Ông Trump kêu gọi CEO Intel từ chức vì lý do không ngờ
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa yêu cầu Lip-Bu Tan (Giám đốc điều hành Intel) từ chức ngay lập tức, gọi ông là "người có xung đột lợi ích nghiêm trọng" do mối quan hệ với các công ty Trung Quốc.
Nếu xảy ra, sự thay đổi trong ban lãnh đạo sẽ tạo thêm áp lực cho Intel trong bối cảnh hãng đang triển khai một cuộc tái cấu trúc chiến lược lớn do Lip-Bu Tan khởi xướng, với mục tiêu cắt giảm chi phí thông qua tinh giản nhân sự và tạm dừng kế hoạch xây dựng một số nhà máy sản xuất.
Bình luận của ông Trump được đưa ra một ngày sau khi Reuters đưa tin Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Tom Cotton đã gửi một lá thư cho chủ tịch hội đồng quản trị Intel kèm những câu hỏi về mối quan hệ của Lip-Bu Tan với các hãng Trung Quốc và một vụ án hình sự gần đây liên quan đến công ty cũ của ông là Cadence Design Systems.
Vào tháng 4, Reuters cho biết chính Lip-Bu Tan hoặc các quỹ đầu tư mạo hiểm do ông thành lập hoặc điều hành đã đầu tư vào hàng trăm công ty Trung Quốc, một số trong đó có liên quan đến quân đội cường quốc châu Á.
“Không có giải pháp nào khác cho vấn đề này,” ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, khiến cổ phiếu Intel giảm khoảng 4% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa ngày 7.8 tại Mỹ.
Intel là trụ cột chính trong nỗ lực của Mỹ nhằm thúc đẩy sản xuất chip trong nước. Năm ngoái, Intel đã được đảm bảo nhận gần 20 tỉ USD tiền tài trợ và cho vay. Đây là khoản tài trợ liên bang lớn nhất theo Đạo luật CHIPS và Khoa học năm 2022, để trợ cấp cho hoạt động sản xuất chất bán dẫn tiên tiến tại Mỹ.
Người phát ngôn của Intel hôm 6.8 cho biết: "Intel và Lip-Bu Tan cam kết sâu sắc với an ninh quốc gia Mỹ và tính toàn vẹn về vai trò của chúng tôi trong hệ sinh thái quốc phòng Mỹ". Công ty cho biết sẽ giải quyết các vấn đề trong thư với Thượng nghị sĩ Tom Cotton.
Hồi tháng 4, Reuters đưa tin Lip-Bu Tan đầu tư ít nhất 200 triệu USD vào hàng trăm công ty sản xuất và chip tiên tiến của Trung Quốc từ tháng 3.2012 đến tháng 12.2024.
Một nguồn tin thân cận với vấn đề này thời điểm đó tiết lộ Lip-Bu Tan đã thoái vốn khỏi các công ty ở Trung Quốc mà không cung cấp thêm thông tin chi tiết, theo Reuters.
Từng là công ty thống trị trong lĩnh vực sản xuất chip, Intel những năm gần đây đã bị TSMC (Đài Loan) bỏ lại phía sau. TSMC hiện là hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới. Intel cũng gần như không còn hiện diện trên thị trường chip trí tuệ nhân tạo (AI) đang bùng nổ do Nvidia thống trị.
Để vực dậy Intel, Lip-Bu Tan đã đặt mục tiêu cắt giảm lực lượng lao động của Intel xuống còn 75.000 người cuối năm 2025, tức giảm khoảng 22%. Công ty cam kết sẽ áp dụng phương pháp tiếp cận kỷ luật hơn với việc đầu tư sản xuất.
Đáng chú ý, Intel sẽ hợp nhất hoạt động đóng gói chip từ Costa Rica về Việt Nam và Malaysia, biến hai nước Đông Nam Á này thành trung tâm kiểm định - đóng gói chip quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bản ghi nhớ gửi nhân viên, Lip-Bu Tan tuyên bố: "Mọi khoản đầu tư phải có ý nghĩa kinh tế. Chúng ta sẽ xây dựng những gì khách hàng cần, đúng lúc họ cần và giành được lòng tin của họ thông qua việc thực thi nhất quán".
Động thái đó đánh dấu sự chấm dứt của mô hình "xây dựng trước nhu cầu" mà Intel theo đuổi trong nhiều năm. Thay vào đó, công ty sẽ chỉ xây dựng các nhà máy khi đã có nhu cầu rõ ràng về sản xuất chip.
2024 là năm đầu tiên Intel báo lỗ kể từ 1986, với khoản lỗ ròng 18,8 tỉ USD.
CEO Intel muốn thay công nghệ chip 18A bằng 14A để bắt kịp TSMC, có hợp đồng với Apple và Nvidia
Kể từ khi nhậm chức Giám đốc điều hành Intel vào tháng 3 thay Pat Gelsinger, Lip-Bu Tan đã nhanh chóng cắt giảm chi phí và tìm kiếm con đường mới để hồi sinh hãng sản xuất chip Mỹ đang gặp khó khăn.
Theo Reuters, ông Lip-Bu Tan đã cân nhắc một thay đổi lớn với mảng sản xuất chip theo hợp đồng (foundry) của Intel nhằm thu hút các khách hàng lớn - hướng đi có thể tốn kém và khác biệt đáng kể so với kế hoạch của người tiền nhiệm là Pat Gelsinger.
Nếu được thực hiện, chiến lược mới này sẽ khiến Intel ngừng tiếp thị các công nghệ sản xuất chip nhất định mà công ty đã phát triển từ lâu cho khách hàng bên ngoài.
Từ tháng 6, Lip-Bu Tan bắt đầu bày tỏ lo ngại rằng 18A, quy trình sản xuất chip mà cựu giám đốc điều hành Pat Gelsinger từng đặt cược rất nhiều, đang dần mất sức hút với khách hàng mới.
Việc bỏ doanh thu bên ngoài từ 18A và biến thể của nó là 18A-P, hai quy trình sản xuất đã tiêu tốn của Intel hàng tỉ USD để phát triển, sẽ buộc công ty phải ghi nhận khoản lỗ, một trong hai nguồn tin cho biết. Các nhà phân tích trong ngành được Reuters liên hệ nhận định khoản lỗ này có thể lên đến hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ USD.
Intel từ chối bình luận về những “kịch bản giả định hoặc suy đoán thị trường”. Hãng cho biết khách hàng chính của 18A từ lâu vẫn là chính Intel và dự kiến sẽ đẩy mạnh sản xuất chip Panther Lake cho laptop cuối năm 2025. Đây là dòng vi xử lý được Intel mô tả là tiên tiến nhất từng được thiết kế và sản xuất tại Mỹ.
Việc thuyết phục các khách hàng bên ngoài sử dụng nhà máy sản xuất chip của Intel vẫn là chìa khóa cho tương lai công ty. Trong khi quy trình 18A đối mặt với sự chậm trễ, công nghệ N2 của đối thủ TSMC vẫn đi đúng lộ trình sản xuất.
Theo hai nguồn tin của Reuters, câu trả lời sơ bộ của Lip-Bu Tan cho thách thức này là tập trung nhiều nguồn lực hơn vào quy trình sản xuất chip thế hệ tiếp theo 14A, mà Intel kỳ vọng có lợi thế hơn TSMC. Động thái đó nhằm nhắm đến các khách hàng lớn như Apple và Nvidia, hiện thuê TSMC sản xuất chip cho họ.
Những cân nhắc của Lip-Bu Tan cho thấy rủi ro và chi phí khổng lồ mà Intel đang xem xét để đưa công ty trở lại quỹ đạo vững chắc. Giống Pat Gelsinger, Lip-Bu Tan tiếp quản một công ty đã đánh mất lợi thế sản xuất và tụt hậu trong các làn sóng công nghệ quan trọng suốt hai thập kỷ qua, từ điện toán di động đến AI.
Intel hiện đặt mục tiêu sản xuất hàng loạt chip nội bộ sử dụng quy trình 18A trong năm nay, dự kiến sớm hơn so với các đơn hàng từ khách hàng bên ngoài (các đối tác thuê Intel sản xuất chip - PV). Tuy nhiên, việc triển khai 14A kịp thời để giành được hợp đồng lớn vẫn chưa chắc chắn và Intel có thể sẽ vẫn tiếp tục theo đuổi kế hoạch hiện tại với 18A.
Hãng chip Mỹ vang bóng một thời cho biết đang điều chỉnh 14A để phù hợp với nhu cầu cụ thể của các khách hàng quan trọng nhằm đảm bảo thành công.
Một trong những quyết định lớn nhất
Chiến lược tổng thể của Lip-Bu Tan tại Intel vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Đến nay, doanh nhân người Mỹ gốc Malaysia 65 tuổi đã cải tổ đội ngũ lãnh đạo, tuyển dụng thêm kỹ sư tài năng và tinh giản bộ máy quản lý trung cấp mà ông cho là cồng kềnh và trì trệ.
Việc chuyển hướng khỏi tiếp thị 18A cho khách hàng của mảng sản xuất chip theo hợp đồng sẽ là một trong những quyết định lớn nhất với ông cho đến hiện tại, theo Reuters.
Quy trình 18A gồm một phương pháp hoàn toàn mới để cung cấp năng lượng cho chip và một loại bóng bán dẫn mới. Theo các giám đốc Intel, những cải tiến này được kỳ vọng sẽ giúp Intel ngang bằng hoặc vượt qua năng lực của TSMC. Song theo một số nhà phân tích ngành, 18A hiện chỉ tương đương với công nghệ N3 của TSMC, vốn đã bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt từ cuối năm 2022.
Nếu đi theo định hướng của Lip-Bu Tan, Intel sẽ dồn lực nhân sự mảng foundry, các đối tác thiết kế và khách hàng mới sang 14A, mà hãng hy vọng sẽ có cơ hội cạnh tranh tốt hơn với TSMC.
Sinh ra ở Malaysia, lớn lên tại Singapore và hiện là công dân Mỹ, Lip-Bu Tan đã theo học kỹ thuật hạt nhân tại Học viện Công nghệ Massachusetts trước khi chuyển đến bang California để theo đuổi sự nghiệp kinh doanh. Vào năm 1987, ông thành lập Walden International - hãng đầu tư mạo hiểm chuyên rót vốn vào các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ. Chính tư duy mạo hiểm và tầm nhìn sắc bén đã giúp Lip-Bu Tan nhanh chóng trở thành một nhân vật quan trọng trong ngành.
Dưới sự lãnh đạo của Lip-Bu Tan, Cadence Design Systems đã chuyển mình mạnh mẽ. Từ năm 2009 đến 2021, ông đã giúp Cadence Design Systems hợp tác chặt chẽ với TSMC, đưa công ty này trở thành đối tác quan trọng trong ngành. Cổ phiếu của Cadence Design Systems tăng 3.200% trong thời gian Lip-Bu Tan điều hành và hãng này trở thành nền tảng thiết kế chip cho các gã khổng lồ như Apple, Amazon, Google.
Không chỉ vậy, Lip-Bu Tan còn là nhà đầu tư chiến lược vào nhiều công ty khởi nghiệp đầy tiềm năng. Ông từng đầu tư vào Annapurna Labs, công ty sau này được Amazon mua lại với giá 370 triệu USD để phát triển bộ phận chip nội bộ. Ông cũng đặt cược vào Nuvia, công ty khởi nghiệp được Qualcomm mua lại với giá 1,4 tỉ USD nhằm cạnh tranh trực tiếp với Intel trên thị trường chip PC.