Nghị quyết 80 mở đường cho công nghiệp văn hóa Việt Nam

Ngày 7.1.2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam. Nghị quyết ra đời trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, khi yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tăng trưởng kinh tế, mà còn là nâng cao chất lượng phát triển, củng cố nền tảng con người và các giá trị bền vững của xã hội.

Nghị quyết 80 đặt phát triển văn hoá trong mối quan hệ gắn kết với các lĩnh vực trọng yếu của đời sống quốc gia, từ kinh tế, giáo dục đến khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế. Văn hoá được nhìn nhận như một bộ phận cấu thành của chiến lược phát triển chung, có vai trò lâu dài và xuyên suốt trong tiến trình phát triển đất nước.

Từ cách tiếp cận đó, nghị quyết xác lập khung định hướng cho giai đoạn tới, với yêu cầu tổ chức nguồn lực phù hợp, khuyến khích các chủ thể tham gia và tăng cường sự kết nối giữa văn hoá với các động lực phát triển của quốc gia.

Tầm nhìn dài hạn trong phát triển văn hoá

Một trong những điểm then chốt của Nghị quyết 80 là việc xác lập tầm nhìn dài hạn đối với phát triển văn hoá. Văn hoá không được đặt như một lĩnh vực bổ trợ hay song song với các mục tiêu khác, mà được nhìn nhận như một cấu phần gắn kết các trụ cột phát triển của quốc gia. Trong cách tiếp cận này, văn hoá vừa giữ vai trò nền tảng giá trị, vừa tham gia trực tiếp vào tiến trình phát triển kinh tế và xã hội.

Phát triển văn hoá, theo tinh thần nghị quyết, không tách rời giáo dục, đào tạo nhân lực, khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế. Văn hoá trở thành không gian để các giá trị được tích lũy, chuyển hoá và lan toả, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng thông qua các ngành công nghiệp văn hoá và kinh tế sáng tạo. Cách nhìn này phản ánh sự chủ động trong việc thích ứng với những mô hình phát triển mới, nơi sức mạnh mềm và bản sắc văn hoá ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao vị thế của quốc gia.

Cơ chế khuyến khích đầu tư trong phát triển văn hoá

Trong Nghị quyết số 80-NQ/TW, Bộ Chính trị đặt vấn đề phát triển văn hoá trong mối quan hệ gắn kết với hoàn thiện thể chế và chính sách phát triển kinh tế – xã hội. Nghị quyết xác định phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hoá, khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo và huy động khu vực tư nhân tham gia là một định hướng quan trọng của giai đoạn tới. Trong tổng thể đó, các cơ chế khuyến khích đầu tư được đặt ra, bao gồm chủ trương miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các startup hoạt động trong lĩnh vực văn hoá, giải trí.

Đối với lĩnh vực sáng tạo, chính sách miễn, giảm thuế có ý nghĩa thiết thực trong giai đoạn khởi nghiệp. Phần lớn các doanh nghiệp văn hoá bắt đầu với quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế, thời gian thu hồi vốn dài và mức độ rủi ro cao. Chi phí đầu tư ban đầu thường dồn vào sáng tạo nội dung, đào tạo nhân lực và thử nghiệm mô hình, trong khi khả năng tạo doanh thu ổn định cần thời gian để hình thành. Việc giảm áp lực về nghĩa vụ thuế trong giai đoạn này giúp các startup duy trì hoạt động, hoàn thiện sản phẩm và từng bước xây dựng nền tảng phát triển.

Cách tiếp cận này cho thấy sự điều chỉnh trong tư duy phát triển văn hoá, chuyển từ nhấn mạnh quản lý sang chú trọng tạo điều kiện cho sáng tạo phát triển bền vững. Các cơ chế khuyến khích đầu tư được nhìn nhận như một phần của môi trường hỗ trợ, giúp các chủ thể sáng tạo có thêm dư địa đầu tư dài hạn và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Khi các doanh nghiệp sáng tạo có điều kiện ổn định hoạt động và tích luỹ năng lực, thị trường văn hoá có cơ hội hình thành những sản phẩm có chiều sâu, chất lượng và sức lan toả rộng hơn. Về lâu dài, đây là nền tảng để công nghiệp văn hoá phát triển ổn định, đóng góp đồng thời cho đời sống văn hoá xã hội và tiến trình phát triển chung của đất nước.

Từ góc nhìn người làm điện ảnh

“Tôi có theo dõi Nghị quyết 80 ngay từ khi những nội dung đầu tiên được công bố. Là người làm nghề lâu năm trong lĩnh vực điện ảnh, tôi luôn quan tâm đến các chủ trương lớn về văn hóa, bởi đó là nền tảng định hướng cho con đường sáng tạo của chúng tôi”.

Chia sẻ của đạo diễn Xuân Phước - Giám đốc Hãng phim Xuân Phước (TP.HCM) - cho thấy cách một người làm nghề tiếp cận nghị quyết không dừng ở mức thông tin, mà là sự tự vấn về trách nhiệm sáng tạo. Theo ông, việc văn hóa được đặt đúng vị trí trong chiến lược phát triển giúp người làm điện ảnh có thêm cơ sở để theo đuổi những câu chuyện dài hơi, có chiều sâu.

Đạo diễn Xuân Phước cho rằng Nghị quyết 80 xác lập rõ ràng vị thế của văn hóa trong tiến trình phát triển, khi văn hóa không đứng ngoài kinh tế mà được nhìn nhận như một nguồn lực nội sinh thông qua công nghiệp văn hóa. Trong bối cảnh người làm phim chịu nhiều áp lực từ thị trường và thị hiếu, nghị quyết góp phần củng cố định hướng nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm nghề.

Từ thực hành văn hoá đến câu chuyện hội nhập

“Tôi có biết qua Nghị quyết 80, đặc biệt là những nội dung liên quan đến việc giảm thuế cho các doanh nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hoá, giải trí. Với tôi, đây là một tín hiệu rất đáng chú ý, bởi nó cho thấy cách nhìn về văn hoá đã thay đổi theo hướng thực chất hơn”. Ở góc nhìn của một nghệ sĩ và nhà giáo dục có nhiều năm hoạt động văn hoá quốc tế, Trúc Thy tiếp cận Nghị quyết 80 không chỉ từ văn bản chính sách, mà từ những gì cô từng trực tiếp trải nghiệm trong quá trình làm việc và giao lưu tại nhiều quốc gia.

Theo Trúc Thy, ở nhiều nước, công nghiệp văn hoá và giải trí không được xem là phần phụ của đời sống tinh thần, mà là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế, giáo dục và quảng bá hình ảnh quốc gia.

Từ thực tiễn đó, Trúc Thy cho rằng điều đáng quan tâm nhất của Nghị quyết 80 không nằm ở một chính sách đơn lẻ, mà ở tư duy tổng thể. Khi Nhà nước đặt văn hoá trong mối quan hệ gắn kết với kinh tế và giáo dục, hoạt động sáng tạo không còn bị hiểu như những nỗ lực tự phát, mà được nhìn nhận như một lĩnh vực cần được đầu tư bài bản, dài hạn và có định hướng.

Trúc Thy cũng nhấn mạnh rằng, để văn hoá thực sự trở thành nguồn lực phát triển, người làm sáng tạo cần đồng thời mang trong mình tư duy nghệ thuật và tư duy kinh tế. Những trải nghiệm quốc tế cho cô thấy, phía sau các sản phẩm giải trí thành công luôn là chiến lược đào tạo nhân lực, chính sách hỗ trợ và sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công và tư.

“Khi văn hoá được nhìn nhận như một lĩnh vực có thể tạo ra giá trị kinh tế và sức lan toả xã hội, người làm nghề sẽ có thêm động lực để đi đường dài. Với tôi, Nghị quyết 80 không chỉ là một văn bản định hướng, mà là tín hiệu cho thấy sáng tạo văn hoá đang được đặt đúng vị trí trong chiến lược phát triển của đất nước”, Trúc Thy chia sẻ.

Tiếng nói từ cộng đồng sáng tạo trẻ

Nguyên Vân (TP.HCM) - nhà sáng lập một startup nội dung số hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo và kể chuyện thương hiệu - cho rằng, việc Nghị quyết 80 đề cập trực tiếp đến ưu đãi cho doanh nghiệp văn hóa mang ý nghĩa định vị vai trò của người làm sáng tạo trong hệ thống chính sách. Theo anh, điều này giúp các startup trẻ có thêm cơ sở để theo đuổi những dự án dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu ngắn hạn.

Ở một lĩnh vực khác, An Nhiên (TP.HCM) - nhà sáng tạo nội dung chuyên viết kịch bản phim ngắn và series số - nhìn nhận, Nghị quyết 80 như một sự ghi nhận đối với hoạt động sáng tạo nội dung. Với cô, việc chính sách gọi đúng tên và đặt đúng vị trí cho lĩnh vực này tạo động lực để người trẻ đầu tư nghiêm túc hơn cho chất lượng sáng tạo và chiều sâu văn hóa.

Từ chủ trương đến tư duy phát triển

Nghị quyết 80-NQ/TW cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, khi văn hoá được nhìn nhận không chỉ như một lĩnh vực cần được đầu tư, mà như một năng lực có tính quyết định đối với chất lượng và sức bền của tiến trình phát triển quốc gia. Văn hoá, trong cách tiếp cận này, không đứng bên lề các mục tiêu tăng trưởng, mà tham gia trực tiếp vào việc định hình chuẩn mực xã hội, nâng cao chất lượng con người và củng cố sức mạnh nội sinh của đất nước.

Việc xác lập các mục tiêu dài hạn cho phát triển văn hoá, gắn với tầm nhìn đến năm 2030 và 2045, phản ánh một lựa chọn chiến lược nhằm bảo đảm sự hài hoà giữa phát triển kinh tế và phát triển con người. Khi văn hoá được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển, tăng trưởng không còn được đo lường thuần tuý bằng quy mô hay tốc độ, mà gắn chặt với chất lượng sống, bản sắc và năng lực sáng tạo của xã hội trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Nghị quyết đã mở ra một cách tiếp cận mang tính hệ thống, trong đó văn hoá được kết nối với đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và sự vận động của thị trường. Điều này cho phép văn hoá không chỉ được gìn giữ, mà còn được nuôi dưỡng và phát triển trong đời sống đương đại, thông qua các ngành công nghiệp văn hoá, các mô hình sáng tạo mới và sự tham gia ngày càng sâu của khu vực tư nhân.

Ở tầng nghĩa sâu hơn, Nghị quyết 80 đặt ra một chuẩn mực mới cho tư duy phát triển: phát triển phải dựa trên nền tảng văn hoá vững chắc, được dẫn dắt bởi các giá trị và được bảo đảm bằng năng lực sáng tạo nội sinh. Chính từ chuẩn mực đó, văn hoá trở thành yếu tố quyết định chiều sâu, sức bền và bản lĩnh của con đường phát triển trong giai đoạn tới.

Khoa học công nghệ chắp cánh cho nghệ thuật thăng hoa

Bộ Chính trị thống nhất chọn 24.11 hằng năm là ‘Ngày Văn hóa Việt Nam’