OpenAI, Anthropic, Google chi số tiền kỉ lục để vận động hành lang ở Washington

Các công ty AI (trí tuệ nhân tạo) hàng đầu của Mỹ đã chi số tiền kỉ lục cho hoạt động vận động hành lang tại Washington trong những tháng gần đây nhằm hạn chế các quy định bất lợi, đồng thời tác động đến quá trình xây dựng các chính sách liên bang về trung tâm dữ liệu và cơ chế thẩm định những mô hình AI tiên tiến.

OpenAI, Anthropic, Google, Microsoft bạo chi để vận động hành lang ở Washington

Theo các báo cáo công bố với chính phủ Mỹ, OpenAI tăng gần gấp đôi chi tiêu vận động hành lang ở cấp liên bang lên mức kỉ lục 2,22 triệu USD trong nửa đầu 2026 so với cùng kỳ năm trước, còn Anthropic tăng gần gấp ba, lên 3,53 triệu USD.

Google và Microsoft cũng ghi nhận mức chi cho hoạt động vận động hành lang trong quý II/2026 ngang với mức cao nhất của họ tính từ năm 2020.

Theo các chuyên gia chính sách và giới vận động hành lang, mức chi tăng mạnh phản ánh việc ngành AI đang phải đối mặt với nhiều cuộc chiến chính trị trên nhiều mặt trận, đồng thời đang xây dựng một mạng lưới ảnh hưởng lâu dài tại Washington.

Amba Kak, đồng Giám đốc điều hành Viện AI Now và từng là cố vấn cấp cao về AI cho Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) dưới thời Tổng thống Joe Biden, nhận định: "Làn sóng vận động hành lang này không chỉ nhằm ngăn chặn các quy định siết chặt ngành AI, mà còn để thúc đẩy một chính sách công nghiệp tích cực từ chính phủ nhằm hỗ trợ sự phát triển của lĩnh vực này".

Muốn tác động đến quy định về mô hình AI và trung tâm dữ liệu

Một trong những vấn đề trọng tâm của hoạt động vận động hành lang là các quy định liên bang liên quan đến việc phát hành các mô hình AI mới. Tháng 6, Mỹ đã sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để ngăn Anthropic triển khai mô hình Claude Fable 5 vì lo ngại về an ninh mạng.

Các công ty AI cũng muốn gây ảnh hưởng đến chính sách liên quan đến việc xây dựng và cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, cũng như quy định về việc liệu các nhà phát triển có phải công khai các trọng số của mô hình AI hay không. Thông tin này được thể hiện trong các hồ sơ gửi chính phủ liên bang và được xác nhận bởi những người tham gia xây dựng chính sách.

Joseph Hoefer, Giám đốc AI của công ty tư vấn Monument Advocacy, cho rằng AI là lĩnh vực đặc biệt phức tạp vì cùng lúc chịu tác động của nhiều loại chính sách khác nhau.

"AI vừa là công nghệ chịu kiểm soát xuất khẩu giống ngành bán dẫn, vừa đòi hỏi đầu tư hạ tầng như viễn thông hoặc điện lực, vừa có quan hệ mua sắm với chính phủ như ngành quốc phòng, lại vừa đặt ra câu hỏi về trách nhiệm pháp lí giống các nền tảng mạng xã hội. Không có một khuôn mẫu chính sách nào có thể bao quát tất cả", ông nhận xét.

Ngành AI thất bại trong một mục tiêu nhưng vẫn đạt nhiều kết quả

Theo Amba Kak, ngành AI đã "thất bại rõ ràng" trong nỗ lực thuyết phục Quốc hội Mỹ cấm các bang ban hành luật quản lý AI riêng. Đây cũng là mục tiêu mà Tổng thống Donald Trump từng cố thúc đẩy thông qua một sắc lệnh hành pháp.

Tuy nhiên, ngoài vấn đề đó, bà cho rằng: "Rất ít quy định mới được ban hành. Nhìn chung, đây là một quý khá thuận lợi với ngành AI".

Chính quyền Trump, đặc biệt thông qua cựu cố vấn AI David Sacks, luôn ủng hộ cách tiếp cận quản lí tương đối nhẹ ở cấp liên bang và cảnh báo rằng việc mỗi bang ban hành luật riêng sẽ làm cản trở đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh của AI cùng áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc cũng buộc chính phủ Mỹ phải can thiệp vào một số vấn đề như việc phát hành các mô hình AI. Phần lớn quyết định này được đưa ra theo từng trường hợp cụ thể với từng công ty, thay vì áp dụng bằng các quy định chung cho toàn ngành.

Gregory Allen, nhà sáng lập hãng nghiên cứu chính sách công nghệ Decision Tree Research và cựu cố vấn cấp cao về AI tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận xét: "Ngay cả khi chính sách được ban hành, nó vẫn giống như những bức thư gửi riêng cho từng công ty hơn là các quy định áp dụng thống nhất cho tất cả. Đây là khoảng trống lớn trong chính sách AI hiện nay".

"Việc Mỹ vẫn chưa áp dụng các quy định pháp lý chặt chẽ với AI mà chủ yếu đưa ra những định hướng chính sách hoặc tín hiệu từ nhánh hành pháp là hệ quả của nỗ lực vận động hành lang từ các công ty AI", Amba Kak nhận định.

Các công ty AI không phải lúc nào cũng cùng quan điểm

Dù có chung lợi ích trong nhiều vấn đề, các công ty AI hàng đầu không phải lúc nào cũng thống nhất quan điểm. Họ vẫn có những bất đồng về nhiều nội dung quan trọng, như các biện pháp bảo đảm an toàn cho AI, việc có nên phát hành mô hình trọng số mở hay không và chính phủ liên bang nên can thiệp đến mức nào vào hoạt động quản lí AI.

Trong quý II/2026, Anthropic lần đầu tiên bổ sung Bộ Tài chính Mỹ vào danh sách các cơ quan mà công ty tiến hành vận động hành lang.

Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tiếp tục cảnh báo rằng Mỹ có thể áp đặt các lệnh trừng phạt với các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc, vì cáo buộc họ chưng cất Claude của Anthropic để huấn luyện những mô hình AI nhỏ hơn.

Ngoài các gã khổng lồ AI, nhiều doanh nghiệp khác cũng tăng mạnh chi tiêu vận động hành lang ở Washington, gồm cả Scale AI (công ty chuyên gán nhãn dữ liệu mà Meta đang sở hữu 49% cổ phần) và Tencent (tập đoàn công nghệ Trung Quốc sở hữu siêu ứng dụng WeChat và là đơn vị phát triển dòng mô hình AI Hunyuan).

Trong số các công ty tư vấn chính sách hưởng lợi từ làn sóng chi tiêu này có Ballard Partners và Miller Strategies.

Ballard Partners là công ty vận động hành lang chính cho Anthropic và AMD. Miller Strategies nhận nhiều hợp đồng vận động hành lang nhất từ OpenAI trong năm 2026.

Google cho biết đang thúc đẩy việc ban hành "đạo luật liên bang giúp duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI, đồng thời bảo đảm AI được phát triển một cách có trách nhiệm và mang lại lợi ích cho mọi người".

OpenAI, Anthropic và Microsoft đều từ chối bình luận về vấn đề này.

Hơn 20 công ty kêu gọi Mỹ không nên siết AI trọng số mở

Hôm 24/7, Nvidia, Meta, Microsoft cùng 22 doanh nghiệp, tổ chức và nền tảng công nghệ đã công bố một bức thư chung, kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tránh áp đặt những hạn chế quá sớm với mô hình AI trọng số mở. Theo họ, các biện pháp như vậy có thể kìm hãm cạnh tranh và đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo ra nước ngoài.

25 doanh nghiệp, tổ chức và nền tảng công nghệ đã kí tên vào bức thư, gồm: American Innovators Network, Andreessen Horowitz (a16z), Arcee AI, Arena, Black Forest Labs, Box, CrowdStrike, Dell Technologies, Emergence Capital, Hugging Face, IBM, The Linux Foundation, Mariana Minerals, Meta, Microsoft, Mistral, Mozilla, Nvidia, Palantir, Perplexity, Reflection, Replit, ServiceNow, Telnyx và Y Combinator.

Các mô hình AI trọng số mở cho phép người dùng tải xuống, chỉnh sửa và vận hành trên hạ tầng máy chủ của riêng mình. Vài tuần gần đây, loại mô hình AI này đã trở thành chủ đề tranh luận gay gắt trong ngành công nghệ.

Các mô hình AI trọng số mở tiến tiến của Trung Quốc đang ngày càng tạo được sức cạnh tranh với những mô hình AI đóng hàng đầu Mỹ như OpenAI, Anthropic và Google. Trước xu hướng đó, giới chức và lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ đang cân nhắc liệu có nên hạn chế quyền tiếp cận các mô hình AI của Trung Quốc ở Mỹ hay không.

Ngày 17/7, startup Moonshot AI (Trung Quốc) ra mắt mô hình AI trọng số Kimi K3 với 2.800 tỉ tham số.

Moonshot AI gọi Kimi K3 là mô hình AI trọng số mở lớn nhất thế giới, gây chấn động ngành AI toàn cầu vì có hiệu năng tiệm cận Claude Fable 5 của Anthropic và GPT-5.6 Sol của OpenAI. Điều này làm dấy lên lo ngại tại Thung lũng Silicon rằng khoảng cách giữa AI Trung Quốc và Mỹ đã được rút ngắn xuống chỉ còn vài tuần thay vì vài tháng.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 21/7 tiết lộ chính quyền Trump sẽ xem xét liệu các công ty Trung Quốc có đánh cắp tài sản trí tuệ của Mỹ hay không. Ông nhấn mạnh chính phủ Mỹ "có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt nếu hành vi đánh cắp này được xác định".

Song trong bức thư công bố hôm 24/7, nhóm doanh nghiệp, tổ chức và nền tảng công nghệ Mỹ cảnh báo chính quyền Trump không nên đưa ra những quyết định vội vàng. Họ cho rằng các mô hình AI trọng số mở giúp tăng cường cạnh tranh và bảo đảm lợi ích của AI được chia sẻ rộng rãi, thay vì tập trung vào một số ít doanh nghiệp.

"Việc chỉ dựa vào các mô hình AI đóng không đồng nghĩa với an toàn hơn. Chúng vẫn có thể bị tấn công, bị lạm dụng hoặc gặp lỗi mà người bên ngoài không thể phát hiện. Việc tập trung các năng lực AI tiên tiến vào một số ít mô hình đóng còn khiến rủi ro gia tăng", bức thư nêu rõ.

Hàng loạt CEO chia sẻ bức thư trên X

Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) và Satya Nadella (Giám đốc điều hành Microsoft) đều chia sẻ bức thư này trên tài khoản mạng xã hội X.

Jensen Huang viết trên X: "Trong bài đăng đầu tiên của mình, tôi muốn chia sẻ bức thư mà Nvidia đã kí về lý do các mô hình AI mở lại quan trọng. AI sẽ chuyển đổi mọi ngành công nghiệp, thúc đẩy mọi doanh nghiệp và sẽ được phát triển ở mọi quốc gia. Các mô hình AI mở giúp tăng cường an toàn và an ninh mạng, thúc đẩy đổi mới và phổ cập AI nhanh hơn, đồng thời củng cố chủ quyền công nghệ. Thế giới cần cả các mô hình AI tiên tiến dạng đóng lẫn các mô hình AI tiên tiến dạng mở".

Trong khi đó, Satya Nadella bình luận: “Các mô hình AI trọng số mở đóng vai trò thiết yếu với một hệ sinh thái AI phát triển lành mạnh. Cùng với các doanh nghiệp khác trong ngành, chúng tôi đang thúc đẩy một lộ trình để AI trọng số mở giúp củng cố năng lực cạnh tranh của Mỹ, tạo thêm cơ hội tăng trưởng kinh tế và vẫn bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia”.

Sau đó, Elon Musk (Giám đốc điều hành SpaceX), Mark Zuckerberg (Giám đốc điều hành Meta), Sundar Pichai (Giám đốc điều hành Google), Demis Hassabis (Giám đốc điều hành Google DeepMind) và Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) cũng chia lại bức thư trên X.

Sundar Pichai tuyên bố: "Google rất vui được ủng hộ sáng kiến này. Chúng tôi từ lâu đã hưởng lợi từ phần mềm mã nguồn mở và cũng là một trong những đơn vị đóng góp lớn cho cộng đồng mã nguồn mở. Google DeepMind, dưới sự dẫn dắt của Demis Hassabis, cũng liên tục phát hành các mô hình AI trọng số mở thuộc dòng Gemma. Hãy tiếp tục tiến lên!".

"Tôi muốn Mỹ chiến thắng trong cuộc đua AI, cả với các mô hình mã nguồn mở lẫn các mô hình độc quyền. Tôi rất vui khi thấy sáng kiến này", Sam Altman cho biết.

Mark Zuckerberg nhận xét: "Mã nguồn mở là một động lực tích cực và quan trọng, vừa giúp trao quyền cho con người, vừa ngăn quyền lực bị tập trung vào một số ít công ty. Tôi tự hào được ủng hộ điều này".

Elon Musk cũng bày tỏ sự đồng tình khi viết: "Tôi hoàn toàn ủng hộ điều này".