Muốn làm nông nghiệp thông minh, nông dân trước hết phải thay đổi từ tư duy (Bài 2)
Không phải máy móc hay vốn đầu tư, thói quen sản xuất cũ mới là rào cản lớn nhất khi người nông dân bước vào một nền nông nghiệp xanh, thông minh.
Nông nghiệp thông minh ở Hà Nội: Không thể trông chờ thêm đất
Bảy năm trước, anh Nguyễn Văn Chinh (chủ trang trại Kim Sơn Farm, xã Đông Anh) bắt đầu với một khu trồng rau hữu cơ nhỏ. Đến nay, anh đã phát triển mô hình VAC tuần hoàn gần 10 ha, mỗi tháng cung cấp cho thị trường Hà Nội 3-4 tấn nông sản.
Với anh Chinh, làm nông nghiệp chất lượng cao không đơn thuần là chạy theo xu hướng. Đó là cách thích nghi với thực tế đất sản xuất ngày càng chịu sức ép từ đô thị hóa.
Muốn giữ thu nhập, theo anh Chinh, không thể chỉ nghĩ đến mở rộng diện tích mà phải tăng giá trị trên phần đất đang có.
Đây cũng là hướng mà sản xuất nông nghiệp ở Đông Anh đang chuyển tới. Đó là ưu tiên công nghệ cao, sản xuất tuần hoàn, thân thiện với môi trường và nâng giá trị canh tác.
“Coi đất là một cơ thể sống”
Nếu anh Chinh thay đổi cách tổ chức trang trại thì bà Phạm Thị Lý, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương, lại bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức của người sản xuất.
Theo bà Lý, khi hợp tác xã bắt đầu năm 2017, khó khăn lớn nhất không hẳn là vốn hay kỹ thuật mà là thói quen “bạ đâu làm đó”, coi đất chủ yếu như công cụ để tạo ra năng suất cao trong ngắn hạn.
Trong sản xuất hữu cơ, đất phải được xem như một cơ thể sống cần được nuôi dưỡng và hoàn trả dinh dưỡng.
HTX xây dựng vòng tuần hoàn, đưa phụ phẩm chăn nuôi và trồng trọt trở lại sản xuất thành chế phẩm sinh học, phân bón cho đồng ruộng.
Nhưng thay đổi tư duy của người sản xuất vẫn chưa đủ. Người tiêu dùng cũng phải thay đổi cách nhìn.
Rau hữu cơ vi sinh có thể không đẹp mắt như sản phẩm sử dụng hóa chất, khi nấu có thể dai hoặc cứng hơn. HTX phải mất thời gian để thuyết phục người mua nhận ra giá trị phía sau hình thức.
Từ diện tích ban đầu chỉ 3.000-5.000 m², HTX phát triển lên 3 ha rồi mở rộng vùng sản xuất.
Theo bà Lý, sản xuất xanh gắn với chuyển đổi số giúp HTX tăng thu nhập 30-100% so với sản xuất thông thường; với sản phẩm chế biến sâu, mức tăng còn cao hơn.
Hai câu chuyện cho thấy, nông nghiệp thông minh không bắt đầu từ thiết bị đắt tiền. Nó bắt đầu từ việc người sản xuất chấp nhận thay đổi cách nghĩ và cách làm.
Khi tư duy đã thay đổi, bước tiếp theo là biến cách làm ấy thành dữ liệu để quản lý, kiểm soát và minh bạch hóa sản xuất.
