Vì sao Maggie Gyllenhaal từ bỏ AI trong bộ phim về Marilyn Monroe?
Đạo diễn Maggie Gyllenhaal cho biết đã loại bỏ phần hình ảnh do AI tạo ra khỏi bộ phim ngắn mới về Marilyn Monroe sau khi công nghệ này không thể mang lại một hình ảnh đủ chân thực và giàu cảm xúc.
Câu chuyện của bộ phim về Marilyn Monroe tại Liên hoan phim Venice một lần nữa cho thấy khoảng cách giữa tham vọng của AI với khả năng thay thế con người trong điện ảnh vẫn còn rất lớn.
Khi AI không thể tái hiện một Marilyn Monroe già nua
AI đang trở thành một trong những chủ đề được bàn luận nhiều nhất tại Liên hoan phim Venice năm nay, khi công nghệ tạo sinh ngày càng được đưa sâu vào quá trình sản xuất điện ảnh. Nhưng với Maggie Gyllenhaal, trải nghiệm thực tế lại khiến nữ đạo diễn quyết định quay trở về với phương pháp diễn xuất truyền thống.
Phát biểu tại sự kiện Future of Creativity ở Venice hôm 4/9, Gyllenhaal kể rằng những người đặt hàng dự án phim mới đã đề nghị bà sử dụng AI. Bộ phim ngắn “Flesh Impact” hình dung Marilyn Monroe sống đến tuổi 100, thay vì qua đời khi mới 36 tuổi vào năm 1962.
Ban đầu, Gyllenhaal không phản đối ý tưởng này. Công nghệ AI được huấn luyện dựa trên những bộ phim của Monroe mà ê-kíp đã được cấp phép sử dụng. Nữ đạo diễn thừa nhận bà khá tò mò trước khả năng công nghệ có thể tạo ra một phiên bản Monroe ở tuổi cao.
Gyllenhaal kể: “Tôi nghĩ: Được rồi, tôi tò mò. Tôi không biết. Hãy thử xem”. Kế hoạch là sử dụng hình ảnh và diễn xuất của Dakota Johnson (nữ diễn viên nổi tiếng với loạt phim “Fifty Shades of Grey”) để tạo nên phiên bản Monroe khi đã cao tuổi.
Tuy nhiên, kết quả không đáp ứng được kì vọng. “Về cơ bản, nó không hoạt động”, Gyllenhaal nói. Ê-kíp đã dành nhiều công sức để thử nghiệm, nhưng cuối cùng nữ đạo diễn quyết định loại bỏ toàn bộ phần hình ảnh AI. Theo bà, điều xuất hiện trên màn ảnh khi Johnson trực tiếp hóa thân thành Monroe “cảm động, con người và sống động” hơn rất nhiều.
Đây là một thất bại của công nghệ trong một dự án cụ thể, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn về tham vọng của Hollywood: liệu AI có thực sự có thể thay thế diễn viên, hay chỉ đang trở thành một công cụ mới trong tay các nhà làm phim?
AI được thúc đẩy như một giải pháp tiết kiệm chi phí
Câu chuyện của Gyllenhaal đáng chú ý bởi nó diễn ra trong bối cảnh AI đang được quảng bá mạnh mẽ tới các đạo diễn như một giải pháp giúp giảm chi phí sản xuất và thậm chí thay thế một phần công việc vốn do con người đảm nhiệm.
Hollywood thời gian qua chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của các công cụ tạo video bằng AI. Chỉ từ những câu lệnh bằng văn bản hoặc hình ảnh tham chiếu, các hệ thống mới có thể tạo ra nhân vật, bối cảnh, chuyển động và những đoạn phim ngày càng thuyết phục.
Điều này mở ra những khả năng sáng tạo chưa từng có, nhưng cũng khiến diễn viên, biên kịch, họa sĩ kĩ xảo và nhiều lao động hậu trường lo ngại về tương lai việc làm.
Gyllenhaal cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở chất lượng hình ảnh. Các công ty AI còn đang tìm cách thuyết phục diễn viên cấp phép hình ảnh của họ để tạo ra những phiên bản kĩ thuật số có thể được sử dụng trong các tác phẩm tương lai.
Nữ đạo diễn kể rằng một người mà bà rất tôn trọng từng đề nghị bà cân nhắc việc thuyết phục những diễn viên tin tưởng mình cho phép sử dụng hình ảnh cá nhân để làm phim. Ý tưởng đó khiến Gyllenhaal cảm thấy đây là một “mô hình hoàn toàn khác” so với cách bà suy nghĩ và làm việc.
Vấn đề nằm ở chỗ hình ảnh của một diễn viên không đơn giản là một tài sản kĩ thuật số. Đối với điện ảnh, khuôn mặt, giọng nói, ánh mắt, cử chỉ và khả năng biểu đạt cảm xúc đều gắn với quá trình sáng tạo của một con người cụ thể.
Việc biến những yếu tố đó thành dữ liệu để AI có thể tái tạo đặt ra hàng loạt câu hỏi về quyền kiểm soát hình ảnh, quyền sở hữu trí tuệ và sự đồng thuận của nghệ sĩ.
Tại Venice, Meredith Whittaker, người đứng đầu ứng dụng nhắn tin mã nguồn mở Signal, cũng cảnh báo về nguy cơ AI bị kiểm soát bởi một nhóm rất nhỏ các tỉ phú. Bà đồng thời kêu gọi công chúng không nên chạy theo những lời quảng bá quá mức về công nghệ.
Thông điệp này đặc biệt đáng chú ý trong ngành điện ảnh, nơi mỗi bước tiến của AI đều có thể tác động trực tiếp tới hàng triệu người đang làm việc trước và sau máy quay.
Hollywood đứng giữa cơ hội sáng tạo và nỗi lo mất việc
Trong khi Gyllenhaal nhìn thấy giới hạn của AI qua chính dự án của mình, George Clooney lại đưa ra đánh giá bi quan hơn về tác động của công nghệ đối với Hollywood.
Phát biểu tại cùng sự kiện, nam diễn viên 65 tuổi cho rằng không chỉ diễn viên có nguy cơ bị thay thế. Các thành viên đoàn phim và những người làm kĩ xảo hình ảnh cũng có thể chịu tác động.
Nhận xét của Clooney phản ánh một trong những mối lo lớn nhất hiện nay: AI có thể không thay thế toàn bộ một nghề, nhưng đủ sức tự động hóa từng phần công việc để làm thay đổi quy mô nhân sự cần thiết cho một bộ phim.
Dù vậy, Venice không chỉ nhìn AI dưới góc độ đe dọa việc làm. Alberto Barbera, người đứng đầu Liên hoan phim Venice, thừa nhận những rủi ro của công nghệ nhưng có cái nhìn lạc quan hơn. Theo ông, AI giúp nghệ sĩ và đạo diễn thực hiện những điều trước đây chưa thể làm được.
Liên hoan năm nay thậm chí giới thiệu “Be Brave”, một bộ phim tài liệu được thực hiện hoàn toàn bằng AI của đạo diễn người Italy Francesco Carrozzini, xoay quanh Renzo Rosso, nhà sáng lập thương hiệu thời trang Diesel.
Sự xuất hiện của một tác phẩm hoàn toàn do AI tạo ra tại một trong những liên hoan phim quan trọng nhất thế giới cho thấy công nghệ này đã vượt qua giai đoạn chỉ được xem như một thử nghiệm bên lề.
Ngay cả Peter Jackson, đạo diễn loạt phim “The Lord of the Rings” và là một chuyên gia về kĩ xảo điện ảnh, cũng từng cảnh báo AI có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với thế giới. Tuy nhiên, khi nói riêng về điện ảnh, ông lại thừa nhận mình không hoàn toàn phản đối công nghệ này. Sự trái ngược đó có lẽ chính là trạng thái của Hollywood hiện nay khi vừa lo sợ, vừa tò mò và không thể đứng ngoài cuộc.
Trường hợp của Gyllenhaal vì thế không nên được hiểu đơn giản là một lời phủ nhận AI. Nữ đạo diễn đã chấp nhận thử nghiệm, đánh giá kết quả rồi lựa chọn phương án mà bà cho rằng tốt hơn về mặt nghệ thuật.
Điều đáng chú ý là trong một bộ phim đặt vấn đề về tuổi tác và hình ảnh của Marilyn Monroe, công nghệ cuối cùng lại không thể tạo ra thứ mà điện ảnh cần nhất, đó là cảm xúc.
AI có thể bắt chước một khuôn mặt, tái tạo một giọng nói hay tạo ra một nhân vật trông giống con người. Nhưng ít nhất ở thời điểm hiện tại, trải nghiệm của Gyllenhaal cho thấy việc khiến khán giả thực sự tin, cảm nhận và đồng cảm với nhân vật vẫn là một bài toán khác.
Với những người lo ngại AI sẽ lập tức thay thế diễn viên, đây có thể là một tín hiệu trấn an, chí ít là trong hiện tại. Nhưng với Hollywood, bài học lớn hơn có lẽ là công nghệ không nhất thiết phải thắng con người để làm thay đổi ngành công nghiệp. Chỉ cần nó đủ tốt để thay thế một phần công việc, cách các bộ phim được tạo ra cũng có thể thay đổi sâu sắc.