Mỹ thiếu chip nhớ vì AI, thuế quan có thể khiến cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng

Mỹ đứng trước nghịch lý ngày càng rõ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI). Chính quyền Trump muốn đưa hoạt động sản xuất chip về nước để giảm phụ thuộc vào châu Á, nhưng chính sách thuế quan nhằm thúc đẩy mục tiêu đó lại có nguy cơ làm tăng chi phí chip nhớ mà các công ty AI Mỹ đang cần với số lượng chưa từng có.

Mỹ thiếu chip nhớ khi AI làm bùng nổ nhu cầu HBM

Mỹ đang thiếu các cơ sở sản xuất chip nhớ, vốn rất quan trọng với AI và đang tăng giá chóng mặt. Trong khi đó, chính quyền Trump đang chuẩn bị áp thuế lên chip nhớ nhập khẩu nhằm thúc đẩy đầu tư mở rộng năng lực sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, động thái này có thể làm tăng chi phí với các tập đoàn công nghệ Mỹ, hãng điện tử tiêu dùng và doanh nghiệp khác đang mua chip nhớ từ các nhà máy ở châu Á do Samsung Electronics, SK Hynix (Hàn Quốc) và Micron Technology (Mỹ) vận hành. Đây là ba hãng sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.

Lãnh đạo ba công ty này cho biết tình trạng thiếu chip nhớ có thể còn kéo dài từ 12 tháng nữa đến vài năm. Các trung tâm dữ liệu AI cần lượng lớn bộ nhớ để lưu trữ dữ liệu, đồng thời cần bộ nhớ băng thông cao (HBM) để phục vụ hoạt động tính toán trong quá trình huấn luyện và vận hành mô hình AI.

Theo hãng nghiên cứu thị trường TrendForce, đến cuối năm 2026, giá bộ nhớ flash có thể cao gấp 4 lần so với giữa 2025, trong khi giá bộ nhớ máy chủ có thể tăng hơn 6 lần.

TrendForce cho biết áp lực trên thị trường bộ nhớ vẫn chưa giảm trong quý IV/2026. Các nhà cung cấp đang tiếp tục ưu tiên công suất cho DRAM máy chủ và HBM để đáp ứng nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI, qua đó thu hẹp nguồn cung dành cho PC và smartphone.

TrendForce dự báo giá hợp đồng SSD doanh nghiệp trong quý IV/2026 có thể tăng 23 - 28% so với quý trước, trong khi giá NAND flash nói chung tăng 15 - 20%. Điều này cho thấy AI đang tạo ra sức ép không chỉ với HBM mà còn lan sang cả thị trường bộ nhớ và lưu trữ truyền thống.

Mỹ chỉ có một cơ sở sản xuất chip nhớ thương mại

Hiện Mỹ chỉ có một cơ sở sản xuất chip nhớ thương mại tại thành phố Manassas (bang Virginia), do Micron Technology vận hành. Nhà máy này chủ yếu sản xuất các chip nhớ thế hệ cũ, phục vụ ngành ô tô, hàng không vũ trụ, quốc phòng và công nghiệp.

“Việc quá phụ thuộc vào chip nhớ sản xuất ở nước ngoài khiến Mỹ dễ bị tác động trước các gián đoạn nguồn cung, có thể đe dọa hoạt động của doanh nghiệp, quốc phòng và vị thế dẫn đầu của Mỹ trong một lĩnh vực công nghệ có vai trò then chốt với AI”, theo Hanna Dohmen, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Công nghệ và An ninh mới nổi thuộc Đại học Georgetown.

Bà Lauryn Williams, chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế - tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington D.C (Mỹ), cho biết một trong những mục tiêu rộng lớn của chính quyền Trump là duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua AI toàn cầu, đặc biệt là trước Trung Quốc.

“Đưa thêm hoạt động sản xuất chip về Mỹ phù hợp với định hướng đó”, Lauryn Williams nói.

Cuộc điều tra an ninh quốc gia của Bộ Thương mại Mỹ với một số loại chip nhập khẩu đã dẫn đến việc Washington áp mức thuế 25% hồi tháng 1, nhưng phạm vi ban đầu khá hẹp và một số chip phục vụ xây dựng chuỗi cung ứng công nghệ Mỹ được miễn thuế. Khi Mỹ chuẩn bị mở rộng phạm vi áp thuế, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick cho biết các công ty nước ngoài đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất ngay tại Mỹ có thể được miễn hoặc giảm những khoản thuế này.

Các nỗ lực tăng năng lực sản xuất chip nhớ tại Mỹ đã được khởi động từ thời chính quyền Joe Biden, nhưng sẽ mất nhiều năm mới hoàn thành và chưa thể giúp giải quyết đáng kể tình trạng thiếu nguồn cung trên toàn cầu trong tương lai gần.

Micron Technology, Samsung, SK Hynix tăng đầu tư vào Mỹ giữa khủng hoảng chip nhớ

Micron Technology đã cam kết đầu tư khoảng 250 tỉ USD đến năm 2035 cho các cơ sở sản xuất chip mới và các dự án công nghệ tại Mỹ, với mục tiêu dài hạn sản xuất khoảng 40% DRAM của mình trong nước. Một trong hai nhà máy mới đang được xây dựng ở bang Idaho sẽ bắt đầu tăng dần sản lượng từ giữa năm 2027. Thế nhưng, siêu nhà máy của hãng chip số 1 Mỹ tại bang New York sẽ phải đến năm 2030 mới bắt đầu hoạt động.

Hiện Micron Technology vẫn phải đưa một phần sản phẩm bộ nhớ sản xuất ở Mỹ sang châu Á để thực hiện công đoạn đóng gói cuối cùng nhằm tạo ra HBM. Micron Technology có kế hoạch đưa công nghệ đóng gói HBM về Mỹ, nhưng chỉ sau khi hoàn thành nhà máy thứ hai tại Idaho vào cuối năm 2028.

Cơ sở đóng gói HBM đầu tiên của SK Hynix tại Mỹ, ở thành phố West Lafayette (bang Indiana) đã khởi công vào tháng 8. Đây là cơ sở đóng gói tiên tiến dành cho HBM, không phải nhà máy sản xuất wafer DRAM từ đầu.

SK Hynix sẽ đưa các wafer tiên tiến được sản xuất tại Hàn Quốc sang bang Indiana để thực hiện các công đoạn đóng gói và kiểm định, sau đó cung cấp sản phẩm HBM hoàn thiện cho khách hàng Mỹ. Công ty dự kiến hoàn thành phòng sạch vào tháng 10/2028 và bắt đầu sản xuất hàng loạt HBM thế hệ mới tại đây từ nửa cuối năm 2029.

Hiện chưa rõ các khoản đầu tư đang được triển khai tại Mỹ của Micron Technology và SK Hynix có giúp hai công ty được miễn thuế hay không. Samsung Electronics đã chuẩn bị rót hàng chục tỉ USD vào các cơ sở sản xuất chip mới ở bang Texas (Mỹ), nhưng những dự án này không dành cho chip nhớ.

Ông Troy Stangarone, nghiên cứu viên cấp cao thỉnh giảng tại Viện Kinh tế Hàn Quốc tại Mỹ, cho rằng thuế quan sẽ làm tăng chi phí chất bán dẫn, đồng thời khiến căng thẳng gia tăng với chính những đối tác mà Mỹ cần để duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI.

“Áp thuế lên chất bán dẫn sẽ phản tác dụng”, Troy Stangarone nhấn mạnh.

Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết chính quyền Trump đang triển khai một “chiến lược linh hoạt và đa chiều” nhằm đưa hoạt động sản xuất các sản phẩm quan trọng trở lại Mỹ, qua đó thu hút những khoản đầu tư lớn từ các doanh nghiệp đầu ngành.

Bộ Thương mại Mỹ không phản hồi khi được đề nghị bình luận về câu chuyện trên.

Chi phí chip nhớ tăng đã đẩy giá nhiều loại thiết bị điện tử tiêu dùng lên cao. Hồi tháng 6, Apple cho biết giá bộ nhớ tăng mạnh nên đã nâng giá máy Mac và iPad.

Giá iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max ra mắt gần đây cũng tăng 100 USD so với phiên bản năm ngoái.

Một nhà máy sản xuất chất bán dẫn mới, còn gọi là fab, có thể tiêu tốn từ 20 tỉ USD trở lên để xây dựng và mất nhiều năm mới hoàn thành.

SK Hynix đàm phán với Intel về khả năng sản xuất chip nhớ ở Mỹ

Một diễn biến mới cho thấy sức ép từ Washington đang bắt đầu tác động trực tiếp đến chiến lược của các nhà sản xuất chip nhớ.

Ngày 16/9, Reuters đưa tin SK Hynix đang đàm phán với Intel về khả năng sản xuất chip nhớ trên đất Mỹ lần đầu tiên. Một phương án được cân nhắc là SK Hynix thuê một phần cơ sở sản xuất chip mà Intel đang xây dựng tại bang Ohio. Phương án khác là SK Hynix, Intel và một số công ty điện toán đám mây cùng thành lập liên doanh nhằm bảo đảm nguồn cung chip nhớ dài hạn. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận vẫn ở giai đoạn đầu và chưa có thỏa thuận cuối cùng.

Nếu thành hiện thực, đây sẽ là bước đi đáng chú ý vì SK Hynix hiện có phần lớn năng lực sản xuất chip nhớ tại Hàn Quốc và Trung Quốc. Việc sản xuất ngay tại Mỹ có thể giúp công ty giảm mức độ phụ thuộc vào nguồn cung xuyên biên giới và tránh một phần rủi ro từ chính sách thuế quan của Washington.

Tuy nhiên, sản xuất chip nhớ tại Mỹ có chi phí cao hơn Hàn Quốc. Ngoài ra, nếu SK Hynix đưa các công nghệ chip nhớ tiên tiến sang Mỹ, kế hoạch này có thể phải được chính phủ Hàn Quốc xem xét vì đây được coi là những công nghệ nhạy cảm. Những yếu tố này có thể trở thành trở ngại với một thỏa thuận giữa SK Hynix và Intel.

Solidigm, công ty con của SK Hynix, cũng đang xem xét khả năng xây dựng nhà máy NAND flash tại Mỹ, trong đó khu vực phía bắc bang New York được xem là một địa điểm tiềm năng.

Nếu được xây dựng, cơ sở tại Mỹ sẽ giúp Solidigm bớt phụ thuộc vào nhà máy NAND flash duy nhất của hãng ở thành phố Đại Liên (Trung Quốc), đồng thời giảm nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Mỹ.