Chỉ số mỡ máu giảm chưa có nghĩa đã khỏi bệnh: Cảnh báo sai lầm nhiều người mắc phải
Chỉ số mỡ máu giảm chưa có nghĩa bệnh đã khỏi. Chuyên gia cảnh báo việc tự ý ngừng thuốc, chủ quan với chế độ ăn và lối sống có thể làm tăng nguy cơ tim mạch.
Rối loạn mỡ máu thường diễn tiến âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng nhưng có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Đáng chú ý, việc chỉ số mỡ máu trở về mức mong muốn chưa đồng nghĩa bệnh đã khỏi, đặc biệt nếu người bệnh tự ý ngừng thuốc hoặc chủ quan với chế độ ăn uống, vận động.
Chỉ số giảm không có nghĩa bệnh đã khỏi
Trong xét nghiệm mỡ máu, LDL-C là một trong những chỉ số quan trọng thường được quan tâm khi đánh giá nguy cơ xơ vữa động mạch. Bên cạnh đó, HDL-C và triglyceride cũng là những thành phần cần được theo dõi để có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng chuyển hóa lipid của cơ thể.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, một trong những sai lầm phổ biến là người bệnh chỉ tập trung vào một con số trên phiếu xét nghiệm. Khi thấy chỉ số mỡ máu giảm hoặc trở về mức mong muốn, nhiều người cho rằng bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn, từ đó tự ý ngừng thuốc hoặc quay lại lối sống trước đây.
Thực tế, mục tiêu điều trị rối loạn mỡ máu không đơn thuần là đưa một chỉ số xét nghiệm về mức bình thường. Bác sĩ cần đánh giá tổng thể nguy cơ tim mạch của từng người dựa trên nhiều yếu tố như tuổi, giới tính, huyết áp, tình trạng hút thuốc, đái tháo đường, bệnh thận mạn và tiền sử bệnh tim mạch.
Đặc biệt, người từng bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ sẽ có mục tiêu kiểm soát LDL-C khác với người trẻ khỏe mạnh, chưa có bệnh lý tim mạch và thuộc nhóm nguy cơ thấp. Vì vậy, cùng một kết quả xét nghiệm nhưng mục tiêu điều trị ở mỗi người có thể hoàn toàn khác nhau.
ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), cho rằng người bệnh không nên tự đánh giá tình trạng sức khỏe chỉ dựa trên kết quả của một lần xét nghiệm. Việc điều trị rối loạn mỡ máu cần được cá thể hóa, theo dõi lâu dài và điều chỉnh dựa trên nguy cơ tim mạch tổng thể.
Điều này cũng có nghĩa, khi chỉ số mỡ máu đã giảm, người bệnh vẫn cần tiếp tục tuân thủ kế hoạch điều trị được bác sĩ chỉ định. Việc tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều dùng có thể khiến các chỉ số tăng trở lại và làm mất đi hiệu quả kiểm soát nguy cơ đã đạt được.
Vì sao mỡ máu cao có thể đe dọa tim và não?
Rối loạn mỡ máu, đặc biệt là tình trạng LDL-C tăng cao, có thể góp phần thúc đẩy quá trình hình thành và tiến triển của mảng xơ vữa trong thành động mạch. Theo thời gian, lòng mạch có thể bị thu hẹp, ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu.
Khi quá trình xơ vữa tiến triển, nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch cũng tăng lên. Nếu dòng máu cung cấp cho tim bị ảnh hưởng nghiêm trọng, người bệnh có thể đối mặt với nhồi máu cơ tim. Trong trường hợp mạch máu não bị tắc nghẽn, nguy cơ đột quỵ thiếu máu não có thể xảy ra.
Đáng chú ý, quá trình này thường không diễn ra một cách ồ ạt mà có thể tích tụ trong nhiều năm. Chính sự âm thầm này khiến rối loạn mỡ máu được ví như một “sát thủ thầm lặng”, bởi người bệnh có thể vẫn sinh hoạt bình thường trong khi nguy cơ tim mạch đang âm thầm gia tăng.
Do đó, việc phát hiện chỉ số mỡ máu bất thường cần được xem là tín hiệu để đánh giá sức khỏe toàn diện, thay vì chỉ tìm cách đưa một vài chỉ số xét nghiệm về mức mong muốn.
Lối sống là nền tảng, nhưng không thay thế hoàn toàn thuốc
Bên cạnh điều trị bằng thuốc khi có chỉ định, thay đổi lối sống vẫn là nền tảng quan trọng trong kiểm soát rối loạn mỡ máu. Người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn theo hướng hạn chế chất béo bão hòa, thực phẩm chiên rán, thịt mỡ, nội tạng động vật, đồ ăn nhanh và lượng đường tinh luyện; đồng thời tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, chất xơ và các nguồn chất béo lành mạnh phù hợp.
Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên cũng có vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe chuyển hóa. Việc vận động cần được lựa chọn phù hợp với tuổi, thể trạng và bệnh lý nền của từng người. Cùng với đó, kiểm soát cân nặng, không hút thuốc và hạn chế rượu bia cũng góp phần giảm nguy cơ tim mạch tổng thể.
Trong trường hợp thay đổi lối sống chưa đủ để đưa mỡ máu về mức mục tiêu, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị phù hợp. Statin là một trong những nhóm thuốc nền tảng, trong khi ezetimibe hoặc các thuốc khác có thể được cân nhắc phối hợp tùy vào tình trạng và mức độ nguy cơ của từng người.
Với người có triglyceride tăng cao, bác sĩ cũng cần đánh giá nguyên nhân và nguy cơ đi kèm để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Theo ThS.BS.CKII Cao Hoài Tuấn Anh, điều quan trọng nhất là người bệnh phải hiểu rằng kiểm soát mỡ máu là một quá trình lâu dài, không phải mục tiêu ngắn hạn chỉ dựa trên một lần xét nghiệm. Khi kết quả cải thiện, đó là dấu hiệu cho thấy biện pháp điều trị đang phát huy hiệu quả, chứ không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể tự ý dừng thuốc hoặc bỏ qua việc tái khám.
Vì vậy, người có rối loạn mỡ máu cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị và duy trì lối sống lành mạnh ngay cả khi các chỉ số xét nghiệm đã trở về mức mong muốn. Phát hiện sớm, đánh giá đúng nguy cơ và kiểm soát lâu dài không chỉ giúp cải thiện mỡ máu mà còn góp phần giảm nguy cơ những biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và đột quỵ trong tương lai.
