Mỹ đưa ‘drone ngầm’ tới Baltic, NATO cảnh giác trước tàu ngầm Nga
Hải quân Mỹ vừa phô diễn dàn thiết bị lặn không người lái có khả năng âm thầm giám sát đáy biển trong nhiều giờ tại vùng biển Baltic.
Trong bối cảnh hoạt động tàu ngầm Nga tại khu vực Baltic được NATO theo dõi chặt chẽ, an ninh dưới mặt nước đang trở thành ưu tiên ngày càng lớn.
Không chỉ tàu ngầm, các tuyến cáp thông tin, đường ống năng lượng và hạ tầng ngầm trọng yếu cũng được xem là những mục tiêu dễ bị đe dọa. Vì vậy, các phương tiện ngầm không người lái đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến lược bảo vệ đáy biển của liên minh.
BALTOPS 2026 và bài toán an ninh đáy biển
Theo thông tin công bố ngày 8/6, Nhóm Phương tiện Ngầm Không người lái số 1(UUVGRU 1) của Hải quân Mỹ đã triển khai các hệ thống UUV trong khuôn khổ cuộc tập trận BALTOPS 2026 của NATO, gần thành phố cảng Liepaja của Latvia.
Điểm đáng chú ý của đợt diễn tập là việc sử dụng các hệ thống tự hành có khả năng tìm kiếm, nhận dạng và theo dõi mục tiêu dưới nước. Những thiết bị này có thể hoạt động trong các khu vực nguy hiểm hoặc khó tiếp cận, qua đó giảm bớt rủi ro cho tàu có người lái và thợ lặn.
BALTOPS 2026 là cuộc tập trận hàng hải đa quốc gia hàng đầu ở biển Baltic, nơi hải quân các nước đồng minh phối hợp ăn ý và xây dựng phản ứng chung trước các mối đe dọa ngầm mới nổi. Khi nỗi lo phá hoại cáp thông tin, đường ống năng lượng và các hạ tầng quan trọng dưới biển ngày một lớn, cuộc tập trận đặc biệt chú trọng nâng cao nhận thức về đáy biển và năng lực tác chiến tự hành.
UUVGRU 1 chính là tổ chức tác chiến chủ lực của hải quân Mỹ chịu trách nhiệm tích hợp các hệ thống ngầm không người lái vào hoạt động hạm đội. Đơn vị này phát triển chiến thuật và ý tưởng vận hành cho UAV ngầm phục vụ thu thập tình báo, tác chiến chống ngầm, tác chiến đáy biển và bảo vệ hạ tầng trọng yếu.
Iver3 - thiết bị lặn nhỏ gọn cho vùng nước nông
Một trong những hệ thống được sử dụng tại BALTOPS 2026 là phương tiện ngầm không người lái (UUV) Iver3, một thiết bị tự hành nhỏ gọn, được thiết kế cho thu thập tình báo, khảo sát thủy văn, lập bản đồ đáy biển và hỗ trợ rà phá thủy lôi.
Do hãng OceanServer Technology (Mỹ) phát triển, thiết bị có hình dạng ngư lôi này có thể hoạt động tự hành trong khi mang theo nhiều loại tải trọng khác nhau, gồm sonar quét sườn, cảm biến môi trường và hệ thống định vị chính xác.
Khả năng khảo sát chi tiết ở vùng nước nông và chật hẹp khiến Iver3 đặc biệt hữu dụng tại Baltic, nơi lực lượng hải quân phải giám sát hạ tầng ngầm trọng yếu, phát hiện các mối nguy tiềm tàng và duy trì nhận thức tình huống liên tục mà không đẩy con người vào rủi ro không cần thiết.
Khác với khí tài hải quân truyền thống, phương tiện ngầm không người lái có thể lặn liên tục trong thời gian dài để thực hiện các nhiệm vụ giám sát trên những vùng biển rộng lớn. Được trang bị sonar tiên tiến, công nghệ định vị và các gói cảm biến chuyên dụng, chúng có thể lập bản đồ đáy biển, phát hiện hoạt động khả nghi, nhận diện đe dọa và theo dõi hạ tầng, tất cả mà không cần đưa tàu có người lái hay thợ lặn vào vùng nguy hiểm.
Vì sao Baltic trở thành điểm nóng dưới mặt nước?
Tầm quan trọng của các năng lực dưới biển đã tăng mạnh trong vài năm qua. Sau nhiều sự cố liên quan đến cáp thông tin, đường ống năng lượng và hạ tầng ngầm ở vùng biển châu Âu, NATO ngày càng chú trọng bảo vệ các tuyến kết nối chiến lược này.
Với mạng lưới hàng hải thương mại dày đặc, nhiều tuyến cáp viễn thông, hạ tầng năng lượng ngoài khơi và vị trí gần khu vực hoạt động của Hạm đội Baltic Nga, biển Baltic trở thành một không gian an ninh dưới biển đặc biệt nhạy cảm.
Một năng lực nổi bật được thể hiện tại BALTOPS 2026 là sử dụng drone ngầm để hỗ trợ rà phá thủy lôi. Thủy lôi vẫn là mối đe dọa hàng hải nguy hiểm vì có thể làm gián đoạn cả hoạt động quân sự lẫn vận tải thương mại. Phương tiện ngầm tự hành có thể khảo sát nhanh vùng biển nghi vấn, phát hiện vật thể lạ và phân loại nguy cơ trước khi lực lượng rà phá tiếp cận. Nhờ đó, thời gian mở lại cảng biển hoặc tuyến hàng hải quan trọng có thể được rút ngắn đáng kể.
Vai trò của UUV không dừng ở chống thủy lôi. Chúng còn có thể hỗ trợ tác chiến chống ngầm bằng cách tham gia vào các mạng cảm biến phân tán dưới nước, giúp phát hiện và theo dõi hoạt động tàu ngầm. Tại Baltic, nơi hoạt động của tàu ngầm Nga luôn là mối quan tâm của NATO, khả năng giám sát liên tục dưới mặt biển có ý nghĩa lớn trong việc duy trì nhận thức tình huống và tăng cường răn đe.
Tác chiến tự hành tương lai
BALTOPS 2026 không chỉ là một cuộc tập trận hải quân thông thường. Đây còn là dịp để NATO thử nghiệm cách đưa các hệ thống không người lái vào hoạt động tác chiến thực tế, đặc biệt trong môi trường dưới mặt nước ngày càng phức tạp.
Thông qua cuộc tập trận, hải quân các nước đồng minh có thể đánh giá cách phương tiện ngầm không người lái phối hợp với tàu chiến, trung tâm chỉ huy, mạng tình báo và lực lượng trên biển. Vấn đề không chỉ nằm ở khả năng lặn, khảo sát hay phát hiện mục tiêu, mà còn ở cách dữ liệu thu được được xử lý, chia sẻ và sử dụng trong một chiến dịch chung của NATO.
Khi nhiều quốc gia cùng tham gia một nhiệm vụ, khả năng phối hợp trở nên đặc biệt quan trọng. Một UUV của Mỹ có thể thu thập thông tin dưới đáy biển, nhưng dữ liệu đó cần được đưa vào hệ thống chỉ huy chung để các đơn vị đồng minh khác có thể hiểu, phân tích và hành động kịp thời. Vì vậy, NATO cần quy trình vận hành thống nhất, chuẩn chia sẻ dữ liệu rõ ràng và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng.
Những kinh nghiệm mà UUVGRU 1 thu được tại BALTOPS 2026 nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đến hướng đầu tư tương lai của NATO trong tác chiến đáy biển. Các tiến bộ về trí tuệ nhân tạo, định vị tự hành, liên lạc dưới nước và hợp nhất cảm biến đang giúp UUV vượt ra khỏi vai trò khí tài chuyên biệt, dần trở thành một phần quan trọng của sức mạnh hải quân hiện đại, nhất là tại những khu vực có nhiều hạ tầng ngầm nhạy cảm như biển Baltic.
