Nếu đúng đà tăng trưởng, tuổi thọ trung bình của thế hệ 8X là 100
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng 6 phương pháp khác nhau để tính toán và đều đi đến kết luận: Đà tăng trưởng tuổi thọ trung bình đang chững lại.
Tương lai của tuổi thọ trung bình vẫn là một chủ đề gây nhiều tranh luận trong giới khoa học. Vào đầu thế kỷ 20, tuổi thọ đã tăng lên một cách đáng kinh ngạc: Những người sinh năm 1900 sống trung bình 62 tuổi, trong khi những người sinh năm 1938 có thể sống tới khoảng 80 tuổi.
Đà tăng tuổi thọ giảm tốc
Trong một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), Jose Andrade (Viện Nghiên cứu dân số Max Planck - MPIDR), Carlo Giovanni Camarda (Viện Nghiên cứu dân số quốc gia - INED) và Hector Pifarre i Arolas (Đại học Wisconsin-Madison) đã tìm hiểu xem liệu những người sinh từ năm 1939 đến năm 2000 có đạt được những bước tiến tương đương về tuổi thọ hay không. Phân tích của họ tập trung vào 23 quốc gia có thu nhập cao với tỷ lệ tử vong thấp.
Jose Andrade, tác giả chính của nghiên cứu và là nhà nghiên cứu tại MPIDR, giải thích: “Nếu các thế hệ ngày nay tiếp tục xu hướng của nửa đầu thế kỷ 20, một người sinh năm 1980, chẳng hạn, có thể sống tới 100 tuổi. Chúng tôi đã tìm hiểu xem liệu tốc độ tăng tuổi thọ có đang chậm lại đối với các thế hệ hiện tại hay không”.
Để làm được điều này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu tử vong nhân loại (HMD) để dự báo tuổi thọ của các nhóm này. Họ áp dụng 6 phương pháp dự báo tử vong riêng biệt - những công cụ thống kê sử dụng các mô hình tử vong trong quá khứ và hiện tại để dự đoán tuổi thọ tương lai, để ước tính tuổi thọ có thể phát triển như thế nào.
Andrade cho biết: “Để đảm bảo kết quả đáng tin cậy, chúng tôi không chỉ sử dụng một mà nhiều phương pháp khác nhau, một số phương pháp đã được kiểm chứng".
Các nhà nghiên cứu đã áp dụng hai chiến lược chính để xây dựng hồ sơ tử vong của các thế hệ: Thứ nhất là các phương pháp dựa trên khoảng thời gian bao gồm các cách tiếp cận như Lee-Carter, tỷ lệ tử vong được làm mịn và giới hạn, phân tích dữ liệu thành phần và Cục Dự báo dân số thế giới của Liên Hợp Quốc (2024). Thứ hai là các phương pháp dựa trên thế hệ gồm mô hình Lee-Carter tuyến tính và biến đổi phân đoạn thế hệ của phân bố tuổi tử vong.
Khả năng cải thiện còn rất ít
Nhà nghiên cứu giải thích: “Tất cả các phương pháp dự báo đều cho thấy tuổi thọ của những người sinh từ năm 1939 đến 2000 đang tăng chậm hơn so với trước đây. Tùy thuộc vào phương pháp được sử dụng, tốc độ này chậm lại từ 37 đến 52% .
Chúng tôi dự báo rằng những người sinh năm 1980 sẽ không sống trung bình đến 100 tuổi, và không có thế hệ nào trong nghiên cứu của chúng tôi đạt được cột mốc này. Sự suy giảm này chủ yếu là do không còn những đột phá về tuổi thọ trong quá khứ, vốn được thúc đẩy bởi những cải thiện đáng kể về khả năng sống sót ở độ tuổi rất trẻ”.
Trong những năm đầu thế kỷ 20, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh đã giảm mạnh nhờ những tiến bộ trong y học và cải thiện điều kiện sống, điều này đã thúc đẩy sự gia tăng đáng kể về tuổi thọ. Tuy nhiên, ngày nay, tỷ lệ tử vong ở các nhóm tuổi trẻ này đã thấp đến mức những cải thiện tiếp theo là rất nhỏ. Các dự báo của nhóm nghiên cứu cho thấy rằng việc giảm tỷ lệ tử vong ở người lớn tuổi sẽ không diễn ra đủ nhanh để bù đắp cho tốc độ cải thiện chậm lại.
Từ năm 1900 đến 1938, tuổi thọ tăng khoảng 5 tháng rưỡi cho mỗi thế hệ mới. Đối với những người sinh từ năm 1939 đến 2000, mức tăng này đã chậm lại chỉ còn khoảng 2 tháng rưỡi đến 3 tháng rưỡi cho mỗi thế hệ, tùy thuộc vào phương pháp dự báo.
Andrade, Camarda và Pifarre i Arolas coi kết quả này là rất chắc chắn. Họ lập luận rằng ngay cả khi khả năng sống sót ở người trưởng thành và người già cải thiện gấp đôi so với dự báo, mức tăng tuổi thọ vẫn sẽ thấp hơn so với những gì đã đạt được trong nửa đầu thế kỷ 20.
Dự báo là dự đoán, không phải sự thật
Các dự báo về tỷ lệ tử vong không bao giờ có thể chắc chắn vì tương lai có thể diễn ra theo những cách không ngờ.
Các sự kiện như đại dịch, phương pháp điều trị y tế mới hoặc thay đổi xã hội có thể ảnh hưởng đáng kể đến tuổi thọ thực tế. Do đó, tuổi thọ có thể không đi theo đúng xu hướng được dự đoán. Các dự báo nên luôn được xem là những ước tính có cơ sở. Điều quan trọng cần lưu ý là những dự báo này áp dụng cho quần thể, không phải cho từng cá nhân.
Tại sao nghiên cứu về tuổi thọ lại quan trọng đến vậy? Những thay đổi về tuổi thọ ảnh hưởng đến sự gắn kết xã hội và kế hoạch cuộc sống cá nhân.
Các chính phủ phải điều chỉnh hệ thống chăm sóc sức khỏe, kế hoạch hưu trí và các chính sách xã hội. Đồng thời, tuổi thọ ảnh hưởng đến các quyết định cá nhân về tiết kiệm, nghỉ hưu và kế hoạch dài hạn. Nếu tuổi thọ tăng chậm hơn, cả chính phủ và cá nhân đều có thể cần phải điều chỉnh lại kỳ vọng của mình về tương lai.
