Ngân hàng lãi chục tỉ USD vì sao room ngoại vẫn ‘hở’ hàng tỉ cổ phiếu?

Room ngoại “hở” 40%, tương ứng hơn 9,5 tỉ cổ phiếu

Trong mạch bán ròng mạnh của khối ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ đầu năm tới nay, một thống kê đến ngày 30/6 cho thấy, nhóm ngành ngân hàng đang “hở" room ngoại rất lớn. Cụ thể, room ngoại vẫn còn hơn 9,5 tỉ cổ phiếu, tại 27 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán. Con số này so với hạn mức được phép nắm giữ, chỉ đạt hơn 60%, tương ứng khối lượng sở hữu khoảng 14,8 tỉ cổ phiếu, trong khi hạn mức tối đa là hơn 24,4 tỉ cổ phiếu.

Theo thống kê trên bảng giá điện tử của Công ty CP chứng khoán FPT (FPTS), những ngân hàng vẫn còn room ngoại khá lớn như BID (hơn 902 triệu cổ phiếu), VCB (hơn 818 triệu cổ phiếu), SHB (hơn 1,24 tỉ cổ phiếu), SSB (hơn 1 tỉ cổ phiếu), MSB (gần 700 triệu cổ phiếu)… Ở phía ngược lại, những ngân hàng còn “hở” room không nhiều như OCB (hơn 60 triệu cổ phiếu), TCB (hơn 61 triệu cổ phiếu), MBB (hơn 82 triệu cổ phiếu), VIB (hơn 27 triệu cổ phiếu).

Thống kê cũng cho thấy, chỉ riêng cổ phiếu của 5 ngân hàng SHB, SSB, BID, VCB và MSB đã chiếm tới hơn 49% tổng room ngoại còn lại của các ngân hàng niêm yết.

Tỉ lệ “hở” room ngoại không quan trọng bằng khả năng “khớp lệnh” giữa 2 bên

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn trên những con số về tỉ lệ “hở” room tại mỗi ngân hàng hay tình hình mua ròng – bán ròng trên mỗi mã cổ phiếu ngân hàng, chưa thể đánh giá sát được nhu cầu mua bán vốn của cả 2 bên.

Thứ nhất, khối lượng mua bán ròng đa phần thường diễn ra trên lượng cổ phiếu giao dịch tự do trên thị trường (free float). Chỉ thi thoảng mới xảy ra các thương vụ sang tay giữa các tổ chức hoặc nhà đầu tư cá nhân với tư cách là nhà đầu tư lớn hoặc nhà đầu tư chiến lược, vốn đã nắm giữ lượng cổ phiếu trong một thời gian dài trước đó và có tính ổn định.

Ngoài ra, sau giai đoạn “khát” cổ phiếu ngân hàng nhiều năm về trước, khối ngoại cũng dần chọn lọc kỹ càng hơn trong việc mua vào và trở thành cổ đông chiến lược tại các ngân hàng. Những năm gần đây, ngoài các ngân hàng lớn như “Big 3” ngân hàng thương mại cổ phần quốc doanh (VCB, CTG, BID), đối với những ngân hàng tầm trung, khối ngoại chú trọng đến hệ sinh thái và tệp khách hàng có khả năng thúc đẩy mảng dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Nguồn dữ liệu về khách hàng về bản chất chính là vốn, có thể mang đến lợi nhuận thông qua thúc đẩy các dịch vụ cung cấp đến người tiêu dùng đầu cuối.

Cùng với đó, nhà đầu tư nước ngoài cũng chú trọng đến khả năng số hóa hệ thống để hỗ trợ tối đa cho ngân hàng bán lẻ. Yếu tố quan trọng hàng đầu nữa là chất lượng tài sản và hệ thống quản trị rủi ro. Khối ngoại ưu tiên những ngân hàng có nền tảng tài sản “sạch”, có lộ trình xử lý nợ xấu rõ ràng. Một số ngân hàng quy mô vừa và nhỏ hiện còn “hở” room ngoại khá lớn nhưng chưa hẳn nhà đầu tư quốc tế mặn mà. Tuy nhiên ngược lại, một ngân hàng nếu room ngoại còn quá ít cũng khó thu hút nhà đầu tư lớn nước ngoàivì tỉ lệ cổ phần không đủ giúp họ trở thành nhà đầu tư chiến lược, có chân trong hội đồng quản trị.

Ở phía ngược lại, nhiều ngân hàng cũng “kén cá chọn canh” trong việc tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược để bán vốn, đặc biệt là “Big 3” ngân hàng quốc doanh. Vào ngày 24/4, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên, Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng hé lộ thông tin ngân hàng này đã tìm được đối tác bán 6,5% cổ phần và sẽ nỗ lực hoàn tất thương vụ này trong năm 2026. Từ trường hợp này có thể thấy, việc bán vốn của “Big 3” rất được giới đầu tư trông chờ nhằm gia tăng tỉ trọng cổ phần hóa với các cổ đông tư nhân và nước ngoài, song để chốt thương vụ lại không hề đơn giản.

Ngoài mức giá, những ngân hàng lớn còn yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài có quy mô lớn (tài sản tối thiểu tương đương 20 tỉ USD trở lên), kinh nghiệm lâu năm, cam kết thời gian nắm giữ, khả năng chuyển giao công nghệ và quản trị, kết nối chuỗi cung ứng quốc tế. Trên thực tế, tỉ lệ “hở” room ngoại còn khá cao cũng có phần nguyên nhân do khả năng “khớp lệnh” giữa hai bên. Chính vì thế, cốt lõi của vấn đề không phải là tỉ lệ “hở” room ngoại mà là khả năng “khớp lệnh” giữa hai bên.

Ngành ngân hàng vẫn nằm trong tốp đầu về lợi nhuận

Kết quả kinh doanh năm 2025 cho thấy ngành ngân hàng nằm trong tốp đầu về lợi nhuận với nhiều ngân hàng đạt mức lợi nhuận sau thuế trên 1 tỉ USD, như VCB, CTG, BID, TCB, VPB, MBB. Kết quả kinh doanh quý I vừa qua, nhiều ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán cho thấy tiếp tục có lợi nhuận bứt phá. Có thể nói, những con số thống kê phản ánh ngân hàng chính là một trong những nhóm ngành thường có mức tăng trưởng lợi nhuận ổn định, từ 2 con số, trong đó có không ít ngân hàng đạt mức lợi nhuận bứt phá so với cùng kỳ năm trước.

Mới đây, Công ty CP chứng khoán SSI đã đưa ra báo cáo ước tính kết quả kinh doanh quý II/2026 của 58 doanh nghiệp. Trong đó, nhiều ngân hàng cho thấy tiếp tục đạt mức tăng trưởng lợi nhuận cao so với cùng kỳ năm trước và so với quý trước.

Đơn cử, VPB được dự báo đạt mức lợi nhuận sau thuế (LNST) bùng nổ, từ 10.200-10.400 tỉ đồng, tăng tương ứng 64-67% và 29-31% so với cùng kỳ năm trước và quý trước; MSB đạt lợi nhuận 2.500 tỉ đồng, tăng lần lượt 62% và 32%; HDB đạt 6.800 tỉ đồng, tăng lần lượt 44% và 11%; OCB đạt 1.350 tỉ đồng LNST, tăng lần lượt 35% và 10%; MBB đạt LNST 10.000 tỉ đồng, tăng 33% và 4%; TCB đạt 9.200 tỉ đồng, tăng lần lượt 16% và 4%; CTG đạt 13.800 tỉ đồng, tăng lần lượt 14% và 24%; VCB đạt LNST 12.200 tỉ đồng, tăng lần lượt 11% và 3%; BID đạt 9.400 tỉ đồng LNST, tăng lần lượt 9% và 10%.

Nhìn chung, lợi nhuận ngành ngân hàng trong những năm qua luôn ổn định và chiếm từ 40-45% tổng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán. Việc room ngoại còn “hở” đến 40% không phải do khối ngoại không còn mặn mà ngành ngân hàng, mà chủ yếu do sự “kén cá chọn canh” từ cả 2 phía.