Podcast: Người đưa những liệt sĩ trở về nhà theo cách đặc biệt
Không chỉ là những mảnh ký ức mờ nhòe hay tấm di ảnh phai màu theo năm tháng, gần 12.000 liệt sĩ đã 'trở về nhà' theo một cách thật đặc biệt, qua đôi bàn tay và trái tim tri ân của những người trẻ nhóm Skyline.
Tháng 7, khi cả nước hướng tới Kỷ niệm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) với lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, anh Khuất Văn Hoàng và các bạn trẻ nhóm Skyline vẫn miệt mài với công việc đặc biệt: phục dựng hàng ngàn tấm di ảnh anh hùng liệt sĩ đã phai mờ theo năm tháng.
Với anh Khuất Văn Hoàng, hành trình 5 năm với gần 12.000 tấm ảnh được nhóm phục dựng, trao tặng cho thân nhân liệt sĩ trên khắp cả nước không chỉ là dự án thiện nguyện mà còn là cách để người trẻ tri ân lịch sử, giữ gìn những ký ức không bao giờ được phép lãng quên.
Một Thế giới đã có cuộc trò chuyện sâu lắng với anh Khuất Văn Hoàng - Phó phụ trách Nhóm Skyline - về hành trình "Tô màu ký ức" đầy cảm xúc này.
"Chúng tôi chọn công nghệ để chia sẻ nỗi đau của thân nhân liệt sĩ"
Phóng viên: Chào Hoàng, cảm ơn bạn đã nhận lời chia sẻ cùng độc giả của Một Thế giới! Điều đầu tiên tôi muốn hỏi Hoàng: Giữa rất nhiều con đường lập nghiệp của tuổi trẻ, tại sao bạn lại chọn một công việc gần như không có thu nhập là phục dựng di ảnh liệt sĩ? Có điều gì thôi thúc bạn đằng sau lựa chọn này?
Anh Khuất Văn Hoàng: Bản thân tôi và anh em trong nhóm phục dựng ảnh Skyline chọn công nghệ để "đau cùng nỗi đau của người khác", bởi vì hơn ai hết, khi xắn tay vào công việc này, chúng tôi đáu đáu và hiểu được sự mong chờ, nỗi ngóng trông một tấm di ảnh của người anh em liệt sĩ từ các gia đình thân nhân. Thấu hiểu niềm khắc khoải ấy chính là xuất phát điểm lớn nhất để chúng tôi lựa chọn và bền bỉ đi cùng con đường này.
Phóng viên: Người ta thường bảo khi phục dựng chân dung, khó nhất là đôi mắt - nơi giữ thần thái của một người đã nằm xuống hàng chục năm. Với những trường hợp đặc biệt như liệt sĩ Nguyễn Văn Thống, hy sinh năm 19 tuổi mà không để lại bất kỳ tấm ảnh nào, Hoàng và các bạn đã "vẽ lại ký ức" bằng cách nào để ra được một bức ảnh giống với người đã khuất?
Anh Khuất Văn Hoàng: Đúng vậy, với đại đa số di ảnh của các anh hùng liệt sĩ, chi tiết khó nhất luôn là đôi mắt. Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn, toát lên toàn bộ thần thái của người lính.
Tuy nhiên, đối với những liệt sĩ hoàn toàn không còn di ảnh lưu lại, bản thân tôi cùng anh em trong nhóm phải lắng nghe, trao đổi tỉ mỉ từng chi tiết qua sự miêu tả của gia đình. Chúng tôi nỗ lực tả lại một cách chân thực nhất, làm sao để không mất đi cái hồn cốt riêng biệt, đồng thời vẫn phải thể hiện được khí chất hào hùng của "Anh bộ đội Cụ Hồ", chất thép của một người anh hùng đã ngã xuống.
Phóng viên: Thức trắng hàng trăm đêm, sinh hoạt trái giờ đến mức bố mẹ từng tưởng lầm là chơi game, thậm chí từ bỏ cơ hội tại một tập đoàn lớn để về quê làm tự do... Đã có khoảnh khắc nào khi đối diện với hàng ngàn bức ảnh mờ nhòe của những người ngã xuống ở tuổi 18 - 20, Hoàng cảm thấy quá tải hay bất lực trước những "ca" quá khó? Bạn đã bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ cuộc?
Anh Khuất Văn Hoàng: Thời điểm đầu tôi gặp rất nhiều khó khăn, phần vì mọi người chưa hiểu hết công việc mình đang làm. Nhưng may mắn là sau những hành trình nhóm đi, qua truyền thông và thực tế công việc, bố mẹ và gia đình đã hiểu, từ đó trở thành hậu phương rất ủng hộ và động viên. Đó là động lực lớn giúp tôi vượt qua nhiều áp lực.
Nói thật, đôi lúc đối diện với những tấm ảnh quá mờ, trong đầu tôi cũng thoáng qua suy nghĩ: "Hay là mình bỏ cuộc?", vì nó thực sự rất khó và tưởng như không thể hoàn thành. Nhưng may mắn sau cùng, bên cạnh sự động viên của gia đình, chính những người thân của liệt sĩ - những người vẫn còn sống để nhớ và miêu tả - đã cùng tôi đi qua biết bao đêm thức trắng. Họ góp ý điều chỉnh từng chi tiết nhỏ nhất để cùng tạo nên một tấm ảnh trọn vẹn, chân thực và toát lên thần thái hào hùng nhất. Chính sự đồng hành ấy đã giữ tôi ở lại.
"Một cuộc đua khốc liệt với thời gian"
Phóng viên: Tôi được biết câu chuyện một cụ bà ở Hải Dương qua đời chỉ 3 ngày trước khi Nhóm Skyline kịp mang di ảnh con trai về. Đây chắc chắn là một vết thương, một sự day dứt trong tâm trí Hoàng? Cảm giác của các bạn lúc đó ra sao và nó tác động thế nào đến các nhiệm vụ sau này?
Anh Khuất Văn Hoàng: Cảm giác của chúng tôi lúc đó thực sự rất day dứt và tự trách bản thân mình. Trách là tại sao mình không thể chiến thắng được thời gian, tại sao không mang di ảnh về sớm hơn để mẹ có thể gặp lại con thêm một lần nữa, để mẹ thỏa nỗi mong chờ mà cả cuộc đời mẹ đã khắc khoải ngóng trông.
Sau câu chuyện đau lòng đó, chúng tôi đặt ra một tiêu chí hành động: Ưu tiên tuyệt đối cho các gia đình có Mẹ Việt Nam Anh hùng. Bất cứ khi nào các Mẹ cần, chúng tôi sẽ bắt tay làm ngay lập tức. Bởi vì các Mẹ không thể chờ lâu hơn được nữa, và nếu chúng tôi không làm ngay bây giờ thì chắc chắn sẽ không còn cơ hội để làm nữa.
Phóng viên: Nhiều người nhìn vào con số gần 12.000 bức ảnh phục dựng miễn phí, hơn 50 chương trình trao tặng... thì nghĩ nhóm có nguồn kinh phí rất lớn. Nhưng thực tế Hoàng từng phải bán đồ cá nhân, vay mượn bạn bè để có tiền ra Côn Đảo dâng ảnh chị Võ Thị Sáu. Lý trí nào giúp một người trẻ vượt qua áp lực cơm áo gạo tiền thường nhật để duy trì công việc "ăn cơm nhà, thổi tù và hàng tổng" suốt 5 năm qua?
Anh Khuất Văn Hoàng: Tôi cũng xin đính chính một chút là nhóm chúng tôi hoàn toàn không kêu gọi quyên góp hay gây quỹ. Tất cả anh em trong nhóm đều tự nguyện đóng góp tài chính, công sức và làm việc hoàn toàn phi lợi nhuận. Đến nay nhóm đã phục dựng được gần 12.000 di ảnh và tổ chức hơn 50 chương trình trao tặng trên khắp cả nước.
Điều khiến chúng tôi hạnh phúc nhất sau 5 năm bền bỉ là đã lan tỏa được tinh thần này. Hiện nay có rất nhiều nhóm bạn trẻ, các cơ quan đoàn thể sau khi biết đến Skyline cũng đã bắt tay vào thực hiện công việc phục dựng ảnh hoặc các phần việc tri ân khác. Việc có thể chạm tới trái tim và khơi dậy tinh thần hướng về quá khứ của thế hệ trẻ sống trong thời bình chính là phần thưởng lớn nhất dành cho chúng tôi.
Phóng viên: Nhìn bức ảnh liệt sĩ Đặng Thị Kim (hy sinh năm 19 tuổi khi đang mang thai) hay câu chuyện đưa di ảnh liệt sĩ Nguyễn Văn Thống vào Tây Ninh để "tìm lại chính mình"... Hoàng có tin vào một "sự ủy thư" vô hình hay cái duyên đặc biệt nào đó từ những người lính đã khuất gửi gắm cho bạn?
Anh Khuất Văn Hoàng: Sau rất nhiều chuyến đi, nhiều câu chuyện trực tiếp trải qua, bản thân tôi tin rằng đây là một cái duyên. Một cái duyên linh thiêng mà các anh hùng liệt sĩ đã gửi gắm, tin tưởng trao cho chúng tôi cơ hội được thực hiện công việc này.
Gói di ảnh trong cờ Tổ quốc & Trách nhiệm của Gen Z
Phóng viên: Hình ảnh những tấm di ảnh phục dựng được cẩn trọng gói trong lá cờ Tổ quốc trước khi trao tận tay cho gia đình mang tính biểu tượng rất cao. Tại sao Hoàng lại chọn cách trao gửi này, và khoảnh khắc chứng kiến một người em 70 - 80 tuổi ôm tấm ảnh người anh tuổi 19 rơi nước mắt mang lại cho bạn cảm xúc gì?
Anh Khuất Văn Hoàng: Chúng tôi chọn gói cẩn thận mỗi di ảnh trong lá cờ đỏ sao vàng vì một suy nghĩ nhất quán: Mỗi người anh hùng liệt sĩ là một phần máu xương của Tổ quốc. Các anh đã hy sinh tất cả để bảo vệ nền độc lập, tự do, mang lại cuộc sống hòa bình cho chúng ta hôm nay.
Còn về cảm xúc, khoảnh khắc chứng kiến không chỉ những người em, mà cả những người vợ, người con chưa từng một lần biết mặt cha, khi mở tấm di ảnh ra đã khóc nghẹn ngào với những lời cảm ơn... Lúc đó chính chúng tôi cũng nghẹn ngào, không kìm được nước mắt. Nhìn thấy giọt nước mắt ấy, chúng tôi mới thấu hiểu sâu sắc nỗi đau mất mát và sự mong nhớ khôn nguôi của người thân khi sau mấy thập kỷ mới được "gặp lại" gia đình mình.
Phóng viên: Trên mạng xã hội, Hoàng không chỉ đăng ảnh hoàn thành mà còn viết những bài "Nhắn tìm liệt sĩ" rất khắc khoải. Đã có bài viết nào của các bạn giúp thân nhân thực sự tìm được phần mộ liệt sĩ chưa?
Anh Khuất Văn Hoàng: Bản thân tôi chỉ nghĩ rằng, với một chút sức ảnh hưởng nhỏ bé trên mạng xã hội, mình cố gắng lan tỏa thông tin. Biết đâu có cái duyên nào đó, mọi người đi qua các nghĩa trang tình cờ nhận ra thông tin tôi đăng tải, từ đó giúp gia đình tìm lại người thân.
Và thực sự may mắn là đã có nhiều câu chuyện đặc biệt xảy ra. Sau khi nhóm làm xong di ảnh và đăng tải lan tỏa, một thời gian sau gia đình đã tìm được phần mộ và đưa liệt sĩ trở về quê nhà.
Phóng viên: Dưới góc nhìn của một người trẻ đang kết nối hàng trăm bạn trẻ khác trên khắp cả nước cùng thức đêm làm việc tri ân, Hoàng nghĩ sao trước ý kiến cho rằng "giới trẻ ngày nay đang xa rời lịch sử"?
Anh Khuất Văn Hoàng: Là người trực tiếp quản lý một nhóm các bạn trẻ chuyên làm công việc khơi dậy ký ức lịch sử, tôi cho rằng giới trẻ hiện nay không hề xa rời lịch sử. Vấn đề chỉ là các bạn chưa có cơ hội được hiểu rõ hoặc chưa được truyền đạt lịch sử theo một cách gần gũi, chạm tới cảm xúc.
Qua những bức ảnh, những câu chuyện mà Skyline lan tỏa, chúng tôi thấy các bạn trẻ đón nhận rất tích cực. Từ sự thấu hiểu đó, lòng biết ơn sâu sắc đối với thế hệ cha anh tự khắc sẽ được khơi dậy một cách tự nhiên và bền vững nhất.
Phóng viên: Hành trình "Tô màu ký ức" chắc chắn chưa dừng lại. Ngoài việc phục dựng ảnh và tìm thân nhân cho liệt sĩ, Hoàng và Skyline hình dung sứ mệnh tiếp theo của mình sẽ là gì?
Anh Khuất Văn Hoàng: Hành trình của chúng tôi sẽ không bao giờ dừng lại. Skyline chỉ dừng lại khi không còn ai cần đến mình nữa.
Bên cạnh công việc phục dựng di ảnh và hỗ trợ tìm thân nhân liệt sĩ, tôi cùng anh em trong nhóm vẫn đang và sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động xã hội, sẻ chia và hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên mọi miền Tổ quốc.
Phóng viên: Cảm ơn Khuất Văn Hoàng về cuộc trò chuyện vô cùng xúc động này! Chúc bạn và Nhóm Skyline luôn dồi dào sức khỏe để tiếp tục hành trình trả lại gương mặt cho những người lính đã ngã xuống vì bình yên của Dân tộc.
.jpg)
.jpg)