Ông Trump cân nhắc thu phí 100.000 USD với sinh viên du học muốn ở lại kiếm việc
Chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang xem xét áp mức phí lên tới 100.000 USD đối với chương trình Optional Practical Training (OPT), loại giấy phép cho phép sinh viên du học sau khi tốt nghiệp làm việc tại Mỹ từ một đến ba năm.
Nếu được triển khai với các sinh viên du học, đây sẽ là một trong những biện pháp hạn chế nhập cư hợp pháp mạnh tay nhất từ trước đến nay, đồng thời có thể tạo ra tác động sâu rộng đến các trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và khả năng thu hút nhân tài quốc tế của Mỹ.
Đề xuất mới tiếp tục siết chặt con đường nhập cư hợp pháp
Theo The Wall Street Journal, Tổng thống Donald Trump cùng Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đang cân nhắc áp mức phí 100.000 USD đối với chương trình Optional Practical Training (OPT), vốn là cơ chế cho phép sinh viên nước ngoài mang thị thực F-1 tiếp tục ở lại Mỹ làm việc sau khi tốt nghiệp.
OPT là chương trình có ý nghĩa đặc biệt đối với sinh viên du học. Người tham gia được phép làm việc từ một đến ba năm, tùy theo ngành học, với điều kiện công việc phải liên quan trực tiếp đến chuyên ngành đào tạo. Đối với các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học), thời gian làm việc có thể kéo dài tới ba năm, tạo điều kiện để sinh viên tích lũy kinh nghiệm trước khi chuyển sang các loại thị thực lao động dài hạn như H-1B.
Hiện Nhà Trắng chưa chính thức xác nhận kế hoạch này. Một người phát ngôn của Bộ An ninh Nội địa cho biết chưa nên coi bất kì chính sách nào là quyết định cuối cùng cho đến khi được công bố chính thức. Tuy nhiên, cơ quan này khẳng định họ luôn thảo luận các biện pháp nhằm "bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống nhập cư hợp pháp".
Theo người phát ngôn DHS, chính quyền Trump đang cải cách hệ thống nhập cư để phục vụ công dân Mỹ, người lao động Mỹ và các gia đình Mỹ, đồng thời bảo vệ bản sắc quốc gia. Quan điểm của chính quyền là cần hạn chế việc lao động nước ngoài cạnh tranh việc làm với người Mỹ cũng như giảm nguy cơ liên quan đến tội phạm, đánh cắp tài sản trí tuệ hay gián điệp doanh nghiệp.
Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng am hiểu vấn đề nói với The Independent rằng hiện chưa có thông báo chính sách nào sắp được đưa ra liên quan đến chương trình OPT.
Nếu được thông qua, đề xuất này sẽ tương tự mức phí 100.000 USD mà chính quyền Trump từng tìm cách áp dụng đối với thị thực H-1B dành cho lao động có tay nghề cao nước ngoài. Tuy nhiên, kế hoạch đó đã bị một thẩm phán liên bang bác bỏ vào tháng trước với lí do khoản phí này thực chất là một loại thuế và chỉ Quốc hội mới có thẩm quyền ban hành.
Đề xuất mới cũng phản ánh định hướng nhất quán của chính quyền Trump trong nhiệm kì thứ hai: Sử dụng các khoản phí rất cao để giảm số lượng người nước ngoài có thể tiếp cận các con đường nhập cư hợp pháp, thay vì chỉ tập trung kiểm soát nhập cư bất hợp pháp.
Song song với các biện pháp hạn chế, chính quyền cũng triển khai chương trình "Trump Gold Card", cho phép người nước ngoài có điều kiện tài chính được cấp quyền thường trú nếu đầu tư ít nhất 1 triệu USD vào Mỹ và nộp thêm khoản phí xử lí hồ sơ 15.000 USD.
Trong nhiều thập niên, OPT được xem là cầu nối giữa giảng đường và thị trường lao động, giúp nước Mỹ thu hút, đào tạo và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao từ khắp thế giới. Nếu rào cản tài chính mới được áp dụng, nhiều chuyên gia cảnh báo Mỹ có thể tự đánh mất những lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất của mình.
.png)
Các trường đại học Mỹ có thể mất sức hút với sinh viên du học
Chương trình Optional Practical Training (OPT) từ lâu đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp Mỹ duy trì vị thế là điểm đến du học hàng đầu thế giới. Không giống nhiều quốc gia chỉ cho phép sinh viên học tập rồi buộc phải trở về nước ngay sau khi tốt nghiệp, OPT mở ra cơ hội để sinh viên du học tích lũy kinh nghiệm làm việc tại Mỹ từ một đến ba năm trong đúng lĩnh vực chuyên môn đã theo học.
Đối với nhiều người, chính cơ hội làm việc sau tốt nghiệp là lý do quyết định để lựa chọn Mỹ thay vì Canada, Anh hay Australia. Chi phí học tập tại Mỹ vốn đã thuộc nhóm cao nhất thế giới, vì vậy khả năng kiếm được việc làm sau khi ra trường giúp sinh viên có cơ hội thu hồi một phần khoản đầu tư khổng lồ dành cho việc học.
Theo thống kê năm 2024, khoảng 418.000 sinh viên du học được cấp phép làm việc thông qua chương trình OPT. Con số này tương đương khoảng 26% trong tổng số 1,58 triệu sinh viên đang theo học tại Mỹ bằng thị thực F-1 hoặc M-1, cho thấy đây không còn là một chương trình mang tính bổ trợ mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học Mỹ.
Nếu mức phí 100.000 USD được áp dụng, nhiều chuyên gia nhận định phần lớn sinh viên du học sẽ không đủ khả năng chi trả. Khi cơ hội ở lại làm việc gần như biến mất, sức hấp dẫn của các trường đại học Mỹ cũng sẽ giảm đáng kể.
Trong bối cảnh học phí tại nhiều trường đại học hàng đầu đã lên tới hàng chục nghìn USD mỗi năm, việc phải đối mặt thêm một khoản phí khổng lồ để có thể làm việc sau tốt nghiệp sẽ khiến nhiều gia đình cân nhắc lựa chọn các quốc gia khác có chính sách cởi mở hơn.
Tác động không chỉ dừng ở người học. Trong nhiều năm qua, sinh viên du học là nguồn thu quan trọng của các trường đại học Mỹ. Do thường phải đóng mức học phí cao hơn sinh viên trong nước, nhóm đối tượng này đóng góp hàng tỉ USD mỗi năm cho hệ thống giáo dục đại học.
Nhiều trường, đặc biệt là các trường công lập, ngày càng phụ thuộc vào nguồn thu từ sinh viên du học để bù đắp chi phí vận hành, đầu tư cơ sở vật chất và duy trì các chương trình nghiên cứu. Nếu lượng du học sinh sụt giảm, không ít cơ sở đào tạo có thể phải đối mặt với áp lực tài chính lớn hơn, thậm chí phải cắt giảm chương trình đào tạo hoặc thu hẹp quy mô tuyển sinh.
Bên cạnh yếu tố tài chính, sinh viên du học còn góp phần tạo nên môi trường học thuật đa dạng, thúc đẩy nghiên cứu và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc giảm số lượng du học sinh cũng đồng nghĩa với việc các trường mất đi nguồn ý tưởng, nhân lực nghiên cứu và mạng lưới kết nối toàn cầu vốn là thế mạnh của giáo dục đại học Mỹ.
Ngành công nghệ đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhân tài
Nếu giáo dục đại học là nơi đào tạo nhân lực thì ngành công nghệ chính là lĩnh vực hưởng lợi lớn nhất từ chương trình OPT. Trong nhiều năm qua, hàng nghìn sinh viên du học sau khi tốt nghiệp đã gia nhập các doanh nghiệp công nghệ thông qua chương trình này trước khi chuyển sang các loại thị thực lao động dài hạn như H-1B.
Đối với các tập đoàn công nghệ, OPT đóng vai trò như một "giai đoạn thử việc mở rộng", cho phép doanh nghiệp tuyển dụng các kỹ sư, nhà khoa học dữ liệu và chuyên gia trí tuệ nhân tạo ngay sau khi họ hoàn thành chương trình học tại Mỹ.
Đây cũng là cách nhiều doanh nghiệp xây dựng lực lượng nhân sự chất lượng cao mà không phải cạnh tranh trực tiếp trên thị trường lao động quốc tế. Những sinh viên đã được đào tạo trong hệ thống giáo dục Mỹ thường nhanh chóng hòa nhập với môi trường làm việc và đóng góp vào các dự án nghiên cứu, phát triển sản phẩm.
Các chuyên gia từng cảnh báo rằng việc siết chặt thị thực H-1B có thể khiến Mỹ mất lợi thế trong cuộc cạnh tranh thu hút nhân tài toàn cầu, đặc biệt ở các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, robot hay công nghệ sinh học.
Nếu OPT cũng bị hạn chế bằng một mức phí quá cao, doanh nghiệp sẽ mất đi một trong những nguồn cung nhân lực trẻ quan trọng nhất. Điều này có thể khiến chi phí tuyển dụng tăng lên, kéo dài thời gian tìm kiếm nhân sự và làm giảm tốc độ đổi mới sáng tạo.
Trong khi đó, các quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Mỹ lại đang theo đuổi xu hướng ngược lại. Canada, Anh, Australia và Singapore đều triển khai nhiều chính sách nhằm thu hút sinh viên du học, tạo điều kiện để họ ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp và từng bước trở thành lao động lâu dài.
Sự khác biệt trong chính sách có thể khiến dòng nhân tài toàn cầu dịch chuyển. Những sinh viên giỏi từng xem Mỹ là lựa chọn số một có thể chuyển hướng sang các quốc gia có lộ trình học tập, làm việc và định cư rõ ràng hơn.
Về dài hạn, điều này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp công nghệ mà còn tác động đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Mỹ trong các ngành công nghiệp mũi nhọn. Khi cuộc đua về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ cao đang ngày càng quyết liệt, khả năng thu hút nhân lực quốc tế được xem là một lợi thế chiến lược không kém các khoản đầu tư vào nghiên cứu hay hạ tầng.
Hiện đề xuất áp phí 100.000 USD đối với chương trình OPT vẫn mới ở giai đoạn xem xét và chưa được chính thức ban hành. Tuy nhiên, cuộc tranh luận xung quanh chính sách này đã phản ánh một bài toán lớn mà nước Mỹ đang phải đối mặt: Làm thế nào để cân bằng giữa mục tiêu ưu tiên việc làm cho công dân trong nước và nhu cầu duy trì vị thế là trung tâm thu hút nhân tài toàn cầu trong nền kinh tế tri thức.