OpenAP 2026: Thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại châu Á - Thái Bình Dương
Sáng mai 23/10/2026, tại Hà Nội, sẽ diễn ra Hội thảo Giáo dục mở châu Á – Thái Bình Dương 2026 (OpenAP 2026) với chủ đề “Open Futures: Empowering Fair and Inclusive Higher Education in the Asia-Pacific” (Tương lai mở: Thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương).
Hội thảo do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, phối hợp cùng Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI), Tạp chí Một Thế Giới và Câu lạc bộ Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) phối hợp tổ chức, tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục mở.
Hội thảo dự kiến quy tụ khoảng 450 đại biểu và 30 diễn giả quốc tế, cùng sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia giáo dục, nhà quản lý, giảng viên, nhà nghiên cứu, đại diện các tổ chức học thuật và sinh viên. Đây là dịp để cộng đồng học thuật trong nước và quốc tế trao đổi những xu hướng mới, nhận diện thách thức và tìm kiếm giải pháp thúc đẩy giáo dục đại học mở, công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Giáo dục mở trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo
Sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội mới cho giáo dục đại học. Người học có thể tiếp cận nguồn học liệu quốc tế, các nhà nghiên cứu có điều kiện hợp tác xuyên biên giới, trong khi các trường đại học có thể chia sẻ tài nguyên, kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu trên phạm vi toàn cầu.
Tuy nhiên, cơ hội tiếp cận tri thức vẫn chưa đồng đều. Khác biệt về điều kiện kinh tế xã hội, hạ tầng công nghệ, khả năng tiếp cận học liệu và năng lực số có thể tạo ra những khoảng cách giữa các nhóm người học, cơ sở giáo dục và quốc gia.
Vì vậy, giáo dục mở không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tài liệu trực tuyến hay ứng dụng công nghệ vào giảng dạy. Điều quan trọng hơn là bảo đảm người học có cơ hội tiếp cận nguồn tri thức chất lượng, phát triển năng lực và tham gia vào quá trình sáng tạo, chia sẻ tri thức.
Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới trước thềm hội thảo, PGS.TS Đỗ Văn Hùng, Trưởng Khoa Quản trị thông tin Trường Đại học KHXH&NV – ĐHQG Hà Nội, Phó chủ tịch VASTI cho biết: “OpenAP 2026 không chỉ là một hội thảo về tài nguyên giáo dục mở. Đây là một cuộc đối thoại về tương lai của giáo dục đại học trong kỷ nguyên AI - một tương lai mà công nghệ phải mở rộng năng lực con người, tri thức phải được chia sẻ công bằng hơn, và mỗi quốc gia không chỉ là người tiếp nhận mà còn phải trở thành người kiến tạo tri thức. Tôi kì vọng từ Hà Nội, chúng ta có thể cùng nhau hình thành những kết nối mới, những ý tưởng mới và quan trọng hơn, một cam kết chung cho một tương lai giáo dục mở hơn, công bằng hơn, bao trùm hơn và nhân văn hơn”.
Giáo dục chỉ thực sự mở khi tri thức không chỉ đến được với mọi người, mà mọi người đều có khả năng biến tri thức thành cơ hội.
PGS.TS Đỗ Văn Hùng
Dưới góc nhìn của nguyên Thứ trưởng Bộ KH&CN, Chủ tịch VASTI, TS. Trần Văn Tùng chia sẻ quan điểm: “Tương lai mở không chỉ là tương lai của giáo dục, mà là tương lai của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi tri thức, học liệu, dữ liệu và kết quả nghiên cứu có thể được kết nối và chia sẻ rộng rãi, chúng ta không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức mà còn tạo điều kiện để tri thức được tái sử dụng, kết hợp và chuyển hóa thành những giá trị mới.
Trong kỷ nguyên AI, giáo dục mở, khoa học mở và dữ liệu mở cần được nhìn nhận như những cấu phần của một hạ tầng tri thức quốc gia. Một quốc gia không thể phát triển khoa học và công nghệ mạnh nếu dữ liệu bị chia cắt, tri thức khó tiếp cận và các cộng đồng nghiên cứu hoạt động trong những không gian biệt lập. Điều quan trọng hơn cả là Việt Nam không chỉ mở cửa để tiếp nhận tri thức của thế giới, mà phải có năng lực tạo ra, tổ chức, chia sẻ và đưa tri thức Việt Nam vào dòng chảy tri thức toàn cầu".
Mở tri thức để mở cơ hội, mở dữ liệu để mở sáng tạo và mở khoa học để mở tương lai”
TS. Trần Văn Tùng
6 nhóm chủ đề trọng tâm tại OpenAP 2026
Chương trình hội thảo OpenAP 2026 tập trung vào 6 nhóm chủ đề, phản ánh những vấn đề nổi bật trong quá trình phát triển giáo dục mở hiện nay.
Thứ nhất, tài nguyên giáo dục mở và phát triển học liệu. Các nội dung trao đổi tập trung vào xây dựng, chia sẻ, bản địa hóa và tái sử dụng tài nguyên giáo dục mở; bảo đảm chất lượng học liệu, vấn đề bản quyền và các cơ chế cấp phép mở.
Thứ hai, sư phạm mở, giảng dạy, học tập và đánh giá. Hội thảo đề cập những phương pháp dạy và học khuyến khích sự tham gia, đồng sáng tạo và tính chủ động của người học; đồng thời thảo luận việc đổi mới chương trình đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên.
Thứ ba, công bằng, hòa nhập và khả năng tiếp cận giáo dục. Các đại biểu trao đổi về những rào cản trong tiếp cận tri thức, khoảng cách số, khác biệt ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện địa lý; cùng các giải pháp hỗ trợ nhóm người học có ít cơ hội tiếp cận giáo dục.
Thứ tư, chính sách, lãnh đạo và đổi mới tổ chức. Nội dung tập trung vào xây dựng chiến lược giáo dục mở tại các cơ sở đào tạo, phát triển chính sách ở cấp quốc gia và khu vực, nâng cao năng lực quản trị và bảo đảm tính bền vững của các mô hình giáo dục mở.
Thứ năm, đổi mới kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm. Hội thảo xem xét vai trò của các nền tảng số và công cụ AI trong giảng dạy, học tập, nghiên cứu; đồng thời đặt ra yêu cầu về đạo đức, bản quyền, chất lượng và trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ trong giáo dục.
Thứ sáu, học thuật mở và hợp tác quốc tế. Các tham luận hướng tới thúc đẩy nghiên cứu mở, chia sẻ tri thức, kết nối cộng đồng thực hành và phát triển mạng lưới hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế.
Với cách tiếp cận đa chiều, 6 nhóm chủ đề tạo điều kiện để các đại biểu kết nối nghiên cứu với thực tiễn, chia sẻ kinh nghiệm từ nhiều hệ thống giáo dục và đề xuất những giải pháp phù hợp với đặc điểm của từng quốc gia.
Hướng tới tương lai giáo dục mở, công bằng và bền vững
Bên cạnh các phiên tham luận chuyên môn, chương trình hội thảo có các phiên thảo luận song song, tạo điều kiện để đại biểu đi sâu vào từng nhóm vấn đề, chia sẻ kết quả nghiên cứu và trao đổi các giải pháp thực tiễn.
Các nội dung về tài nguyên giáo dục mở, phương pháp sư phạm mở, tiếp cận tri thức, hạ tầng hỗ trợ, AI có trách nhiệm, chính sách và quản trị được kỳ vọng góp phần mở rộng đối thoại giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và những người trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học, đây cũng là cơ hội để tham khảo kinh nghiệm quốc tế, tăng cường mạng lưới học thuật và phát triển những sáng kiến hợp tác phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Với sự tham gia của cộng đồng học thuật đa quốc gia, OpenAP 2026 hướng tới thúc đẩy những trao đổi có chiều sâu, hình thành các kết nối chuyên môn và mở ra cơ hội hợp tác lâu dài trong lĩnh vực giáo dục mở.
Thông qua hội thảo, Ban tổ chức kì vọng góp phần lan tỏa nhận thức về vai trò của giáo dục mở, khuyến khích chia sẻ tri thức và thúc đẩy những giải pháp giúp người học có thêm cơ hội tiếp cận giáo dục đại học chất lượng, công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
