Ngày đầu đi làm, nam thanh niên suýt mất bàn tay
Các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã chạy đua gần 10 giờ để nối mạch máu, giữ lại bàn tay cho bệnh nhân.
Chiều 8/7, BS.CKII Nguyễn Lê Minh Thống, Phó Trưởng khoa Điều hành Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa thực hiện thành công ca vi phẫu kéo dài gần 10 giờ, giành lại 3 ngón tay, cứu bàn tay của nam thanh niên 17 tuổi ngay trong ngày đầu đi làm.
Vết thương nhỏ nhưng suýt phải đánh đổi bằng cả bàn tay
Trong ngày đầu đi làm, N.V.H.K. (17 tuổi, ngụ TP.HCM) gặp tai nạn do máy cưa trong lúc làm việc. Chiếc máy cưa tốc độ cao đã cắt dập gần như hoàn toàn 3 ngón tay của bàn tay phải. Điều đáng nói, vết thương ngoài da chỉ dài khoảng 1,5 cm nên ban đầu được đánh giá là không quá nghiêm trọng. Chính sự "đánh lừa" này khiến bệnh nhân mất gần 3 giờ quý giá trước khi được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định.
Khi tiếp nhận, các bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình nhanh chóng phát hiện cả 3 ngón tay đã mất hoàn toàn nguồn máu nuôi do động mạch bị đứt và dập nát nghiêm trọng. Nếu tiếp tục chậm trễ, nguy cơ hoại tử gần như không thể tránh khỏi, đồng thời khả năng phải cắt bỏ các ngón tay là rất lớn.
Theo BS.CKII Nguyễn Lê Minh Thống, trong chấn thương bàn tay, thời gian là yếu tố quyết định khả năng bảo tồn chi thể.
"Nhiều trường hợp vết thương nhìn bên ngoài rất nhỏ nhưng bên trong, hệ thống mạch máu, thần kinh và gân đã bị phá hủy nghiêm trọng. Nếu người bệnh chủ quan hoặc chuyển viện muộn, cơ hội cứu các ngón tay sẽ giảm rất nhanh theo từng giờ", bác sĩ Thống nhấn mạnh.
Cuộc vi phẫu kéo dài gần 10 giờ dưới kính hiển vi
Ngay sau khi đánh giá tổn thương, ê kíp vi phẫu được huy động khẩn cấp. Khó khăn lớn nhất không nằm ở việc nối lại mạch máu mà ở chỗ phần động mạch đã bị máy cưa dập nghiền trên một đoạn dài, không còn đủ điều kiện để khâu nối trực tiếp.
Theo ThS.BS Lê Văn Dương, Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, đây là một trong những dạng tổn thương phức tạp nhất trong phẫu thuật bàn tay.
"Thách thức không chỉ là tìm được vị trí các mạch máu mà còn phải xác định chính xác đoạn mạch còn khả năng sống để cắt bỏ toàn bộ phần bị dập nát. Chỉ khi đó, việc tái lập tuần hoàn mới có cơ hội thành công", bác sĩ Dương chia sẻ.
Sau khi loại bỏ các đoạn mạch bị tổn thương, các bác sĩ quyết định lấy các đoạn tĩnh mạch ở mu bàn tay để ghép làm cầu nối, tái tạo dòng máu đến cả 3 ngón tay.
Suốt gần 10 giờ liên tục, dưới kính hiển vi vi phẫu, ê kíp sử dụng những sợi chỉ 9/0 siêu nhỏ để khâu nối các mạch máu có đường kính chưa đến 1 mm. Chỉ một sai lệch rất nhỏ cũng có thể khiến dòng máu không thể lưu thông, đồng nghĩa với việc toàn bộ nỗ lực bảo tồn thất bại.
Trong bối cảnh thời gian thiếu máu đã kéo dài nhiều giờ, các bác sĩ ưu tiên tái lập tuần hoàn trước, còn việc phục hồi gân gấp và thần kinh sẽ được thực hiện ở giai đoạn tiếp theo khi mô mềm đã ổn định.
Thành công của ca phẫu thuật không chỉ được quyết định trên bàn mổ. Sau phẫu thuật, bệnh nhân được theo dõi liên tục nhằm phát hiện sớm nguy cơ tắc mạch – biến chứng có thể khiến kết quả vi phẫu bị đảo ngược chỉ trong thời gian ngắn.
“Sau 48 giờ, cả 3 ngón tay đều duy trì tuần hoàn ổn định. Hai tuần tiếp theo, các ngón tay sống hoàn toàn, không xuất hiện dấu hiệu hoại tử”, bác sĩ Dương thông tin.
Theo kế hoạch điều trị, bệnh nhân sẽ tiếp tục trải qua các cuộc phẫu thuật phục hồi gân gấp, thần kinh và chương trình phục hồi chức năng kéo dài nhằm lấy lại tối đa khả năng vận động của bàn tay.
Các bác sĩ đánh giá đây là kết quả tích cực đối với một trường hợp chấn thương dập nghiền phức tạp, trong đó thời gian thiếu máu đã kéo dài trước khi được can thiệp.
Đừng chủ quan với những vết cắt tưởng như "nhẹ"
Qua trường hợp này, BSCKII Nguyễn Lê Minh Thống cho biết tai nạn do máy cưa vẫn là một trong những nguyên nhân gây chấn thương bàn tay nặng nề nhất hiện nay, đặc biệt ở nhóm lao động trẻ mới vào nghề.
Không chỉ tạo ra vết cắt ngoài da, lực của máy cưa còn có thể đồng thời phá hủy mạch máu, thần kinh, gân và xương. Đây cũng là lí do nhiều bệnh nhân bị đánh giá thấp mức độ tổn thương nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.
Theo bác sĩ Thống, khi xảy ra tai nạn, người lao động cần nhanh chóng bất động vùng tổn thương và đến cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình hoặc vi phẫu càng sớm càng tốt. Việc trì hoãn điều trị hoặc tự đánh giá vết thương có thể khiến "thời gian vàng" trôi qua, làm giảm đáng kể khả năng bảo tồn chi thể.
Trong khi đó, ThS.BS Lê Văn Dương nhấn mạnh những ca vi phẫu thành công không chỉ phụ thuộc vào kĩ thuật phẫu thuật mà còn phụ thuộc rất lớn vào thời điểm người bệnh được chuyển đến đúng cơ sở điều trị. Càng được tái lập tuần hoàn sớm, khả năng bảo tồn chức năng bàn tay càng cao.
Câu chuyện của nam thanh niên 17 tuổi không chỉ là hành trình giành lại ba ngón tay sau cuộc chạy đua nghẹt thở của đội ngũ y bác sĩ mà còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của đào tạo an toàn lao động và việc nhận diện đúng mức độ nguy hiểm của các chấn thương do máy cưa.
Trong nhiều trường hợp, một vết cắt nhỏ có thể che giấu những tổn thương nghiêm trọng bên trong và chỉ có xử trí kịp thời mới giúp giữ lại đôi bàn tay – công cụ lao động quý giá của mỗi người.
