Từ thương mại đến AI: Cục diện Mỹ - Trung sau ngày đầu thượng đỉnh
Ngày làm việc đầu tiên của thượng đỉnh Tập - Trump đã khép lại với nhiều thông điệp chiến lược.
Trọng tâm thảo luận xoay quanh thương mại, công nghệ và an ninh, đánh dấu bước chuyển mình hướng tới trạng thái chung sống có quản lý giữa hai siêu cường.
Lễ đón tiếp trọng thị
Lễ đón tiếp diễn ra hoành tráng ngay trên bậc thềm Đại lễ đường Nhân dân, với màn trình diễn quân sự, loạt 21 phát đại bác chào mừng và hai bản quốc ca do ban nhạc quân đội Trung Quốc trình tấu. Hàng chục học sinh tiểu học Trung Quốc vẫy tay hoan nghênh khiến Tổng thống Donald Trump công khai thán phục, gọi đây là khoảnh khắc ông "đặc biệt ấn tượng.”.
Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Hàn Chính đích thân ra sân bay đón ông Trump từ lúc máy bay hạ cánh, trở thành quan chức Trung Quốc có cấp bậc cao nhất từng đón tiếp một tổng thống Mỹ. Đây không chỉ là nghi thức ngoại giao thông thường. Trong ngôn ngữ lễ tân của Bắc Kinh, quy mô đón tiếp là thước đo sự coi trọng chính trị, và lần này, Trung Quốc đã đẩy thước đo đó lên mức cao nhất có thể.
"Ổn định chiến lược xây dựng" - khuôn khổ mới cho quan hệ Mỹ-Trung
Điểm nhấn thực chất nhất trong ngày đầu tiên là sự đồng thuận về một khuôn khổ quan hệ mới. Hai nhà lãnh đạo đồng ý xây dựng mối quan hệ Mỹ - Trung theo định hướng "ổn định chiến lược xây dựng", một cụm từ mà phía Bắc Kinh xác định sẽ là kim chỉ nam dẫn dắt quan hệ song phương trong ba năm tới và xa hơn.
Ngày đầu của hội nghị tràn ngập thiện chí và những lời khen tặng lẫn nhau, đến mức dễ khiến người quan sát quên đi thực tế rằng hai nước đã trải qua một giai đoạn căng thẳng thương mại dữ dội trong phần lớn năm ngoái. Ông Trump gọi đây là "danh dự" được làm bạn với Chủ tịch Tập Cận Bình. Còn ông Tập đáp lại rằng hai nước có chung "trách nhiệm lịch sử" khi duy trì quan hệ ổn định.
Chủ đề "đối tác, không phải đối thủ" bao phủ toàn bộ ngày đàm phán đầu tiên, với cả hai nhà lãnh đạo bày tỏ mong muốn thắt chặt quan hệ kinh tế và hướng đến điều mà ông Tập gọi là "tầm nhìn mới" trong quan hệ Mỹ - Trung.
Thương mại, AI và "Hội đồng thương mại"
Về kinh tế, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết hai bên sẽ thảo luận về việc thành lập một Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư nhằm quản lý quan hệ thương mại và đầu tư song phương trong các lĩnh vực không nhạy cảm. Thông báo này, dù còn mang tính định hướng, cho thấy hai bên đang tìm cách thể chế hóa đối thoại thay vì để mâu thuẫn leo thang qua các đòn thuế quan ăn miếng trả miếng.
Trí tuệ nhân tạo (AI) nổi lên như một lĩnh vực hợp tác bất ngờ. Ông Bessent tuyên bố "hai siêu cường AI sẽ bắt đầu đối thoại" và thiết lập quy trình chung về thực hành tốt nhất trong phát triển AI, đặc biệt nhằm ngăn chặn các mô hình AI rơi vào tay các tác nhân phi nhà nước.
Đài Loan: Vết nứt dưới lớp sơn
Dù bầu không khí chung là hòa giải, ông Tập đã trực tiếp cảnh báo Tổng thống Trump rằng Mỹ và Trung Quốc "sẽ có va chạm, thậm chí xung đột" nếu vấn đề Đài Loan bị xử lý sai lầm. Ông Tập nhấn mạnh đây là "vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung", đồng thời tái khẳng định lập trường rằng độc lập của Đài Loan và hòa bình eo biển là hai điều "như nước với lửa, không thể dung hòa”.
Tuy nhiên, Đài Loan không xuất hiện trong tuyên bố chung sau cuộc gặp, và ông Trump đã cố tình né tránh câu hỏi của phóng viên về quan điểm cá nhân của ông với vấn đề này. Đây là dấu hiệu cho thấy Washington đang tiếp tục chiến lược "mơ hồ chiến lược" vốn có, không xác nhận, cũng không phủ nhận cam kết bảo vệ hòn đảo.
Bức tranh địa chính trị rộng lớn hơn
Truyền thông nhà nước Trung Quốc đang khắc họa chuyến thăm này như một chiến thắng ngoại giao lớn, định vị Bắc Kinh như một cường quốc bình đẳng đứng ngang hàng với Washington trên vũ đài thế giới.
Một nhà nghiên cứu từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định: "Trung Quốc bước vào cuộc gặp này tự tin hơn nhiều so với năm 2017, khi họ còn lo sợ chỉ một đợt tăng thuế nhỏ của Mỹ. Trong năm qua, ông Tập đã có thể phản công và vô hiệu hóa phần lớn các đòn của ông Trump”.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã lên tiếng hoan nghênh cuộc gặp, nhưng cảnh báo rằng kinh tế thế giới đang trượt dần từ kịch bản "tham chiếu" sang "kịch bản bất lợi", lời nhắc nhở rằng bắt tay và tiệc chiêu đãi tại Đại lễ đường chưa phải là bài kiểm tra thực sự. Ngày đàm phán thứ hai mới là lúc quyết định xem những mỹ từ của ngày đầu có được chuyển hóa thành những cam kết đủ cụ thể để hạ nhiệt các điểm nóng từ thuế quan, đất hiếm đến eo biển Đài Loan.
.jpeg)
