'Người thầy vĩ đại' của Chủ tịch Hội Nhà văn Khmer
Với nhà văn Campuchia Proeung Pranit, nhà thơ Hữu Thỉnh không chỉ là người thầy trong nghề viết mà còn là người truyền cho ông bài học về sự tỉ mỉ, nghiêm túc và thái độ trân trọng từng chi tiết của đời sống. Lời dặn “mở to mắt với nhân gian” đã trở thành kim chỉ nam trong hành trình sáng tác của ông.
Hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật giữa các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, cùng tình bạn và tình đồng nghiệp giữa các nhà văn, nhà thơ, luôn tạo nên những nhịp cầu tri kỷ bền chặt, vượt qua mọi ranh giới địa lý. Mới đây, trong chuyến hành trình của các nhà văn, dịch giả các nước ASEAN tới Trung Quốc vào tháng 9/2026, khi gặp gỡ đồng nghiệp Việt Nam, nhà văn, dịch giả, Chủ tịch Hội Nhà văn Khmer (Campuchia) Proeung Pranit đã chia sẻ những câu chuyện về nghề và những mối duyên văn chương xuyên biên giới.

Đặc biệt, ông xúc động nhắc lại những kỷ niệm sâu sắc về nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ Hữu Thỉnh. Đối với Proeung Pranit, nhà thơ Hữu Thỉnh là một tác giả có ảnh hưởng lớn trong nền văn học Việt Nam hiện đại, đồng thời có sức ảnh hưởng đối với các nhà văn Đông Nam Á. Với riêng ông, Hữu Thỉnh là người thầy đã soi đường cho mình trong nghiệp cầm bút, đồng thời là người cha đáng kính trong lòng ông.
Nhà văn, nhà thơ Proeung Pranit sinh năm 1979 tại tỉnh Oddar Meanchey, Campuchia. Ông hiện là Chủ tịch Hội Nhà văn Khmer, từng xuất bản các tập thơ như Nước mắt đã muộn, Cây đinh... Bên cạnh sự nghiệp sáng tác với nhiều thành tựu và các giải thưởng uy tín như Giải thưởng Văn học sông Mekong (2012), Giải thưởng Văn học Đông Nam Á S.E.A. Write (2016), ông còn là người nhiệt thành đào tạo thế hệ cầm bút trẻ Campuchia và tích cực tham gia các diễn đàn, liên hoan văn học quốc tế lớn trong khu vực.
Ký ức về lần đầu tiên đặt chân đến Việt Nam vào năm 2011 vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí nhà văn Proeung Pranit. Khi ấy, ông đã có chuyến hành trình dài qua nhiều vùng đất tươi đẹp của Việt Nam như Hà Nội, TP.HCM, Sa Pa và vịnh Hạ Long. Chuyến đi không chỉ mở ra trước mắt ông vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ cùng bề dày lịch sử, văn hóa của đất nước hình chữ S, mà còn đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời cầm bút: mối duyên đồng nghiệp thắm thiết với nhà thơ Hữu Thỉnh. Trong những buổi gặp gỡ thân tình, bằng sự cởi mở, ấm áp và bao dung của một người đi trước, nhà thơ Hữu Thỉnh luôn gọi ông bằng cái tên trìu mến: “Nhà thơ - đồng chí Pranit”. Tình cảm chân thành ấy đã chạm đến trái tim người nghệ sĩ Campuchia, khiến Pranit từ lâu tự nguyện coi nhà thơ Hữu Thỉnh như người thầy lớn dẫn dắt từng bước đi nghệ thuật và là người cha kính yêu trong gia đình mình.
Một trong những bài học quý giá nhất mà Proeung Pranit tiếp thu được từ người thầy Hữu Thỉnh chính là cách sáng tác tỉ mỉ, nghiêm túc cùng thái độ trân trọng từng chi tiết nhỏ nhất của đời sống. Nhớ lại những ngày đầu được thầy chỉ bảo, ông không khỏi xúc động khi nhắc lại lời dặn dò ân cần của nhà thơ Hữu Thỉnh: “Con trai ta ơi, đi đến bất cứ tỉnh nào, thăm gì, gặp ai, cũng ghi chép hết sức cẩn thận. Sau đó viết tác phẩm, không bỏ qua bất cứ chi tiết, câu nói, ý tưởng gì. Đó là cách mở to mắt với nhân gian”.
Lời khuyên nhẹ nhàng mà chí tình ấy đã trở thành kim chỉ nam theo suốt chặng đường sáng tác của Proeung Pranit. Từ đó, ông luôn tâm niệm triết lý sống và viết: “Con mắt không bỏ qua chi tiết, người viết không bỏ qua câu chuyện”. Chính việc “mở to mắt với nhân gian” đã giúp ông tích lũy nguồn chất liệu dồi dào, thấu cảm sâu sắc hơn về thân phận con người và thổi vào các tác phẩm của mình hơi thở sinh động của thực tại. Không chỉ vậy, ông còn thường xuyên truyền lại bài học sâu sắc này cho các cây bút trẻ Campuchia.
Bên cạnh việc học hỏi phương pháp sáng tác, Proeung Pranit còn tiếp thu từ nhà thơ Hữu Thỉnh tầm nhìn chiến lược và kinh nghiệm phong phú trong việc kết nối, tổ chức các sự kiện văn chương quy mô quốc tế. Trong các năm 2012, 2015, 2018 và 2019, ông liên tục sang Việt Nam tham dự các đại hội, diễn đàn văn học lớn do Hội Nhà văn Việt Nam khởi xướng và tổ chức dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hữu Thỉnh. Dấu ấn từ những sự kiện có quy mô như Liên hoan thơ châu Á - Thái Bình Dương, Giải thưởng Văn học sông Mekong, Hội nghị quảng bá văn học Việt Nam hay Liên hoan thơ quốc tế đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho ông.
Nhờ những trải nghiệm thực tế và bài học về công tác tổ chức tích lũy từ người thầy Việt Nam, đến năm 2024, Proeung Pranit cùng các đồng nghiệp tại Hội Nhà văn Khmer đã tổ chức thành công sự kiện văn chương quốc tế đầu tiên ngay trên quê hương Campuchia, với lời mời dành cho ba nhà thơ đại diện từ mỗi quốc gia tham dự.

Nhìn về chặng đường phía trước, Chủ tịch Hội Nhà văn Khmer khẳng định, trong những sự kiện văn học quốc tế tiếp theo do Campuchia đăng cai, ông sẽ tiếp tục gửi lời mời trân trọng đến các nhà thơ Việt Nam, như một cách nuôi dưỡng và thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết, giao lưu văn hóa giữa hai dân tộc. Dù thời gian trôi qua, hình ảnh người thầy Hữu Thỉnh - người đã gieo những hạt giống nghề nghiệp quý báu và truyền ngọn lửa yêu nghề cho ông - vẫn luôn vẹn nguyên trong tâm khảm. Proeung Pranit luôn bày tỏ mong muốn sớm có dịp trở lại Việt Nam, thăm lại người cha, người thầy đáng kính của mình để gửi tới ông trọn vẹn tấm lòng kính yêu và biết ơn sâu sắc.


