Các chuyên gia phân tích vì sao giá Bitcoin tăng dựng đứng trong tuần qua?

Một thay đổi tương đối nhỏ trong hoạt động mua lại trái phiếu chính phủ Mỹ đã trở thành chất xúc tác cho đợt tăng giá mạnh của Bitcoin, khi lợi suất trái phiếu kì hạn dài giảm xuống và buộc hàng loạt nhà đầu tư đang đặt cược giá giảm phải đóng vị thế.

Từ động thái mua lại trái phiếu đến giá Bitcoin tăng dựng đứng

Bộ Tài chính Mỹ thông báo tăng gấp đôi quy mô các đợt mua lại trái phiếu Chính phủ có kì hạn dài nhất, từ 2 tỉ USD lên 4 tỉ USD mỗi đợt. Động thái này ngay lập tức tạo áp lực kéo lợi suất trái phiếu kì hạn 30 năm đi xuống. Từ mức 5,34% (cao nhất trong 19 năm) lợi suất 30 năm giảm về khoảng 5,19%.

Phản ứng trên thị trường tiền mã hóa diễn ra gần như ngay lập tức. Bitcoin tăng khoảng 25% kể từ ngày thứ tư và vượt 78.000 USD trong phiên sáng tại châu Á ngày thứ bảy. Trong hai ngày thứ năm và thứ sáu, khoảng 4 tỉ USD vị thế bán Bitcoin và các tài sản tiền mã hóa khác bị thanh lí khi giá tăng mạnh.

Về bản chất, chương trình mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ không phải là một hình thức nới lỏng định lượng (QE). Trong hoạt động mua lại, chính phủ mua lại những trái phiếu đã phát hành trước đó từ các nhà đầu tư, chủ yếu nhằm giúp những trái phiếu cũ dễ giao dịch hơn và quản lí cơ cấu nợ của chính phủ.

Điểm khác biệt quan trọng là QE liên quan đến việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tạo thêm dự trữ để mua tài sản, qua đó trực tiếp nới lỏng điều kiện tài chính. Hoạt động mua lại của Bộ Tài chính không có cơ chế tương tự.

Jeff Ko, chuyên gia phân tích trưởng tại CoinEx, cho rằng về mặt kỹ thuật, đây không phải QE mà chủ yếu là công cụ quản lí thanh khoản và cơ cấu nghĩa vụ nợ của Bộ Tài chính Mỹ. Với quy mô tương đối nhỏ, ông nhìn nhận động thái này giống một tín hiệu chính sách hơn là một sự thay đổi lớn về chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, chính yếu tố "tín hiệu" lại có thể rất quan trọng đối với Bitcoin trong bối cảnh thị trường đang nhạy cảm với lợi suất trái phiếu.

Trước khi Bộ Tài chính Mỹ công bố kế hoạch, lợi suất trái phiếu kì hạn dài đã trở thành một trong những trở ngại lớn đối với các tài sản rủi ro. Khi lợi suất tăng, trái phiếu Mỹ trở nên hấp dẫn hơn vì nhà đầu tư có thể nhận được mức sinh lời tương đối cao từ một tài sản được xem là có rủi ro thấp.

Bitcoin thì ngược lại. Việc nắm giữ Bitcoin không tạo ra dòng tiền hay khoản lãi cố định. Nhà đầu tư chủ yếu kiếm lời nếu giá Bitcoin tăng. Do đó, khi trái phiếu chính phủ Mỹ mang lại mức lợi suất cao hơn, Bitcoin phải tạo ra kì vọng tăng giá đủ lớn để thuyết phục dòng tiền dịch chuyển từ tài sản an toàn sang một tài sản biến động mạnh.

Hong Yea, đồng sáng lập kiêm CEO của Grvt, cho rằng lợi suất trái phiếu ngày càng trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Bitcoin. Theo ông, khi lợi suất "phi rủi ro" ở mức cao, Bitcoin không chỉ cạnh tranh với các tài sản rủi ro khác mà còn phải cạnh tranh với khoản lợi nhuận mà nhà đầu tư có thể nhận được mà gần như không cần làm gì. Khi lợi suất giảm, "ngưỡng" mà Bitcoin phải vượt qua để thu hút vốn cũng giảm theo.

Đây chính là lí do một biến động tương đối nhỏ trên thị trường trái phiếu có thể tạo ra phản ứng lớn trên thị trường tiền mã hóa.

Lợi suất dài hạn và "cú ép" vị thế bán Bitcoin

Ảnh hưởng của trái phiếu Mỹ đối với Bitcoin không chỉ nằm ở con số lợi suất. Lợi suất dài hạn còn tác động tới chi phí vay vốn của toàn bộ nền kinh tế và thường được xem là một chỉ báo quan trọng về mức độ thắt chặt của điều kiện tài chính.

Khi lợi suất dài hạn tăng, chi phí vay mua nhà, huy động vốn doanh nghiệp và đầu tư nói chung có xu hướng tăng. Điều này khiến nhà đầu tư thận trọng hơn với những tài sản phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng kinh tế trong tương lai hoặc sự dồi dào của thanh khoản.

Bitcoin, với đặc tính biến động cao, nằm trong nhóm tài sản đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi này.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào biến động của trái phiếu thì khó giải thích được quy mô đợt tăng lần này. Một yếu tố quan trọng khác nằm ở cách các nhà giao dịch đã định vị trước khi Bitcoin tăng.

Shawn Young, chuyên gia phân tích trưởng tại MEXC Research, cho rằng thị trường tiền mã hóa đang dành cho động thái của Bộ Tài chính Mỹ nhiều "tín dụng" hơn mức nó thực sự đáng nhận. Theo ông, mức độ dữ dội của đợt tăng giá cho thấy các vị thế trên thị trường vốn đã nghiêng quá mạnh về phía giảm giá trước khi thông báo được đưa ra.

Nói cách khác, thông báo về trái phiếu có thể chỉ là "mồi lửa". Khi Bitcoin bắt đầu tăng, những nhà đầu tư đang bán khống buộc phải mua lại để đóng vị thế, qua đó đẩy giá tiếp tục tăng. Giá tăng lại khiến thêm nhiều vị thế bán bị thanh lí, tạo thành vòng xoáy tăng giá.

Khoảng 4 tỉ USD vị thế giảm giá bị thanh lí trong hai ngày thứ năm và thứ sáu cho thấy quy mô của hiệu ứng này. Young mô tả Bộ Tài chính Mỹ đã mở một "van áp lực", trong khi thị trường tiền mã hóa lại định giá động thái này giống như một sự thay đổi hoàn toàn về chế độ chính sách.

Theo ông, cú dịch chuyển của thị trường trái phiếu đã buộc các nhà đầu tư bán khống Bitcoin phải thoát vị thế nhanh hơn nhiều so với mức độ cải thiện thực sự của triển vọng vĩ mô đối với Bitcoin. Điều này cũng đồng nghĩa đợt tăng hiện tại chưa chắc đã đánh dấu một chu kì tăng giá mới.

Young cảnh báo Bitcoin sẽ cần được kiểm chứng nếu lợi suất dài hạn quay trở lại mức cao. Ông đặc biệt theo dõi lợi suất trái phiếu kì hạn 10 năm và 30 năm. Nếu lợi suất 10 năm tăng trở lại trên 4,7% và lợi suất 30 năm tiến về 5,3%, đà bứt phá của Bitcoin có thể đối mặt với áp lực mới.

Himanshu Sahay, đồng sáng lập kiêm Giám đốc công nghệ của Arch Lending, cũng cho rằng câu chuyện lợi suất hiện nay không đơn giản chỉ xoay quanh kì vọng Fed sẽ làm gì với lãi suất ngắn hạn.

Theo ông, lợi suất dài hạn đang có xu hướng vận động tương đối độc lập với những kì vọng về chính sách tiền tệ trong ngắn hạn. Đây là yếu tố cần được theo dõi bởi nếu lợi suất tăng trở lại, vấn đề không chỉ là Bitcoin phải cạnh tranh với trái phiếu có lợi suất cao hơn.

Rủi ro lớn hơn là lợi suất cao bắt đầu tác động đến kì vọng lạm phát và thay đổi khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư trên diện rộng.

Nếu điều đó xảy ra, áp lực đối với Bitcoin sẽ không còn đơn thuần đến từ việc trái phiếu Mỹ hấp dẫn hơn. Nó có thể trở thành dấu hiệu cho thấy dòng vốn toàn cầu đang chuyển sang trạng thái phòng thủ.

ETF, chính sách Mỹ và bài kiểm tra 69.000 USD

Bên cạnh trái phiếu, Bitcoin còn nhận được hỗ trợ từ những nguồn cầu khác. Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ ghi nhận khoảng 650 triệu USD dòng vốn ròng trong tuần. Dòng tiền này tạo thêm lực mua đúng thời điểm các nhà đầu tư bán khống phải đóng vị thế. Sự kết hợp giữa dòng tiền ETF và hoạt động mua bù thiếu của các vị thế bán đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho Bitcoin bứt phá.

Diễn biến chính sách tại Washington cũng góp phần củng cố tâm lí thị trường. Tại một sự kiện về tiền mã hóa diễn ra ở Nhà Trắng trong tuần, Tổng thống Donald Trump tiếp tục kêu gọi Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực tài sản số và thúc giục Quốc hội thúc đẩy CLARITY Act, dự luật nhằm xây dựng khuôn khổ quản lí cấu trúc thị trường tiền mã hóa đang gặp trở ngại tại Thượng viện.

Những tín hiệu này không trực tiếp tạo ra dòng tiền vào Bitcoin, nhưng góp phần cải thiện kì vọng của thị trường về môi trường chính sách đối với ngành tài sản số tại Mỹ.

Về mặt kĩ thuật, mốc quan trọng tiếp theo là đường trung bình động 200 ngày của Bitcoin, hiện quanh 69.000 USD. Đây là chỉ báo được giới giao dịch sử dụng phổ biến để đánh giá xu hướng dài hạn.

Jeff Ko cho rằng Bitcoin cần duy trì được trên đường trung bình động này và biến 69.000 USD từ một vùng kháng cự thành vùng hỗ trợ. Nếu làm được, triển vọng sẽ tích cực hơn, đặc biệt trong bối cảnh ETF Bitcoin đang hút khoảng 650 triệu USD dòng vốn ròng trong tuần.

Bitcoin đã vượt qua mốc này và tiếp tục tăng mạnh lên trên 78.000 USD. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là liệu giá có thể duy trì được mức cao mới hay không.

Đằng sau câu hỏi đó là một cuộc cạnh tranh lớn hơn giữa Bitcoin và trái phiếu chính phủ Mỹ. Một trái phiếu Mỹ kì hạn dài có thể mang lại cho nhà đầu tư mức lợi suất gần 5% mà không cần đặt cược vào việc giá tài sản tăng. Bitcoin không có đặc điểm đó. Nhà đầu tư Bitcoin phải chấp nhận biến động và rủi ro giảm giá để đổi lấy khả năng tăng trưởng cao hơn.

Vì vậy, nếu lợi suất dài hạn tiếp tục giảm, "rào cản" để dòng tiền tìm đến Bitcoin sẽ thấp hơn. Ngược lại, nếu lợi suất quay trở lại vùng cao, Bitcoin sẽ phải chứng minh rằng tiềm năng tăng giá của nó đủ lớn để bù đắp phần lợi suất mà nhà đầu tư có thể nhận được từ trái phiếu.

Đây cũng là lí do đợt tăng hiện tại cần được nhìn nhận thận trọng. Động thái mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ có thể đã mở ra khoảng trống để Bitcoin bứt phá, nhưng nó chưa làm biến mất những thách thức vĩ mô mà thị trường tiền mã hóa phải đối mặt.

Nếu lợi suất trái phiếu dài hạn tiếp tục hạ nhiệt, dòng tiền ETF duy trì tích cực và Bitcoin giữ vững trên đường trung bình 200 ngày, đợt tăng có thể dần chuyển từ một "cú squeeze" do thanh lí vị thế bán thành một xu hướng tăng có nền tảng vững hơn.

Nhưng nếu lợi suất quay đầu tăng mạnh, đặc biệt khi đi kèm với sự gia tăng kì vọng lạm phát và suy giảm khẩu vị rủi ro, Bitcoin sẽ lại phải đối mặt với đối thủ quen thuộc: Một tài sản gần như không cần tăng giá vẫn có thể mang lại cho nhà đầu tư mức lợi suất hấp dẫn.

Bitcoin đã vượt qua mốc 69.000 USD và bứt lên 78.000 USD. Thách thức tiếp theo không chỉ là chinh phục những vùng giá cao hơn, mà là chứng minh rằng nó có thể giữ được dòng vốn trong một thế giới nơi trái phiếu Mỹ đang trả gần 5% cho những người sẵn sàng đứng ngoài cuộc chơi rủi ro.

CEO Coinbase phân tích Bitcoin bước vào 'chu kì tăng giá' mới

CEO Bitget phân tích khả năng Mỹ mua Bitcoin để dự trữ chiến lược dưới thời Trump

Bùi Tú