Phương Mỹ Chi tìm chất liệu mới từ văn hóa Khmer Nam Bộ
Từ dân ca Nam Bộ đến văn học Việt Nam, Phương Mỹ Chi tiếp tục mở rộng chất liệu sáng tạo khi đưa văn hóa Khmer Nam Bộ vào MV "Thiên đường với người thương".
Phương Mỹ Chi chuẩn bị ra mắt MV Thiên đường với người thương, sản phẩm mới tiếp tục hướng đi nữ ca sĩ theo đuổi trong những năm gần đây: tìm chất liệu từ văn hóa truyền thống để đưa vào âm nhạc đương đại.
Theo những thông tin được công bố trước ngày phát hành, Thiên đường với người thương khai thác không gian văn hóa Khmer Nam Bộ. Qua poster và các hình ảnh giới thiệu ban đầu, Phương Mỹ Chi xuất hiện trong bối cảnh mang dấu ấn miền Tây Nam Bộ, với trang phục, kiến trúc cùng nhiều chi tiết gắn với đời sống văn hóa của đồng bào Khmer.
MV ban đầu dự kiến phát hành lúc 20 giờ ngày 10/8, sau đó được dời sang 20 giờ ngày 12/8. Sản phẩm hoàn chỉnh chưa được công bố nên chưa thể đánh giá đầy đủ cách Phương Mỹ Chi và ê kíp xử lý chất liệu Khmer Nam Bộ trong âm nhạc lẫn hình ảnh. Những thông tin ban đầu cho thấy nữ ca sĩ đang tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm chất liệu văn hóa sau những thử nghiệm trong vài năm gần đây.
Phương Mỹ Chi: Từ “cô bé dân ca” đến Vũ trụ cò bay
Phương Mỹ Chi được công chúng biết đến rộng rãi từ năm 2013 qua Giọng hát Việt nhí. Những ca khúc mang âm hưởng dân ca như Quê em mùa nước lũ giúp cô tạo dấu ấn riêng và hình ảnh “cô bé dân ca” gắn với nữ ca sĩ trong nhiều năm.
Khi trưởng thành, Phương Mỹ Chi đứng trước một lựa chọn không dễ. Tiếp tục hình ảnh cũ có thể khiến cô lặp lại chính mình, trong khi chuyển hẳn sang dòng nhạc pop phổ biến đồng nghĩa với việc từ bỏ lợi thế đã tạo nên bản sắc. Nữ ca sĩ chọn giữ nền tảng dân gian nhưng thay đổi cách khai thác.
Bước chuyển rõ nét xuất hiện với album Vũ trụ cò bay phát hành năm 2023. Phương Mỹ Chi cùng DTAP tìm nguồn cảm hứng từ những tác phẩm văn học Việt Nam, sau đó kết hợp với chất liệu âm nhạc truyền thống và nhiều thể loại đương đại.
Album gồm 10 ca khúc, khai thác những tác phẩm và hình tượng văn học quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh. Trong Vũ trụ cò bay, người nghe có thể bắt gặp chất liệu quan họ, ca trù, dân ca Nam Bộ bên cạnh pop, dance pop, disco và nhạc điện tử.
Các ca khúc như Đẩy xe bò, Bóng phù hoa, Chiếc lược ngà, Hai đứa trẻ, Những ngôi sao xa xôi cho thấy nguồn nguyên liệu trong âm nhạc của Phương Mỹ Chi đã mở rộng khỏi phạm vi dân ca. Văn học trở thành điểm xuất phát để ê kíp xây dựng những sáng tác mới thay vì chỉ làm mới những bài hát có sẵn.
Cách làm này giúp Phương Mỹ Chi duy trì mối liên hệ với âm nhạc truyền thống mà không phải lặp lại hình ảnh của mình ở tuổi thiếu niên. Những chất liệu quen thuộc được đặt trong cấu trúc âm nhạc, cách phối khí và phương thức trình diễn hướng đến lớp khán giả trẻ.
Báo cáo Vietnam Digital Music Landscape 2024 của Đại học RMIT Việt Nam từng đề cập Phương Mỹ Chi như một trường hợp đưa văn học vào âm nhạc. Vũ trụ cò bay được nhìn nhận trong xu hướng kết hợp những yếu tố truyền thống với âm nhạc hiện đại để tiếp cận thế hệ người nghe mới.
Khi văn hóa bước vào âm nhạc của Phương Mỹ Chi
Trong các dự án gần đây, chất liệu truyền thống không chỉ xuất hiện trong phần âm nhạc của Phương Mỹ Chi. Trang phục, mỹ thuật, sân khấu và cách kể chuyện bằng hình ảnh ngày càng được đặt trong cùng một tổng thể.
School Tour Vũ trụ cò bay cho thấy rõ hướng phát triển này. Chương trình đưa những ca khúc mang màu sắc dân gian và văn học vào không gian biểu diễn dành chủ yếu cho học sinh, sinh viên. Các tiết mục như Lý Bắc Bộ, Lý miền Trung, Hành trình trên đất phù sa, Rock hạt gạo cùng những sáng tác thuộc Vũ trụ cò bay tạo nên một không gian âm nhạc sử dụng chất liệu từ nhiều vùng miền.
Phương Mỹ Chi không còn giới hạn mình trong hình ảnh áo bà ba và những bản dân ca từng đưa cô đến với công chúng. Nữ ca sĩ mở rộng phạm vi sang văn học, nghệ thuật dân gian và những không gian văn hóa khác nhau.
Hướng đi này giúp Phương Mỹ Chi giải quyết bài toán về bản sắc khi trưởng thành. Nếu chuyển hoàn toàn sang dòng pop phổ biến, cô sẽ bước vào một thị trường có rất nhiều ca sĩ trẻ cùng cạnh tranh. Nếu tiếp tục lặp lại hình ảnh “cô bé dân ca”, khoảng cách giữa hình ảnh nghệ sĩ và độ tuổi thực tế ngày càng lớn. Phương Mỹ Chi giữ chất liệu truyền thống nhưng thay đổi cách kể, phối khí, trình diễn và xây dựng hình ảnh.
Phương Mỹ Chi tìm đến văn hóa Khmer Nam Bộ
Với Thiên đường với người thương, phạm vi khai thác văn hóa của Phương Mỹ Chi tiếp tục được mở rộng. Sau dân ca Nam Bộ và những thử nghiệm với văn học Việt Nam trong Vũ trụ cò bay, nữ ca sĩ tìm đến không gian văn hóa Khmer Nam Bộ cho sản phẩm mới.
Khmer Nam Bộ là một cộng đồng có đời sống văn hóa phong phú được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bản sắc của cộng đồng thể hiện qua ngôn ngữ, tín ngưỡng, kiến trúc chùa chiền, lễ hội, trang phục, âm nhạc, múa, ẩm thực và nhiều sinh hoạt cộng đồng. Những giá trị này đồng thời góp phần tạo nên diện mạo văn hóa đa dạng của vùng Nam Bộ.
Đưa chất liệu của một cộng đồng vào sản phẩm giải trí đại chúng đòi hỏi nhiều hơn việc lựa chọn bối cảnh đẹp, trang phục bắt mắt hoặc một số họa tiết dễ nhận diện. Giá trị nằm ở mức độ tìm hiểu và khả năng chuyển hóa chất liệu thành ngôn ngữ nghệ thuật, thay vì để văn hóa chỉ đóng vai trò phông nền cho hình ảnh.
Những tư liệu đã công bố về Thiên đường với người thương hiện mới cho thấy một phần hình ảnh của dự án. Khi MV được phát hành, có thể xem xét rõ hơn văn hóa Khmer Nam Bộ được thể hiện trong âm nhạc, câu chuyện, phục trang và mỹ thuật như thế nào, đồng thời xác định mức độ gắn kết giữa những yếu tố văn hóa với nội dung của tác phẩm.
Sau hơn một thập niên hoạt động, Phương Mỹ Chi đã đi khá xa so với hình ảnh cô bé 10 tuổi hát dân ca trên sân khấu Giọng hát Việt nhí. Điểm nối giữa hai giai đoạn vẫn là chất liệu truyền thống. Từ dân ca Nam Bộ, văn học Việt Nam đến văn hóa Khmer Nam Bộ trong dự án mới, nữ ca sĩ đang mở rộng kho nguyên liệu sáng tạo trên nền tảng từng tạo nên dấu ấn riêng của mình.
