Bóng đá Hà Lan khủng hoảng bản sắc
Ý đã không thể dự World Cup 2026 nhưng điều đó không hề ảnh hưởng đến giải đấu. Ba lần liên tiếp vắng mặt tại World Cup của Ý, cả một thế hệ đã quen với điều này. Nhưng đã có một đội tuyển khác gánh thay truyền thống của bóng đá Ý, đó là Hà Lan.
Hà Lan bỗng nhiên thành Ý
Họ giống nhau ở chỗ: Chơi quá an toàn trước các đối thủ khá, bố trí đến 5 hậu vệ, ghi bàn bằng các pha phản công, và tiếp tục chịu thất bại cay đắng trong loạt sút luân lưu.
Lối chơi Totaalvoetbal (bóng đá tổng lực, tiếng Hà Lan), nếu không phải là catenaccio, thì cũng trở thành gioco all'italiana (lối chơi toàn Ý). HLV Koeman loại bỏ một tiền vệ để tăng cường thêm một hậu vệ. Reinjders nhường chỗ cho Ake. Một trung vệ, Van der Ven, được bố trí chơi ở vị trí hậu vệ cánh trái, với nhiệm vụ chính là ngăn chặn Hakimi, cũng là một hậu vệ của đối thủ.
Người Hà Lan chấp nhận việc “bóng đá tổng lực” chỉ còn là một khái niệm xa xăm cũ kĩ nào đó, nhưng những lựa chọn kể trên không được hoan nghênh.
“Đó là phong cách điển hình của Koeman”, cựu danh thủ Van der Vaart nhận xét, “Ở Ajax, ông ấy luôn chơi với sơ đồ 4-3-3, nhưng ở Champions League, ông ấy luôn sử dụng 5 hậu vệ. Bây giờ ông ấy cũng đang làm như vậy. Nếu là tôi, tôi sẽ không làm như vậy”.
Tại sao? Bởi vì Van der Vaart là người Hà Lan. Anh sinh ra và lớn lên ở Ajax. Được đào tạo theo lối chơi của Cruyff. Ít quốc gia nào trên thế giới có bản sắc bóng đá rõ ràng như Hà Lan.
Còn Koeman không hề hối hận: “Nếu phải làm lại, tôi vẫn sẽ làm như vậy. Nếu bàn thắng đó không được ghi – bàn hòa 1-1 ở phút bù giờ – tôi sẽ nhận được lời khen ngợi, còn bây giờ tôi đang bị chỉ trích dữ dội vì chọn 5 hậu vệ”.
Ở một mức độ nào đó, Koeman có lý. Ông ấy không phải là HLV người Hà Lan đầu tiên chơi với 5 hậu vệ. Đó cũng là phong cách đặc trưng của Van Gaal và thành thật mà nói, đã lâu rồi Hà Lan không chơi theo lối chơi tấn công tổng lực hay sản sinh ra những cầu thủ đáp ứng được kì vọng lịch sử của chúng ta về họ.
Giờ đây, quốc gia này nổi tiếng với những trung vệ hơn là những tiền đạo thông minh như Van Basten, Bergkamp hay Van Persie. Bên cạnh bàn thắng của Gakpo, những khoảnh khắc nổi bật của Hà Lan trong trận đấu với Morocco là gì? Đó là những pha tắc bóng cứu thua đúng lúc của Van de Ven và sau đó là Van Dijk, đặc biệt là pha cản phá xuất thần của thủ môn Bart Verbruggen trong hiệp phụ.
Trớ trêu thay, Morocco lại chơi bóng giống với hình ảnh Hà Lan trong trí tưởng tượng của chúng ta hơn. Mazraoui, Eddine và Amrabat đều sinh ra ở Hà Lan. Saibari đến World Cup với tư cách là cầu thủ của PSV Eindhoven và sẽ trở lại châu Âu trong màu áo Bayern Munich. Lối chơi bóng một chạm mượt mà và những pha thay đổi vị trí của các cầu thủ Morocco gợi nhớ đến nơi mà nhiều cầu thủ này được đào tạo bóng đá. Không chỉ Hà Lan, mà còn cả Tây Ban Nha, Pháp và Bỉ.
Sau khi chơi lấn át Brazil trong trận mở màn bằng những đường chuyền khéo léo quanh Casemiro và Guimaraes, điều này lặp lại trước Hà Lan ở sân Estadio Monterrey. Morocco xứng đáng giành chiến thắng trong thời gian thi đấu chính thức. “De Jong đã chơi trận tệ nhất mà tôi từng thấy cậu ấy chơi”, Van der Vaart nhận xét, “Thật đáng thất vọng, nhưng một phần là do hệ thống. Tôi nghĩ tuyến giữa của Morocco là điểm mạnh nhất của họ, vậy mà chúng ta lại quyết định chơi với chỉ hai tiền vệ. Tôi nghĩ đây là một giải đấu thảm hại”.
Khủng hoảng bản sắc
“Một trận đấu được quyết định ở khu vực giữa sân, và Morocco hoàn toàn kiểm soát trận đấu”, cựu tuyển thủ quốc tế người Hà Lan gốc Morocco, Ibrahim Affelay nhận xét, “Morocco chơi theo lối chơi của Hà Lan. Chúng ta thấy Gakpo, Summerville và Brobbey có bóng bao nhiêu lần? Các hậu vệ cánh cũng không có cơ hội lên bóng, Hà Lan bị áp đảo trên mọi mặt trận”.
Cruyff đã đưa ra rất nhiều câu châm ngôn trong suốt cuộc đời mình. Một trong số đó là “Người Ý không thể đánh bại chúng ta, nhưng chúng ta chắc chắn có thể thua họ”. Có những lúc trong trận đấu vừa qua, người ta có cảm giác như thể Hà Lan không thể thắng Morocco nhưng Morocco lại có thể thua khi trận đấu bước sang phút thứ 90 với tỉ số dẫn trước 1-0 nghiêng về Hà Lan.
HLV Ouahbi của Morocco cho biết: “Tôi nghĩ chúng tôi khá bất ngờ khi thấy đội hình của họ, không ngờ họ lại chơi phòng ngự lùi sâu như vậy. Họ là Hà Lan, họ thích kiểm soát bóng. Tôi coi lối chơi này như một cách họ thể hiện sự tôn trọng với chúng tôi”.
Đó là Hà Lan. Nhưng đến mức không thể nhận ra nữa. Koeman đệ đơn từ chức sau trận đấu. Ai sẽ thay ông ta? Slot vừa nghỉ việc ở Liverpool? Hay Ten Hag?
Hà Lan sẽ đi theo hướng nào? Họ thường lấy cảm hứng từ Ajax. Nhưng tình hình ở sân vận động Johan Cruyff Arena ra sao? Ajax lại rơi vào khủng hoảng sau khi huấn luyện viên người Ý Francesco Farioli rời đi để đến Porto mùa hè năm ngoái. Họ đã trải qua 3 huấn luyện viên và kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 5. Mùa giải tới, một người Tây Ban Nha, Michel, sẽ tiếp quản. Họ dường như đang mắc kẹt trong cuộc khủng hoảng bản sắc của chính mình.
Vì vậy, liệu đã đến lúc Hà Lan cũng nên xem xét việc bổ nhiệm một HLV nước ngoài lần đầu tiên kể từ Ernst Happel (người Áo) vào cuối những năm 1970? Pep Guardiola, về mặt bóng đá, có thể được coi là hậu duệ của Cruyff. Tuy nhiên, việc thuê ông ấy dường như là điều không mấy khả thi.
Hiện tại, chưa có ai đủ tầm để làm nên một bước ngoặt như Cruyff và đưa bóng đá Hà Lan trở lại đúng với lí tưởng mà nó hướng tới.
