Game thủ trở thành nguồn nhân sự mới cho lực lượng UAV cảm tử của Nga?
Đặc khu kinh tế Alabuga, một trong những trung tâm sản xuất UAV tấn công kiểu Shahed/Geran lớn nhất tại Nga, đang sử dụng trò chơi điện tử, giải đấu thể thao điện tử và quảng cáo hướng tới game thủ để tìm kiếm nhân lực trẻ.
Từ trò chơi chiến thuật do chính Tổng giám đốc Alabuga đứng tên đăng kí sáng chế đến những giải đấu có quỹ thưởng hàng trăm nghìn USD, các hoạt động này tạo thành một tuyến tuyển dụng nối từ màn hình máy tính tới trường nghề, nhà máy sản xuất UAV và các đơn vị không người lái của quân đội Nga. Cùng lúc, Alabuga Polytech quảng cáo mức hỗ trợ gần 2.000 USD mỗi tháng cho người vận hành UAV Geran và khoảng 4.000 USD cho kỹ sư.
Trò chơi do Tổng giám đốc Alabuga đứng tên
Ngày 10/7, hãng truyền thông Meduza dẫn cuộc điều tra của trang báo độc lập T-Invariant cho biết ban quản lí Alabuga đang quảng bá trò chơi chiến thuật mang tên “Battle of the Drones: Ukraine”, tạm dịch là “Trận chiến UAV tại Ukraine”.
Đây là trò chơi mô phỏng chiến thuật, trong đó người tham gia chỉ huy một đơn vị không người lái, triển khai UAV góc nhìn thứ nhất, phương tiện mặt đất và các trạm hỗ trợ. Tùy kịch bản, người chơi phải chiếm sở chỉ huy của đối phương hoặc kiểm soát một căn cứ trong khoảng thời gian nhất định.
Bằng sáng chế của trò chơi được đăng kí dưới tên Timur Shagivaleev, Tổng giám đốc Đặc khu kinh tế Alabuga. Tên miền của trò chơi cũng được đăng kí bởi chính đặc khu này. Nền tảng hiện cung cấp ba ngôn ngữ gồm tiếng Nga, tiếng Anh và tiếng Trung.
Shagivaleev bị Liên minh châu Âu (EU) đưa vào danh sách trừng phạt ngày 23/4/2026. EU xác định ông giữ vai trò lãnh đạo Alabuga, nơi đã trở thành một trong những cơ sở lớn sản xuất UAV tấn công một chiều Shahed/Geran-2 với sự hỗ trợ ban đầu của Iran. EU cũng cáo buộc các chương trình Alabuga Start và Alabuga Polytech được sử dụng để thu hút lao động vào hoạt động sản xuất UAV.
Trò chơi được quảng bá thông qua dự án mang tên “Chim ưng Stalin”. Trên các kênh tuyển dụng liên quan, dự án đăng vị trí dành cho kỹ sư, người vận hành Geran và chỉ huy đơn vị không người lái. Ngày 20/4, “Chim ưng Stalin” tổ chức một cuộc thi điều khiển UAV tại Trường Kinh tế cao cấp ở Moscow, một trong những trường đại học có tiếng tại Nga. Muốn tham dự, sinh viên phải hoàn thành 10 chương huấn luyện trong trò chơi, sau đó thắng một trận đấu thời gian thực khi điều khiển lực lượng phía Nga. Sau cuộc thi, đại diện dự án giới thiệu với sinh viên về công việc trong lực lượng UAV.
Trò chơi còn được đưa vào chuỗi giải thể thao điện tử Dronkon tổ chức tại Tatarstan. Theo tạp chí T-Invariant, giải đầu tiên công bố quỹ thưởng 18 triệu rúp, (235.000 USD), trong khi các giải sau có quỹ khoảng 15 triệu rúp, tương đương gần 196.000 USD.
Tại giải đấu diễn ra vào tháng 2, một người chơi có biệt danh “Grisha Putin” nhận giải thưởng 3,5 triệu rúp, khoảng 45.700 USD. Ban tổ chức còn chi trả vé máy bay, nơi ở, ăn uống và các hoạt động bên lề cho người tham dự. Quy mô thực tế của các sự kiện vẫn chưa rõ ràng. T-Invariant dẫn cho biết số người xuất hiện tại một số giải đấu có thể thấp hơn đáng kể so với con số hàng nghìn người được quảng bá. Vì vậy, các khoản tiền thưởng cho thấy mức độ đầu tư của Alabuga, nhưng chưa đủ để kết luận chiến dịch đã thu hút được lực lượng game thủ lớn như tuyên bố của ban tổ chức.
Từ giải đấu tới lữ đoàn UAV Varyag
Hoạt động game hóa diễn ra song song với chiến dịch tuyển người của Alabuga Polytech, trường nghề trực thuộc đặc khu và là nguồn cung lao động cho tổ hợp sản xuất UAV.
Từ giữa tháng 4, Alabuga Polytech bắt đầu quảng cáo tuyển người cho một đơn vị hệ thống không người lái mới. Một số nội dung được thiết kế trực tiếp cho cộng đồng game thủ. Trong một video, nhân vật chính đang chơi điện tử thì nhận thông báo gọi nhập ngũ. Thay vì tìm cách né nghĩa vụ quân sự, người này đăng kí với Alabuga Polytech để nhận thu nhập và “giúp đất nước”.
Lời mời hấp dẫn nhất nằm ở mức đãi ngộ. Người đăng kí phục vụ một năm với vai trò vận hành UAV Geran được hứa trả 150.000 rúp mỗi tháng, tương đương khoảng 1.960 USD. Mức này cao hơn khoảng 50% lương trung bình tại Nga trong năm 2025.
Kỹ sư được chào mức 305.000 rúp mỗi tháng (gần 3.980 USD). Những người trúng tuyển được thông báo sẽ làm việc tại trung tâm chỉ huy của Alabuga Polytech hoặc tại tỉnh Oryol, nơi Nga có cơ sở phóng UAV Geran. Tuy nhiên, trang FDD’s Long War Journal lưu ý chưa thể xác nhận công việc thực tế có hoàn toàn đúng như nội dung quảng cáo hay không.
Đơn vị tiếp nhận được giới thiệu là Lữ đoàn Hệ thống không người lái độc lập số 50 “Varyag”. Việc thành lập lữ đoàn được công bố vào tháng 2. Ngoài các UAV tấn công tầm xa Geran, thông tin tuyển dụng cho thấy đơn vị có thể vận hành UAV cánh bằng, máy bay không người lái đa cánh quạt, UAV trinh sát, thiết bị đánh chặn và phương tiện mặt đất không người lái.
Chiến dịch của Alabuga là một phần trong nỗ lực lớn hơn nhằm mở rộng Lực lượng Hệ thống không người lái của Nga. Theo ước tính do Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi công bố, lực lượng này tăng từ khoảng 80.000 người vào tháng 1 lên 101.000 người đầu tháng 4. Ông cho rằng Moscow đặt mục tiêu nâng quân số lên 165.000 người vào cuối năm 2026 và 210.000 người vào năm 2030. Đây là số liệu từ phía Ukraine và chưa được Nga xác nhận độc lập.
Reuters cũng ghi nhận các trường đại học Nga đang mời sinh viên gia nhập lực lượng UAV bằng chế độ bảo lưu kết quả học tập, miễn học phí, cung cấp chỗ ở và các khoản hỗ trợ lớn. Điện Kremlin xác nhận sinh viên đang được khuyến khích tham gia, nhưng khẳng định chương trình mang tính tự nguyện.
Khi game thủ trở thành nguồn nhân lực quân sự
Quảng cáo của Alabuga mô tả nghề vận hành UAV như một lựa chọn an toàn hơn bộ binh. Người trúng tuyển được hứa làm việc tại trung tâm chỉ huy, điều khiển thiết bị từ xa và tránh xa tuyến đầu.
Thực tế không hẳn như vậy. Reuters cho biết các tổ điều khiển UAV vẫn là mục tiêu ưu tiên của pháo binh, tên lửa và UAV đối phương. Bản thân tổ hợp Alabuga cũng nhiều lần bị Ukraine tập kích. Phân tích ảnh vệ tinh của Oboronka xác định ít nhất 23 vị trí phòng không quanh khu vực, gồm Pantsir-S1, Tor và các tổ hỏa lực cơ động.
Nga đang tăng nhanh sản lượng UAV và cần thêm người cho cả dây chuyền lắp ráp lẫn các đơn vị vận hành. Theo số liệu tình báo Ukraine được FDD dẫn lại, giữa năm 2025, Nga sản xuất khoảng 2.700 UAV Geran mỗi tháng cùng số lượng gần tương đương UAV Gerbera, loại thường được dùng làm mồi nhử.
Game thủ trở thành nhóm được Alabuga nhắm tới vì đã quen với màn hình, thao tác điều khiển và môi trường mô phỏng. Tại các giải Dronkon, người chơi trải qua trò chơi chiến thuật, mô phỏng FPV và đôi khi điều khiển UAV thật.
Dù vậy, chơi game tốt chưa đủ để vận hành UAV trong chiến đấu. Công việc này còn đòi hỏi kiến thức về liên lạc, tác chiến điện tử, định vị, bảo dưỡng và phối hợp đơn vị. Các giải đấu vì thế chủ yếu đóng vai trò sàng lọc và tuyển người. Trò chơi tạo hứng thú, tiền thưởng giữ chân người tham gia, trường nghề đào tạo họ, còn lữ đoàn UAV là điểm đến cuối cùng.
