Điện thoại 'cục gạch' trở lại: Giới trẻ chi tiền thoát smartphone
Xu hướng dùng điện thoại "cục gạch", máy ảnh số đời cũ hay iPod đang trở lại khi nhiều người trẻ muốn giảm thời gian nhìn màn hình, cân bằng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe tinh thần.
Khi công nghệ cũ trở thành cách để "cai nghiện" smartphone
Trong nhiều năm qua, smartphone được xem là vật bất li thân của hầu hết mọi người. Chỉ một thiết bị nhỏ gọn đã có thể đáp ứng gần như mọi nhu cầu, từ liên lạc, làm việc, giải trí đến mua sắm và học tập. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi ấy cũng kéo theo hệ lụy khi nhiều người dành quá nhiều thời gian trước màn hình.
Theo các báo cáo về hành vi người dùng trong những năm gần đây, thời gian sử dụng màn hình trung bình của một người trưởng thành đã ở mức từ 7-9 giờ mỗi ngày. Cùng với đó là tình trạng liên tục bị ngắt quãng bởi các thông báo từ mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hay công việc.
Nỗi sợ bỏ lỡ thông tin, hay còn gọi là FOMO (Fear of Missing Out), khiến nhiều người hình thành thói quen kiểm tra điện thoại ngay cả khi không có việc cần thiết.
Trong bối cảnh đó, một xu hướng tưởng chừng nghịch lí đang xuất hiện. Thay vì tìm kiếm những thiết bị hiện đại hơn, không ít người trẻ lại quay về với các sản phẩm công nghệ đã từng bị xem là lỗi thời như điện thoại nắp gập, điện thoại "cục gạch", máy ảnh kỹ thuật số đời cũ, máy nghe nhạc iPod hay máy chơi game cầm tay cổ điển.
Điểm chung của những thiết bị này là gần như không có mạng xã hội, không nhận hàng loạt thông báo và chỉ phục vụ một hoặc một vài chức năng cụ thể. Chính sự đơn giản ấy lại trở thành giá trị được nhiều người tìm kiếm.
Tuấn Anh (25 tuổi, TP.HCM), một nhà sáng tạo nội dung số, cho biết anh từng rơi vào trạng thái lo lắng khi điện thoại hết pin hoặc không có kết nối Internet. Sau khi nhận ra mình bị cuốn theo các thông báo liên tục, anh quyết định mua thêm một chiếc điện thoại Nokia cơ bản để sử dụng vào cuối tuần.
Hai ngày nghỉ, Tuấn Anh chỉ dùng thiết bị này để nghe và gọi cho những người thân thiết. Không còn email công việc, không còn mạng xã hội hay các thông báo xuất hiện liên tục, cảm giác mang lại giống như được bước ra khỏi một không gian đầy tiếng ồn để tận hưởng sự yên tĩnh.
Không chỉ điện thoại cơ bản, thị trường máy ảnh kỹ thuật số cũ, iPod đời đầu hay máy chơi game cầm tay cũng ghi nhận sức hút trở lại. Giá của nhiều sản phẩm đã tăng lên đáng kể so với vài năm trước, dù xét về công nghệ chúng đều thua xa smartphone hiện đại.
Điều đáng chú ý là người mua không tìm đến chúng vì cấu hình mạnh hay tính năng vượt trội. Ngược lại, chính những hạn chế như màn hình nhỏ, không có ứng dụng, khả năng chụp ảnh đơn giản hay phải chép nhạc thủ công lại trở thành lý do khiến chúng được yêu thích.
Trả tiền để mua lại sự tập trung và khoảng lặng
Theo chia sẻ của Hồng Vân (31 tuổi, Vũng Tàu), người đang sở hữu một chiếc iPod Classic cùng máy ảnh Canon đời 2005, smartphone có thể làm được gần như mọi việc nhưng cũng khiến con người rất dễ mất tập trung.
Khi nghe nhạc bằng điện thoại, chỉ cần một thông báo công việc hoặc tin nhắn xuất hiện là dòng cảm xúc bị cắt ngang. Trong khi đó, với iPod, trải nghiệm chỉ xoay quanh âm nhạc. Thiết bị này buộc người dùng tập trung vào một hoạt động duy nhất thay vì liên tục chuyển đổi giữa nhiều ứng dụng.
Tương tự, máy ảnh kỹ thuật số đời cũ cũng mang đến trải nghiệm khác biệt. Sau khi chụp ảnh, người dùng không thể lập tức đăng lên mạng xã hội hay chỉnh sửa bằng hàng loạt bộ lọc. Những khoảnh khắc được lưu giữ một cách tự nhiên hơn, đồng thời giảm áp lực phải theo dõi lượt thích hay bình luận.
Theo Hồng Vân, nhiều người cho rằng việc sưu tầm các thiết bị cũ chỉ là thú vui hoài cổ hoặc sở thích của những người dư dả tài chính. Tuy nhiên, chị cho rằng yếu tố hoài niệm chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị lớn nhất nằm ở việc đầu tư cho sức khỏe tinh thần và khả năng tập trung trong cuộc sống hằng ngày.
Thực tế, mỗi loại thiết bị đều mang lại một trải nghiệm riêng. Điện thoại nắp gập hay điện thoại "cục gạch" giúp hạn chế việc lướt mạng xã hội vô thức và giảm thời gian sử dụng Internet. Máy ảnh kỹ thuật số cũ tạo nên những bức ảnh mang màu sắc đặc trưng mà không cần bộ lọc. Trong khi đó, máy nghe nhạc như iPod hay Walkman mang đến trải nghiệm nghe nhạc liền mạch, không quảng cáo và không bị làm phiền bởi thông báo.
Dưới góc nhìn của các chuyên gia tâm lí hành vi, xu hướng tìm lại những thiết bị công nghệ cũ phản ánh sự chuyển dịch từ FOMO sang JOMO (Joy of Missing Out) - niềm vui khi chấp nhận bỏ lỡ. Thay vì luôn cố gắng cập nhật mọi thông tin, nhiều người trẻ bắt đầu coi việc ngắt kết nối trong một khoảng thời gian là cách để tái tạo năng lượng và lấy lại quyền kiểm soát cuộc sống.
Điều đó cũng cho thấy thế hệ lớn lên cùng công nghệ không hề phủ nhận vai trò của các thiết bị số. Họ vẫn sử dụng smartphone cho công việc và cuộc sống, nhưng đồng thời chủ động đặt ra những giới hạn để tránh bị công nghệ chi phối.
Việc các thiết bị từng bị xem là "đồ cổ" bất ngờ được săn đón không đơn thuần là một trào lưu tiêu dùng. Đó còn là tín hiệu cho thấy ngày càng nhiều người trẻ mong muốn xây dựng mối quan hệ lành mạnh hơn với công nghệ, tìm lại sự tập trung, khoảng lặng và cân bằng trong nhịp sống hiện đại.
Đôi khi, giá trị lớn nhất của một thiết bị không nằm ở số lượng tính năng mà ở khả năng giúp con người sống chậm lại và thực sự làm chủ thời gian của chính mình.
