Năng lực mới đáng sợ của tên lửa Mỹ GMLRS
Lần đầu tiên trong chương trình tên lửa GMLRS, một quả đạn đang bay được đổi mục tiêu để đánh trúng mục tiêu di động. Lockheed Martin công bố kết quả này ngày 28/10.
Thử nghiệm diễn ra tại trường bắn White Sands, bang New Mexico. Kíp bắn dùng đường truyền dữ liệu Strigo và hệ thống dẫn đường RIG-360. Loại đạn vốn chỉ đánh tọa độ cố định giờ có thể chuyển sang mục tiêu đang cơ động.
Tên lửa GMLRS lần đầu đổi mục tiêu khi đang bay
Theo thông cáo của Lockheed Martin, quả rocket được phóng từ xe HIMARS M142. Đợt bắn đạn thật có sự phối hợp của Lục quân Mỹ. Khi tên lửa GMLRS đang bay, kíp thử nghiệm gửi thông tin mục tiêu mới qua Strigo và RIG-360. Quả đạn đổi quỹ đạo rồi phá hủy một mục tiêu đang di chuyển. Công ty gọi đây là lần đầu tiên của chương trình GMLRS.
Nhiều chi tiết vẫn được giữ kín. Lockheed không nêu ngày bắn, loại mục tiêu, cự li hay tốc độ di chuyển của mục tiêu. Hai thiết bị Strigo và RIG-360 được tích hợp bằng vốn tự có của hãng. Thông cáo không nhắc tới hợp đồng nào của Lục quân cho năng lực này.
GMLRS được thiết kế để đánh vào tọa độ xác định trước. Vị trí mục tiêu được nạp vào hệ thống trước khi phóng. Trên đường bay, quả đạn dùng hệ dẫn đường quán tính kết hợp GPS. Các cánh lái nhỏ ở mũi giúp nó giữ hướng. Mỗi quả mang đầu đạn khoảng 90 kg, bắn xa hơn 70 km. Lockheed công bố độ tin cậy trên 98%. Cách làm ấy hiệu quả với kho đạn, sở chỉ huy hay cầu đường. Nhưng một bệ phóng tên lửa hay đoàn xe có thể rời chỗ ngay sau khi đạn khai hỏa. Khi đó, tọa độ nạp sẵn mất giá trị.
Theo Lockheed, chỉ huy trên thực địa giờ có thể sửa một đòn đánh đã lập trình khi tình hình chiến trường đổi khác. Hãng cho rằng binh sĩ sẽ linh hoạt hơn trước các mối đe dọa cơ động. Năng lực mới cũng không đòi hỏi thay đổi lớn với quả đạn hiện có.
Ông Randy Crites, Phó Chủ tịch bộ phận Chương trình tiên tiến của Lockheed Martin, đề cao mức tích hợp giữa GMLRS, RIG-360 và Strigo. “Chúng tôi trao cho binh sĩ sự tự tin và năng lực để thành công trong những tình huống thực tế phức tạp nhất”, ông nói.
GMLRS tận dụng công nghệ của tên lửa đánh chặn
RIG-360 vốn không được làm cho nhiệm vụ tấn công mặt đất. Tên đầy đủ của hệ thống là Remote Interceptor Guidance-360, tức dẫn đường từ xa cho tên lửa đánh chặn. Lockheed phát triển nó cho mạng lưới phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp của Lục quân Mỹ. Nhiệm vụ của thiết bị là gửi thông tin mục tiêu cập nhật tới tên lửa đang bay.
Ý tưởng ghép RIG-360 với GMLRS đã có từ ba năm trước. Tháng 10/2023, Lockheed thử nghiệm tại chính White Sands nhưng chưa phóng quả rocket nào. Đường truyền dữ liệu được gắn trên một máy bay bay theo quỹ đạo mô phỏng GMLRS. Thiết bị nhận lệnh cập nhật mục tiêu từ RIG-360.
Strigo xuất hiện muộn hơn. Lockheed giới thiệu dòng công nghệ này ngày 10/8/2026. Strigo gồm cảm biến vô tuyến, đường truyền dữ liệu và đầu dò tên lửa trên một kiến trúc dùng chung. Hãng đã cam kết 250 triệu USD cho trung tâm phát triển Strigo. Công nghệ này cũng góp phần vào đầu dò của tên lửa PrSM Increment 2. Phiên bản PrSM này nhắm tới mục tiêu di động, kể cả trên biển. Nó bay thử lần đầu vào tháng 3/2026 với hành trình 350 km.
Khác với PrSM Increment 2, GMLRS không có đầu dò riêng để tự bám mục tiêu ở pha cuối. Năng lực mới vì thế dựa vào dữ liệu mục tiêu từ cảm biến bên ngoài, truyền tới quả đạn khi đang bay. Lockheed gọi đó là nối cảm biến, bệ phóng và hệ ngắm bắn “thành một chuỗi tiêu diệt tích hợp duy nhất”. Hãng chưa công bố tần suất cập nhật dữ liệu hay việc liên kết có phải duy trì suốt hành trình hay không.
Phụ thuộc vào tín hiệu từ bên ngoài từng gây khó cho GMLRS ở Ukraine. Tháng 5/2023, CNN dẫn lời nhiều quan chức Mỹ, Anh và Ukraine về tác động của tác chiến điện tử Nga. Theo họ, thiết bị gây nhiễu làm giảm độ chính xác của GMLRS khi tác động vào tín hiệu GPS. Mỹ và Ukraine phải liên tục cập nhật phần mềm cho cả bệ phóng lẫn quả đạn. Một quan chức Lầu Năm Góc gọi đó là “trò mèo vờn chuột liên tục”. Lockheed chưa công bố khả năng chống nhiễu của đường truyền Strigo.
Năng lực mới có thể được đưa lên ER GMLRS
Theo Lockheed, gói đường truyền vừa thử “có thể áp dụng trực tiếp” cho ER GMLRS và PrSM. Thông cáo không cho biết hai loại đạn này đã được thử với gói thiết bị hay chưa. Lục quân Mỹ cũng chưa công bố kế hoạch mua sắm hay mốc biên chế.
ER GMLRS là ứng viên gần nhất. Phiên bản tầm xa này đẩy tầm bắn lên 150 km, gần gấp đôi bản tiêu chuẩn. Đạn điều khiển bằng cánh đuôi để cơ động tốt hơn và dùng chung bệ HIMARS, M270A2. Tháng 2/2026, Lockheed công bố lần đầu ER GMLRS mang đầu đạn thay thế (AW) được phóng từ M270A2. Phát bắn hoàn tất thử nghiệm chứng nhận hệ thống của biến thể này.
Tháng 9 và tháng 10, binh sĩ Lục quân tiếp tục hai đợt thử nghiệm tác chiến tại White Sands. Họ bắn liên tiếp nhiều quả mang đầu đạn AW và đầu đạn đơn khối từ M270A2. Ngày 19/10, Lockheed cho biết Lục quân đã duyệt mốc Milestone C, bước mở đường cho sản xuất và triển khai. Bà Sabrina Barnes, Phó Chủ tịch mảng rocket hỏa lực chính xác của hãng, nói giá trị của ER GMLRS không nằm riêng ở tầm bắn. Theo bà, đạn mới bổ sung năng lực ngay trong kiến trúc hỏa lực chính xác sẵn có.
Bước tiến kĩ thuật đến khi nhu cầu về GMLRS tăng mạnh. Ngày 29/6/2026, Lockheed nhận hợp đồng 3 tỉ USD sản xuất GMLRS tiêu chuẩn và tầm xa cho năm tài khóa 2026. Hãng đã giao quả GMLRS thứ 75.000 cho Lục quân từ năm 2024. Theo Defense Daily, tháng 10/2025, Lockheed cho biết đã đạt công suất 14.000 quả mỗi năm. Tháng 8/2026, Lục quân đăng thông báo khảo sát nguồn cung cho 133.014 quả GMLRS tới năm 2034. Lịch trình nêu mức 19.002 quả mỗi năm từ 2028 đến 2034, cao hơn gần 36% so với công suất Lockheed công bố. Đây mới là bước thăm dò năng lực của ngành công nghiệp, chưa phải hợp đồng mua sắm.
Mức tiêu hao trong thực chiến cũng rất cao. Theo CNN, chỉ tính tới tháng 2/2023, Ukraine đã dùng khoảng 9.500 quả rocket cho HIMARS. Nếu công nghệ đổi mục tiêu được đưa lên ER GMLRS, yêu cầu với mạng lưới cảm biến sẽ cao hơn. Ở tầm bắn tới 150 km, mục tiêu cơ động có thể đổi vị trí đáng kể trong lúc quả đạn bay tới khu vực tác chiến.
