Phương Tây tìm cách kiềm chế Trung Quốc trong cuộc đua 6G
Mỹ cùng 24 quốc gia châu Âu và châu Á đang xây dựng một liên minh nhằm phối hợp chiến lược phát triển 6G, với mục tiêu giành lợi thế trong cuộc đua 6G và giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định Bắc Kinh đang sở hữu những lợi thế khó thay thế, từ quy mô thị trường, số lượng bằng sáng chế đến tốc độ triển khai công nghệ, khiến nỗ lực của Washington khó tạo ra tác động trong ngắn hạn.
Mỹ muốn định hình cuộc đua 6G ngay từ giai đoạn đầu
Trong hoàn cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngày càng quyết liệt, Mỹ đang thúc đẩy việc hình thành một liên minh quốc tế nhằm chuẩn bị cho kỉ nguyên 6G. Liên minh gồm 24 quốc gia, trong đó có Anh, Đức, Nhật Bản và nhiều đối tác châu Âu, châu Á, hướng tới việc phối hợp chính sách, chia sẻ nguồn lực kĩ thuật và xây dựng nền tảng cho việc thương mại hóa mạng 6G vào thập niên 2030.
Theo Cơ quan Quản lí Thông tin và Viễn thông Quốc gia (NTIA) thuộc Bộ Thương mại Mỹ, mục tiêu của sáng kiến này là "đảm bảo vai trò dẫn đầu trong thế hệ truyền thông toàn cầu tiếp theo".
Không giống các thế hệ mạng trước vốn chủ yếu tập trung vào việc tăng tốc độ truyền dữ liệu, 6G được kì vọng sẽ tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), năng lực cảm biến và điện toán ngay trong hạ tầng mạng. Điều này sẽ mở đường cho hàng loạt ứng dụng mới như robot hình người, phương tiện tự hành, thành phố thông minh, sản xuất thông minh hay y tế từ xa với độ trễ cực thấp.
Theo giáo sư Shan Guangcun thuộc Đại học Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Mỹ đang cố gắng xây dựng một hệ sinh thái thay thế Trung Quốc trên bốn phương diện gồm công nghệ, tiêu chuẩn, công nghiệp và địa chính trị.
Ông cho rằng Washington muốn giành ảnh hưởng lớn hơn trong quá trình xây dựng các tiêu chuẩn 6G toàn cầu sau khi đánh giá mình ở thế yếu hơn trong cuộc đua 5G trước đây. Đồng thời, Mỹ cũng mong muốn hình thành chuỗi cung ứng "đáng tin cậy", giảm vai trò của các nhà sản xuất thiết bị viễn thông Trung Quốc như Huawei hay ZTE trong các mạng viễn thông tương lai.
Thực tế, nỗ lực này là sự tiếp nối chính sách mà Tổng thống Donald Trump theo đuổi từ nhiệm kì đầu tiên. Kể từ năm 2018, Washington liên tục kêu gọi các đồng minh hạn chế sử dụng thiết bị của Huawei và ZTE với lí do lo ngại về an ninh quốc gia.
Năm 2019, Huawei bị đưa vào Danh sách thực thể (Entity List), khiến hãng gần như mất quyền tiếp cận nhiều công nghệ cốt lõi của Mỹ. Trong khi đó, ZTE từng bị cấm mua linh kiện Mỹ do vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu.
Trong nhiệm kì thứ hai, chính quyền ông Trump tiếp tục coi 6G là nền tảng quan trọng đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại và năng lực cạnh tranh kinh tế của Mỹ trong nhiều thập niên tới.
Trung Quốc vẫn nắm nhiều lợi thế trong cuộc đua 6G
Mặc dù liên minh do Mỹ khởi xướng được đánh giá có ý nghĩa chiến lược, nhiều chuyên gia cho rằng khả năng kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc sẽ không dễ dàng.
Theo giáo sư Shan Guangcun, Trung Quốc hiện là thị trường viễn thông lớn nhất thế giới, sở hữu lượng người dùng khổng lồ cùng hệ sinh thái ứng dụng thực tế rất phong phú. Đây là điều kiện quan trọng để thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa các công nghệ mới nhanh hơn so với nhiều quốc gia khác.
Ông cho biết Trung Quốc đã xây dựng danh mục hơn 300 công nghệ cốt lõi liên quan đến 6G, trong khi lộ trình phát triển của Mỹ vẫn chưa thực sự rõ ràng và còn ở giai đoạn đầu.
Theo số liệu được công bố, đến cuối năm ngoái, Trung Quốc nắm giữ khoảng 40,3% tổng số đơn đăng kí sáng chế liên quan đến 6G trên toàn cầu, đứng đầu thế giới. Mỹ xếp thứ hai với khoảng 35,2%.
Hai tập đoàn Huawei và ZTE tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong hoạt động nghiên cứu và phát triển 6G của Trung Quốc, kế thừa nền tảng mà nước này đã xây dựng trong lĩnh vực 5G suốt nhiều năm qua.
Bà Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông của ngân hàng đầu tư Natixis, nhận định liên minh 24 nước không chỉ nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc mà còn thể hiện sự thống nhất giữa các đồng minh trước các cuộc đàm phán quốc tế quan trọng.
Một trong những sự kiện được chú ý là Hội nghị Thông tin vô tuyến thế giới (World Radiocommunication Conference - WRC) dự kiến diễn ra tại Thượng Hải vào cuối năm sau. Đây là diễn đàn quốc tế được tổ chức khoảng ba đến bốn năm một lần nhằm thống nhất các quy định toàn cầu về phân bổ phổ tần số vô tuyến và quỹ đạo vệ tinh - những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với việc triển khai các công nghệ viễn thông thế hệ mới.
Theo bà Garcia-Herrero, liên minh do Mỹ dẫn dắt có thể giúp tăng cường đáng kể sự phối hợp giữa các quốc gia đi đầu trong đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn sở hữu nhiều lợi thế quan trọng như quy mô sản xuất lớn, kinh nghiệm triển khai mạng 5G nhanh trên phạm vi toàn quốc và tỉ lệ bằng sáng chế 6G hàng đầu thế giới.
Vì vậy, thành công của sáng kiến này sẽ không phụ thuộc vào bản tuyên bố thành lập liên minh, mà nằm ở khả năng các thành viên thực hiện những bước đi cụ thể như thống nhất chính sách phổ tần, tăng đầu tư nghiên cứu - phát triển, xây dựng chính sách công nghiệp và thúc đẩy hợp tác giữa khu vực công với doanh nghiệp tư nhân.
Các chuyên gia cũng cho rằng cuộc cạnh tranh 6G sẽ khác đáng kể so với cuộc đua 5G trước đây. Nếu 5G chủ yếu xoay quanh hạ tầng mạng và thiết bị viễn thông, thì 6G sẽ là cuộc cạnh tranh tổng thể về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và robot thông minh.
Cuối cùng, tiêu chuẩn công nghệ nào được chấp nhận rộng rãi sẽ phụ thuộc vào mức độ thương mại hóa và khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường toàn cầu, thay vì chỉ dựa trên ưu thế địa chính trị. Trong bối cảnh đó, dù Mỹ đang nỗ lực tập hợp các đồng minh để xây dựng một hệ sinh thái viễn thông mới, Trung Quốc vẫn đang sở hữu nhiều lợi thế thực tế khiến cuộc đua giành quyền dẫn dắt kỉ nguyên 6G được dự báo sẽ còn kéo dài và ngày càng quyết liệt.