Thủy thủ định tự tử: Chuyện gì đang xảy ra với đội tàu sân bay Mỹ?
Giữa tháng 8/2026, báo chí đưa tin nhiều thủy thủ trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã cố nhảy xuống biển, hành động tuyệt vọng sau hơn 250 ngày liên tục không cập cảng.
Câu chuyện của con tàu sân bay đang tham chiến ở Trung Động là dấu hiệu bất ổn rõ nhất của một lượng đang bị kéo căng đến giới hạn bởi một cuộc xung đột chưa hạ nhiệt.
Đỉnh điểm: Thủy thủ tìm cách nhảy khỏi tàu
USS Abraham Lincoln rời San Diego ngày 21/11/2025 cho đợt triển khai dự kiến 7 tháng ở Thái Bình Dương. Tháng 1/2026, nhóm tác chiến bị chuyển hướng sang Trung Đông khi xung đột với Iran leo thang. Kể từ đó, nhiệm vụ của tàu đã bị gia hạn ít nhất hai lần, chưa thấy ngày kết thúc.
Tính đến lúc này, khoảng 5.000 thủy thủ và lính thủy đánh bộ trên tàu USS Abraham Lincoln đã trải qua hơn 260 ngày trên biển, trong đó 250 ngày liên tục không cập cảng, phá kỉ lục 206 ngày mà USS Dwight D. Eisenhower lập năm 2020. Lần cuối thủy thủ đoàn đặt chân lên đất liền là một ngày dừng tại đảo Guam hồi tháng 12/2025.
Hậu quả không chỉ là mệt mỏi. Ngày 11/8, tờ Military Times đưa tin ít nhất ba sự cố thủy thủ định tự tử. Vợ một thủy thủ cho biết chồng cô đã cố nhảy xuống biển và hiện đang bị giữ lại để theo dõi y tế. Trong hai trường hợp khác, đồng đội đang trực đã kịp phát hiện và kéo người định nhảy trở lại tàu. Cho tới nay, Hải quân Mỹ vẫn từ chối cung cấp thông tin cụ thể về các vụ việc.
Khoảng cách giữa lời kể của gia đình và tuyên bố chính thức buộc vấn đề leo thang lên Quốc hội. Ngày 7/8, quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao đã có một cuộc họp được mô tả là “nảy lửa” với khoảng 200 gia đình thủy thủ tại San Diego. Ông Cao thừa nhận tình hình khó khăn, cam kết tăng cường nhân viên sức khỏe tâm thần lên tàu, và cho biết USS Theodore Roosevelt đang chuẩn bị thay thế USS Abraham Lincoln, nhưng không đưa ra ngày cụ thể.
5 ngày sau, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal gửi thư chính thức cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, yêu cầu trả lời trước ngày 27/8 rằng ai đã phê duyệt các lần gia hạn nhiệm vụ, danh sách các vấn đề chất lượng sinh hoạt và biện pháp đánh giá sức khỏe tâm thần của thủy thủ. Dân biểu Mike Levin liệt kê những gì gia đình thủy thủ phản ánh, bao gồm phòng tắm ẩm mốc, không có nước nóng, nhà vệ sinh hỏng, máy giặt ngừng hoạt động, khẩu phần ăn bị cắt giảm, cùng sự cạn kiệt các nhu yếu phẩm khác.
Mỹ có bao nhiêu tàu sân bay sẵn sàng?
Trên giấy tờ, Hải quân Mỹ duy trì 11 tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân. Nhưng đó không phải là toàn bộ số tàu ra biển được.
Tại bất kỳ thời điểm nào, yêu cầu bảo trì, đại tu và huấn luyện khiến chỉ 3 đến 5 tàu thực sự sẵn sàng chiến đấu. Tính đến tháng 8 năm nay, 4 tàu đang phải nằm trong xưởng, bao gồm USS John C. Stennis, USS Dwight D. Eisenhower, USS Ronald Reagan và USS Harry S. Truman. Tàu lâu năm nhất trong hạm đội, USS Nimitz, đã được gia hạn phục vụ đến tháng 3/2027, nhưng chỉ còn thực hiện nhiệm vụ huấn luyện ở Nam Mỹ, không tham chiến.
Toàn bộ gánh nặng triển khai toàn cầu đổ lên vai 4 tàu. USS Abraham Lincoln và USS George H.W. Bush đang thực thi phong tỏa Iran trên Biển Ả Rập với hơn 20 tàu chiến hộ tống. USS George Washington hoạt động ở Tây Thái Bình Dương. USS Theodore Roosevelt vừa hoàn thành tập trận RIMPAC 2026, phải tới tháng 9 mới có thể tới Trung Đông nếu có nhiệm vụ.
Khi mặt trận Trung Đông đã ngốn hai trong bốn tàu sân bay chiến đấu được, Hải quân Mỹ đang gần như không còn lực lượng dự phòng cho Thái Bình Dương, nơi Trung Quốc đang gia tăng sức ép ở Biển Đông và eo biển Đài Loan.
Việc có quá ít tàu hoạt động buộc các tàu đang triển khai phải kéo dài nhiệm vụ. Điều này dẫn tới bào mòn thủy thủ và thiết bị. Hệ quả là sự cố trên tàu ngày càng tăng do hỏng hóc lẫn lỗi con người.
USS Gerald R. Ford: Vụ cháy tai tiếng
Nếu USS Abraham Lincoln là câu chuyện về con người bị đẩy đến giới hạn, thì USS Gerald R. Ford là câu chuyện về công nghệ không theo kịp kì vọng.
Ngày 12/3, một đám cháy bùng phát tại phòng giặt phía đuôi tàu. Hải quân Mỹ tuyên bố đám cháy không làm ảnh hưởng lớn tới tàu, chỉ có hai thương vong nhẹ.
Nhưng video rò rỉ mà CNN công bố ba tháng sau cho thấy khu sinh hoạt trên tàu đã bị lửa thiêu rụi. Hệ thống chữa cháy tự động trên con tàu trị giá 13 tỉ USD đã không kích hoạt. Thủy thủ đoàn phải chữa cháy bằng tay suốt hơn 30 giờ. Khoảng 600 người mất chỗ ngủ, hơn 200 người phải điều trị vì ngạt khói. Có giả thuyết còn cho rằng, thủ phạm gây ra vụ cháy nằm trong thủy thủ đoàn, hòng buộc tàu phải quay về,
Nhưng bên cạnh đám cháy, con tàu còn bị ám ảnh bởi một vấn đề nghe tầm thường hơn nhưng dai dẳng không kém, đó là nhà vệ sinh. Tháng 1 vừa qua, báo giới được tiết lộ rằng một trong những lỗi “ngớ ngẩn” trên con tàu sân bay nằm ở… hơn 650 nhà vệ sinh trên tàu.
Hệ thống xả thải của tàu sử dụng nguyên lí hút chân không tương tự như trên các du thuyền lớn, nhằm phục vụ nhu cầu của hàng nghìn người mà vẫn tiết kiệm nước. Tuy nhiên, trục trặc ở một nhà vệ sinh có thể khiến cả cụm hàng chục, thậm chí cả trăm đầu vào khác trong hệ thống mất khả năng hút chất thải. Vấn đề lại càng trầm trọng khi thủy thủ đoàn chỉ có thể thông tắc hay sửa chữa lớn hệ thống này khi tàu cập cảng, còn lại “bó tay” nếu tàu đang di chuyển hoặc đang triển khai chiến đấu.
USS Gerald R. Ford trở về cảng nhà Norfolk vào tháng 5. Hiện tại, tàu đang được sửa chữa toàn diện, bao gồm nâng cấp hệ thống thoát nước khét tiếng. Chưa rõ khi nào con tàu sẵn sàng trở lại.
Đáng chú ý, phản ứng của Hải quân sau vụ cháy bị dư luận đặc biệt chỉ trích, đó là giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng ban đầu, để thông tin thực tế rò rỉ dần qua truyền thông và gia đình, rồi chỉ thừa nhận khi áp lực chính trị gia tăng
USS George H.W. Bush: Liệu có đi vào vết xe đổ?
Trong khi Lincoln lập kỷ lục đáng buồn và Ford về xưởng sửa chữa, USS George H.W. Bush (CVN-77) đang là tàu sân bay thứ hai thực thi phong tỏa Iran trên Biển Ả Rập. Rời Norfolk ngày 31/3 với khoảng 5.000 quân nhân, Bush đã ở ngoài khơi hơn 4 tháng.
Dấu hiệu cảnh báo đã có. Các nghị sĩ nêu lo ngại về "điều kiện sống xuống cấp và thiết bị chịu áp lực" trên Bush. Báo cáo ban đầu nhắc đến phòng tắm ẩm mốc và thiếu thực phẩm vấn nạn tàu Lincoln trải qua ba tháng trước khi tình hình trở nên nghiêm trọng.
Câu hỏi được đặt ra là, Hải quân Mỹ vẫn là lực lượng hải quân mạnh nhất thế giới với 11 tàu sân bay, tại sao lại căng thẳng đến vậy chỉ vì một cuộc xung đột khu vực? Câu trả lời nằm ở sự khác biệt giữa sức mạnh tuyệt đối và khả năng duy trì hiện diện liên tục. Đánh một trận lớn và thắng là một chuyện. Triển khai trong nhiều tháng trên nhiều đại dương với chỉ bốn tàu sân bay là chuyện hoàn toàn khác.
Thời hạn 27/8 mà Thượng nghị sĩ Blumenthal đặt ra cho Bộ trưởng Hegseth sẽ sớm đến. Nhưng dù câu trả lời chính thức là gì, khoảng cách giữa tham vọng toàn cầu và năng lực thực tế của hạm đội tàu sân bay Mỹ vẫn còn rất lớn. Những thủy thủ trên các con tàu sân bay đang phải trả giá cho khoảng cách đó.
