Người máy giữ kỉ lục nhảy cao chuẩn bị gì cho Thế vận hội robot hình người?
Chỉ còn ít ngày trước khi Thế vận hội Robot hình người Thế giới lần thứ hai diễn ra, các doanh nghiệp robot tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng.
Tuy nhiên, với Công ty Star Era (Tinh Động Kỉ Nguyên), mục tiêu không chỉ là giành huy chương. Robot từng lập thành tích nhảy cao 1 mét và vô địch mùa giải trước hiện đã xuất hiện trong các trung tâm logistics của China Post để phân loại, đóng gói bưu kiện.
Sân thi đấu chỉ là “phòng thí nghiệm” để hoàn thiện robot phục vụ công nghiệp
Tại trung tâm nghiên cứu của Star Era nằm trong Khu đổi mới sáng tạo Đại học Thanh Hoa (Bắc Kinh), robot hình người L7, nhà vô địch nội dung nhảy cao của kì đại hội đầu tiên, vẫn là tâm điểm chú ý.
Năm ngoái, robot này gây ấn tượng khi thực hiện cú bật nhảy tại chỗ vượt độ cao 1 mét mà không cần bất kì thiết bị hỗ trợ nào. Thành tích này được đánh giá có hiệu năng vận động tiệm cận các vận động viên hàng đầu trong những bài kiểm tra về sức bật.
Ở kì đại hội năm nay, L7 tiếp tục tham gia hai nội dung nhảy cao và nhảy xa. Tuy nhiên, theo Star Era, mục tiêu của việc tham gia các cuộc thi thể thao không phải để tạo ra một robot chuyên biệt chỉ nhằm giành huy chương.
Đồng sáng lập công ty, ông Xi Yue, cho biết toàn bộ quá trình cải tiến công nghệ đều xuất phát từ nhu cầu thực tế của môi trường công nghiệp. Theo ông, các bài thi thể thao đóng vai trò như một phép thử áp lực cực hạn đối với phần cứng, hệ thống điều khiển chuyển động và độ bền của robot.
Nếu robot có thể thực hiện ổn định các động tác đòi hỏi cường độ cao như bật nhảy, tiếp đất hay đổi hướng với độ chính xác lớn, điều đó đồng nghĩa nền tảng cơ khí và thuật toán điều khiển cũng đủ khả năng đáp ứng những công việc phức tạp trong nhà máy hoặc kho vận. Những dữ liệu thu được từ các cuộc thi sẽ được đưa trở lại phòng nghiên cứu để tối ưu cấu trúc cơ khí, thuật toán cân bằng, khả năng phối hợp giữa các khớp và hiệu suất tiêu thụ năng lượng.
Theo Star Era, thành tích trên sân thi đấu chỉ là hệ quả của quá trình cải tiến liên tục phục vụ sản xuất. Điều doanh nghiệp hướng tới là xây dựng một nền tảng robot chung có thể thích nghi với nhiều nhiệm vụ khác nhau thay vì phát triển các phiên bản riêng biệt cho từng mục đích. Đây cũng là tư duy đang xuất hiện ngày càng rõ trong ngành robot hình người Trung Quốc.
Nếu trước đây các doanh nghiệp thường gây chú ý bằng các màn trình diễn mang tính biểu diễn như chạy marathon, nhào lộn hay khiêu vũ, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển sang việc chứng minh robot đủ ổn định để làm việc nhiều giờ liên tục trong môi trường công nghiệp. Những cuộc thi robot vì thế không chỉ mang ý nghĩa trình diễn công nghệ mà còn trở thành nơi đánh giá độ tin cậy của cả nền tảng phần cứng.
Robot không chỉ biết nhảy cao mà còn làm việc trong các trung tâm logistics
Ngay bên cạnh khu vực trưng bày robot vô địch nhảy cao là một khung cảnh hoàn toàn khác. Robot hình người bán thân L7 đang thực hiện công việc phân loại bưu kiện giống như một nhân viên tại trung tâm logistics. Các kiện hàng chạy trên băng chuyền được robot nhận diện thông qua hệ thống camera quét mã.
Trong cấu hình tiêu chuẩn, robot sử dụng phương án quét từ phía trên nên nhãn vận đơn cần được đặt hướng lên trên. Đối với các trung tâm logistics có yêu cầu cao hơn, hệ thống có thể sử dụng giải pháp quét năm mặt, cho phép đọc thông tin trên nhiều hướng khác nhau miễn là nhãn không bị úp xuống mặt băng chuyền.
Sau khi nhận diện, robot tự động kiểm tra thông tin rồi phân loại bưu kiện theo yêu cầu. Không chỉ vậy, robot còn được huấn luyện để nhận biết các trường hợp bất thường như kiện hàng bị rò rỉ chất lỏng, bao bì hư hỏng hoặc có dấu hiệu biến chất nhằm loại bỏ khỏi dây chuyền.
Theo bà Zhao Jiaqi, Giám đốc marketing của Star Era, hiệu suất phân loại của robot hiện đã gần tương đương với nhân viên con người. Một lao động thông thường có thể xử lí khoảng 1.200 kiện hàng mỗi giờ. Trong điều kiện đạt hiệu suất tối đa, con người có thể nâng tốc độ lên khoảng 1.800 kiện mỗi giờ. Tuy nhiên, trạng thái này rất khó duy trì trong thời gian dài.
Ngược lại, robot có thể vận hành ổn định với tốc độ gần như không đổi suốt nhiều giờ liên tục. Trong thực tế, các trung tâm logistics không cần những thời điểm bùng nổ năng suất ngắn hạn mà ưu tiên khả năng duy trì tốc độ ổn định theo nhịp chạy cố định của băng chuyền. Đó chính là lợi thế của robot. Ngay cả trong điều kiện mùa hè với nhiệt độ cao, robot vẫn có thể làm việc liên tục mà không bị ảnh hưởng bởi yếu tố thể lực.
Một khu vực khác của trung tâm nghiên cứu còn trình diễn hệ thống đóng gói hàng hóa. Điều thú vị là thiết bị này không phải robot do Star Era tự sản xuất. Đây chỉ là một cánh tay robot công nghiệp của bên thứ ba. Điều Star Era muốn chứng minh nằm ở phần "bộ não".
Theo doanh nghiệp, nền tảng trí tuệ nhân tạo của họ không phụ thuộc vào hình thái phần cứng. Dù điều khiển robot hình người hay cánh tay robot công nghiệp truyền thống, mô hình AI vẫn có thể học và thực hiện các thao tác tương ứng. Điều này mở rộng đáng kể khả năng ứng dụng của nền tảng, thay vì chỉ giới hạn trong robot hình người.
.jpg)
Từ vận động viên robot hình người đến nền tảng AI cho nhiều ngành công nghiệp
Star Era cho biết robot hiện mới chỉ ở giai đoạn đầu của quá trình thương mại hóa. Khi được triển khai vào nhà máy hoặc kho vận, robot chưa thể đạt ngay hiệu quả tối ưu. Doanh nghiệp sẽ tiến hành hướng dẫn trực tiếp tại hiện trường, thu thập toàn bộ các tình huống thất bại rồi sử dụng dữ liệu đó để tiếp tục huấn luyện mô hình AI.
Quá trình học liên tục này giúp robot ngày càng thích nghi tốt hơn với môi trường làm việc thực tế. Theo công ty, hiện đã có hàng trăm robot được triển khai trong lĩnh vực logistics. Bước tiếp theo sẽ là thử nghiệm tại các nhà máy ô tô, điện tử 3C và nhiều ngành sản xuất khác trước khi tiến tới triển khai quy mô lớn.
Ngoài dòng robot L dành cho công nghiệp, Star Era còn phát triển dòng Q hướng tới khách sạn, nhà hàng và các lĩnh vực dịch vụ. Một trong những chiến lược đáng chú ý của doanh nghiệp là thiết kế theo hướng mô-đun.
Thay vì bắt buộc khách hàng phải mua robot hình người hoàn chỉnh với hai chân, doanh nghiệp cho phép tùy biến theo từng nhu cầu. Cùng một phần thân trên có thể kết hợp với: Hệ thống hai chân; đế bánh xe tự hành; hoặc chỉ sử dụng cánh tay robot cùng bàn tay khéo léo. Điều này giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí triển khai.
Trong nhiều nhà máy, robot hai chân chưa hẳn là lựa chọn tối ưu. Một cánh tay robot cố định hoặc robot bánh xe có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Triết lí này phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển robot hình người tại Trung Quốc.
Thay vì cố gắng đưa robot giống con người vào mọi tình huống, các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến việc lựa chọn hình thái phù hợp nhất với từng bài toán sản xuất. Theo ông Xi Yue, mục tiêu ban đầu của Star Era là thay thế con người ở những môi trường làm việc khắc nghiệt như kho vận có nhiều ca đêm, nhiệt độ cao, nhiều bụi và tiếng ồn lớn.
Robot có thể đảm nhận những công việc lặp đi lặp lại trong thời gian dài, giúp giảm áp lực lao động và cải thiện điều kiện làm việc cho con người. Xa hơn, doanh nghiệp kì vọng robot sẽ trở thành cộng sự đáng tin cậy trong nhiều ngành nghề, từ logistics, sản xuất, thương mại đến dịch vụ. Xu hướng này cũng phản ánh giai đoạn phát triển mới của ngành robot hình người toàn cầu.
Nếu những năm trước, cuộc đua chủ yếu xoay quanh việc tạo ra robot biết đi, biết chạy hay biết giữ thăng bằng, thì hiện nay thước đo quan trọng hơn là khả năng tạo ra giá trị kinh tế. Một robot có thể nhảy cao hơn đối thủ chưa chắc đã thành công trên thị trường.
Ngược lại, một robot có thể làm việc ổn định hàng nghìn giờ trong dây chuyền logistics, giảm chi phí nhân công và dễ dàng thích ứng với nhiều loại thiết bị mới chính là mô hình mà các doanh nghiệp và nhà đầu tư đang tìm kiếm.
Trong lúc Trung Quốc đặt mục tiêu trở thành trung tâm phát triển robot hình người hàng đầu thế giới, những doanh nghiệp như Star Era đang cho thấy một hướng đi thực dụng hơn: Dùng sân chơi thể thao để kiểm chứng công nghệ, nhưng lấy nhà máy, kho vận và các ngành dịch vụ làm đích đến cuối cùng. Đây có thể là yếu tố quyết định xem robot hình người sẽ tiếp tục là màn trình diễn công nghệ hay thực sự trở thành một phần của nền kinh tế trong thập kỉ tới.