ETH Zurich (Thụy Sĩ), Trung tâm Robot Stanford (Mỹ), Phòng thí nghiệm Robot tiên tiến và Điều khiển của Đại học California - San Diego (Mỹ). Không có tổ chức nghiên cứu nào tại Trung Quốc được nhắc tên.

Robot hình người hiện vẫn là thị trường còn rất sơ khai. Dù các công ty như Unitree Robotics và 1X Technologies (Mỹ) đang phát triển robot đa dụng, việc triển khai robot hình người tích hợp AI đến nay chủ yếu vẫn giới hạn trong các kho hàng. Những lo ngại về an toàn và quyền riêng tư tiếp tục là rào cản khiến robot khó được sử dụng rộng rãi trong gia đình.

Các lãnh đạo Nvidia nói với Reuters rằng công ty dự định triển khai thêm nhiều dự án tương tự hợp tác với các hãng robot ngoài Trung Quốc. Họ không tiết lộ tên các đối tác tại Mỹ, Hàn Quốc và châu Âu.

Theo các lãnh đạo Nvidia, việc tích hợp nền tảng Jetson Thor giúp robot Unitree Robotics có thêm nhiều lớp bảo mật, đáp ứng yêu cầu của các trường đại học và viện nghiên cứu tại Mỹ.

Ví dụ, mọi bản cập nhật phần mềm cho các bộ phận bên trong robot sẽ phải đi qua chip của Nvidia để kiểm tra xem mã nguồn có hợp lệ và an toàn hay không.

Việc tích hợp trực tiếp chip Blackwell của Nvidia vào thân robot Unitree Robotics sẽ giúp nó có các tính năng bảo mật tương tự những công nghệ Nvidia đang dùng để bảo vệ máy chủ trong trung tâm dữ liệu.

Các công nghệ bảo mật này, gồm cả secure boot (khởi động an toàn) và confidential computing (điện toán bảo mật), được thiết kế để ngăn robot chạy mã độc và không cho dữ liệu nhạy cảm bị lấy ra khỏi robot nếu chưa được cho phép.