Muốn đi xa, doanh nghiệp Đồng Nai phải đi cùng chuỗi giá trị
Kinh tế tư nhân Đồng Nai đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc, nâng năng suất, chuẩn hóa công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo ông Nguyễn Duy Khương - Phó chủ tịch Hội Doanh nhân Trẻ TP. Đồng Nai, trong mô hình tăng trưởng mới, sức cạnh tranh không còn phụ thuộc vào quy mô địa phương. Yếu tố quyết định là khả năng liên kết, tối ưu chuỗi cung ứng và chuyển nguồn lực thành giá trị gia tăng.
Có hạ tầng, phải tạo lợi thế cạnh tranh
- Ông Nguyễn Duy Khương: Trước khi đi vào câu trả lời, tôi xin được nhắc tới số liệu phát triển kinh tế và thu hút đầu tư của TP. Đồng Nai. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP TP. Đồng Nai đạt hơn 359,7 nghìn tỉ đồng, tăng 9,81%. Công nghiệp - xây dựng tăng 11,84%; vốn đầu tư ngoài nhà nước tăng 15,73%.
Những con số này cho thấy khu vực tư nhân đang có đóng góp khá tích cực vào tăng trưởng. Doanh nghiệp tư nhân hiện diện nhiều trong công nghiệp, logistics và sản xuất. Tuy vậy, quy mô tăng chưa có nghĩa sức cạnh tranh đã tăng tương ứng. Nhiều doanh nghiệp vẫn phải lo bài toán vốn, chi phí và nhân lực có tay nghề.
Trong bối cảnh đó, lợi thế về hạ tầng của Đồng Nai đang mở ra nhiều cơ hội. Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An, Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4 sẽ tạo thêm không gian cho sản xuất, logistics và lưu thông hàng hóa.
Chẳng hạn, nếu hàng hóa đi nhanh hơn, chi phí vận chuyển giảm, kết nối thuận lợi hơn thì doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa cạnh tranh. Vì vậy, cảng biển, sân bay, đường bộ, đường thủy, kho bãi và logistics cần được kết nối tốt với nhau. Khi các mắt xích này vận hành thông suốt, lợi thế hạ tầng mới thực sự đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Từ đây cũng đặt ra câu chuyện về doanh nghiệp trong nước. Đồng Nai có nhiều tập đoàn, doanh nghiệp FDI thì cơ hội cho doanh nghiệp nội địa cũng rất lớn. Nhu cầu về nguyên liệu, linh kiện, công nghiệp hỗ trợ, logistics và dịch vụ kỹ thuật đều tăng.
.jpg)
Vấn đề là doanh nghiệp trong nước có đáp ứng được hay không. Thực tế, một số doanh nghiệp vẫn đang ở những công đoạn có giá trị gia tăng thấp như gia công, vận tải, cung ứng nguyên liệu hoặc dịch vụ hỗ trợ.
Muốn đi sâu hơn vào chuỗi, doanh nghiệp phải nâng dần năng lực của mình. Từ công nghệ, quản trị, chất lượng sản phẩm đến khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của đối tác. Những yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm định và môi trường cũng ngày càng được các tập đoàn lớn quan tâm.
Theo tôi, đây mới là phần việc cần tập trung. Hạ tầng tạo ra cơ hội, FDI tạo ra thị trường, còn doanh nghiệp trong nước phải đủ năng lực để nắm lấy cơ hội đó.
Không để doanh nghiệp nội đứng ngoài chuỗi giá trị
- Vậy cần làm gì để doanh nghiệp nội địa thực sự trở thành nhà cung ứng và nâng vị trí trong chuỗi giá trị?
- Ông Nguyễn Duy Khương: Theo tôi, trước hết cần thay đổi cách tiếp cận. Không nên dừng ở việc “kết nối doanh nghiệp”, mà phải hướng đến “phát triển nhà cung ứng”.
Điều này đặc biệt quan trọng với Đồng Nai. Đây là địa bàn có thế mạnh về công nghiệp, công nghiệp hỗ trợ và logistics, đồng thời tập trung nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp FDI. Nếu tận dụng tốt lợi thế này, Đồng Nai có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của khu vực phía Nam.
Một cuộc kết nối có thể giúp doanh nghiệp gặp được đối tác. Nhưng để trở thành nhà cung ứng lâu dài, doanh nghiệp phải đáp ứng được yêu cầu của đối tác. Vì vậy, sau kết nối cần có quá trình hỗ trợ cụ thể: đánh giá năng lực, chỉ ra những điểm còn thiếu, hỗ trợ cải tiến công nghệ, quản trị chất lượng, hoàn thiện tiêu chuẩn và tiến tới có đơn hàng.
Hiệu quả cũng nên nhìn từ kết quả thực tế. Có bao nhiêu doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng? Có bao nhiêu doanh nghiệp đạt chuẩn? Có thêm bao nhiêu hợp đồng, đơn hàng được ký? Bao nhiêu giá trị được giữ lại trong doanh nghiệp Việt Nam? Nếu trả lời được những câu hỏi này, việc kết nối mới thực sự có ý nghĩa.
Nhưng muốn nâng năng lực thì doanh nghiệp phải có nguồn lực. Trong đó, vốn là một vấn đề đáng quan tâm.
Với nhiều doanh nghiệp trẻ, tài sản tạo ra giá trị không chỉ là nhà xưởng hay máy móc. Đó còn có thể là công nghệ, dữ liệu, sở hữu trí tuệ, đơn hàng và dòng tiền từ những hợp đồng đang thực hiện.
Vì vậy, cần mở rộng cách nhìn trong tiếp cận tín dụng. Không phải hạ chuẩn cho vay, mà nên đánh giá doanh nghiệp sát hơn với khả năng tạo ra dòng tiền. Lịch sử giao dịch, khả năng thực hiện hợp đồng, đơn hàng và tính khả thi của dự án đều có thể là những cơ sở để tổ chức tín dụng xem xét.
Bên cạnh vốn, nhân lực cũng là câu chuyện Đồng Nai cần chuẩn bị sớm. Quá trình phát triển công nghiệp đang kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao. AI, tự động hóa, logistics, thương mại điện tử và các yêu cầu về phát triển bền vững cũng đang làm thay đổi rất nhanh nhu cầu này.
Doanh nghiệp vì thế không chỉ cần đủ người, mà cần đúng người và đúng kỹ năng. Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cần ngồi lại với nhau nhiều hơn để đào tạo sát với nhu cầu thực tế.
Đồng Nai có lợi thế lớn về công nghiệp và đang đứng trước bước chuyển mạnh về hạ tầng. Nếu kết nối được doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa, kết nối đào tạo với nhu cầu sản xuất và kết nối sản xuất với hệ thống logistics, địa phương sẽ có điều kiện nâng vị trí trong chuỗi giá trị khu vực.
Theo tôi, đây mới là hướng đi lâu dài để Đồng Nai chuyển từ một trung tâm sản xuất lớn thành một mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Hợp lực để bứt phá năng suất
- Từ thực tiễn hoạt động, Hội Doanh nhân trẻ TP. Đồng Nai đề xuất những giải pháp trọng tâm nào để nâng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp?
- Ông Nguyễn Duy Khương: Theo tôi, trước hết cần tạo một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Việc tiếp nhận và xử lí kiến nghị cần rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và quan trọng nhất là phải có kết quả cụ thể. Cải cách hành chính cuối cùng phải giúp doanh nghiệp giảm được thời gian và chi phí.
Cùng với đó là bài toán logistics. Đồng Nai đang có vị trí rất thuận lợi khi hội tụ công nghiệp, cảng biển, sân bay và các tuyến giao thông lớn. Vì vậy, cần kết nối tốt hơn vùng nguyên liệu, khu công nghiệp với Long Thành, Phước An, Cái Mép - Thị Vải và hệ thống logistics của TP.HCM, Tây Ninh.
Khi các tuyến vận tải được kết nối thông suốt, doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí và chủ động hơn trong giao nhận hàng hóa. Đây cũng là điều kiện để Đồng Nai phát huy tốt hơn vai trò trung tâm sản xuất và logistics của khu vực.
Một việc rất cần làm là xây dựng chương trình phát triển nhà cung ứng ở quy mô vùng. Có thể số hóa nhu cầu mua hàng của các tập đoàn lớn, đồng thời cập nhật năng lực của doanh nghiệp trong nước. Từ đó, việc kết nối sẽ đi vào thực chất hơn, hướng đến các đơn hàng và hợp đồng cụ thể.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng cần có chương trình nâng cấp theo từng chuỗi. Doanh nghiệp được đánh giá năng lực, xác định điểm yếu, hỗ trợ công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn. Quan trọng là sau hỗ trợ phải đo được năng suất, doanh thu và khả năng mở rộng thị trường.
Cuối cùng là tăng cường hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp, các hội nghề nghiệp, ngân hàng, viện nghiên cứu và trường đại học. Mỗi bên cần có vai trò rõ ràng. Những vấn đề vượt khỏi phạm vi một địa phương thì phải được giải quyết ở quy mô liên vùng.
- Liên kết vùng có ý nghĩa thế nào với sức cạnh tranh của doanh nghiệp Đồng Nai và cộng đồng doanh nghiệp cần chuyển dịch ra sao trong giai đoạn tới?
- Ông Nguyễn Duy Khương: Tôi cho rằng đây là vấn đề rất quan trọng với Đồng Nai. Doanh nghiệp hiện nay không thể nhìn thị trường chỉ trong phạm vi một địa phương. Chuỗi sản xuất, cung ứng và tiêu thụ đã gắn kết với nhau trên một không gian rộng hơn.
Phía Nam có lợi thế là mỗi địa phương có một thế mạnh riêng. TP.HCM mạnh về tài chính, thương mại, công nghệ và nghiên cứu - phát triển. Đồng Nai có công nghiệp chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và logistics. Tây Ninh có lợi thế về thương mại xuyên biên giới. Đồng bằng sông Cửu Long là vùng nguyên liệu lớn về nông nghiệp, thủy sản, năng lượng và kinh tế biển.
Nếu kết nối được những lợi thế đó thành một chuỗi từ nguyên liệu, chế biến, sản xuất đến logistics, phân phối và xuất khẩu, sức cạnh tranh của từng địa phương sẽ được nâng lên.
Chúng ta có thể trở thành nơi sản xuất, trung chuyển và kết nối quan trọng của cả vùng. Nhưng để làm được điều đó, doanh nghiệp Đồng Nai cũng phải thay đổi cách nghĩ và cách làm. Tôi nghĩ có 3 chuyển dịch rất rõ. Từ kinh doanh đơn lẻ sang liên kết theo chuỗi. Từ quản trị dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị số và chuẩn hóa. Từ tăng trưởng bằng mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Hội Doanh nhân trẻ TP. Đồng Nai cũng sẽ tăng cường kết nối với cộng đồng doanh nghiệp TP.HCM, Tây Ninh và các địa phương phía Nam. Mục tiêu là để doanh nghiệp tìm được đối tác, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng.
- Nếu khái quát yêu cầu lớn nhất với kinh tế tư nhân hiện nay, ông muốn nhấn mạnh điều gì?
- Ông Nguyễn Duy Khương: Theo tôi, điều quan trọng nhất là phải thay đổi cách nhìn về hỗ trợ doanh nghiệp. Doanh nghiệp không cần những chương trình mang tính phong trào. Điều họ cần là những chính sách giúp nâng năng lực và tạo ra kết quả thực tế.
.jpg)
Khi doanh nghiệp mạnh hơn, chuỗi cung ứng mạnh hơn và các địa phương liên kết tốt hơn, sức cạnh tranh của cả vùng cũng được nâng lên.
Với Đồng Nai, đây là thời điểm rất thuận lợi để chuyển từ lợi thế về vị trí, công nghiệp và hạ tầng thành lợi thế về chuỗi giá trị. Muốn đi xa, doanh nghiệp phải đi cùng nhau và đi cùng chuỗi.
Đó cũng là tinh thần “Hợp lực - Kiến tạo - Đột phá - Vươn tầm” mà cộng đồng doanh nghiệp Đồng Nai đang hướng tới.
