Nhà đầu tư Việt Nam coi chừng tâm lí FOMO sau cú hụt Clarity Act
Bitcoin vừa trải qua một nhịp giảm sâu rồi phục hồi mạnh, trong khi dự báo 400.000 USD vào năm 2030 của CEO Coinbase Brian Armstrong tiếp tục thu hút sự chú ý của nhà đầu tư.
Nhưng khi dự luật Clarity Act của Mỹ vừa không vượt qua được một cuộc bỏ phiếu thủ tục tại Thượng viện, giá Bitcoin lại giảm nhẹ quanh mốc 76.000 USD. Theo Thạc sĩ Phạm Nhật Huy (chuyên gia tài chính từ SSI) chia sẻ riêng với Tạp chí Một Thế Giới, chính sự đan xen giữa kì vọng tăng giá của nhà đầu tư và những cú điều chỉnh bất ngờ có thể khiến tâm lí “sợ bỏ lỡ cơ hội” dễ quay trở lại, đặc biệt khi nhà đầu tư chạy theo đám đông.
Bitcoin hồi phục mạnh, FOMO dễ quay trở lại
Bitcoin đã trải qua một giai đoạn biến động đủ mạnh để thử thách tâm lí của nhà đầu tư. Theo Thạc sĩ Phạm Nhật Huy, giá Bitcoin từng giảm từ khoảng 126.200 USD vào tháng 10/2025 xuống gần 57.700 USD vào đầu tháng 7/2026, tương đương mức giảm khoảng 54%, trước khi phục hồi lên hơn 82.000 USD vào đầu tháng 9.
Nhịp phục hồi như vậy dễ tạo ra cảm giác rằng một chu kì tăng mới đã bắt đầu. Khi giá tăng trở lại sau một cú giảm sâu, nhà đầu tư có thể nhìn vào diễn biến gần nhất và cho rằng xu hướng đó sẽ tiếp tục. Đây chính là môi trường thuận lợi để tâm lí FOMO, tức sợ bỏ lỡ cơ hội, xuất hiện. “Nguy cơ này là khá rõ, nhưng không phải mọi nhà đầu tư đều phản ứng giống nhau”, ThS Phạm Nhật Huy nhận định.
Theo ông, vấn đề nằm ở một thiên kiến tâm lí khá phổ biến là nhà đầu tư có xu hướng dùng diễn biến vừa xảy ra để hình dung tương lai. Bitcoin tăng mạnh trong vài tuần có thể khiến một người tin rằng giá sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những tháng tiếp theo, dù giữa một nhịp phục hồi ngắn hạn và một chu kì tăng dài hạn vẫn tồn tại khoảng cách rất lớn.
Tâm lí này càng dễ được khuếch đại khi những dự báo giá cao liên tục xuất hiện trên truyền thông và mạng xã hội. Một trong những dự báo được chú ý gần đây là nhận định của Brian Armstrong, CEO Coinbase, rằng Bitcoin có thể đạt 400.000 USD vào năm 2030. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngày 10/9, Armstrong tiếp tục gọi mức giá này là một “mục tiêu hợp lí”, đồng thời cho rằng Bitcoin có thể đã hình thành đáy của chu kì giảm gần nhất.
Tuy nhiên, một dự báo dài hạn không đồng nghĩa với một đường giá đi lên liên tục. Từ vùng dưới 80.000 USD vào thời điểm Armstrong đưa ra nhận định, Bitcoin vẫn còn phải tăng hơn 5 lần để chạm 400.000 USD. Khoảng thời gian tới năm 2030 cũng có thể bao gồm nhiều giai đoạn tăng, giảm và điều chỉnh rất mạnh. “Khoảng cách đến năm 2030 còn rất dài”, ThS Phạm Nhật Huy lưu ý.
Điều đáng nói là FOMO thường không xuất hiện khi thị trường hoàn toàn chắc chắn. Nó thường mạnh lên trong trạng thái vừa có câu chuyện tăng giá hấp dẫn, vừa có cảm giác rằng nếu không mua ngay thì cơ hội sẽ trôi qua. Với Bitcoin, những câu chuyện về chu kì mới, dòng tiền tổ chức, các quỹ giao dịch và khả năng thay đổi chính sách tại Mỹ có thể cùng lúc tạo ra hiệu ứng này.
Clarity Act hụt bước, thị trường lập tức cho thấy mặt trái của kì vọng
Diễn biến mới nhất tại Mỹ cho thấy nhà đầu tư không thể chỉ nhìn vào những câu chuyện tích cực. Ngày 15/9, Thượng viện Mỹ đã không thể thúc đẩy dự luật Clarity Act, đạo luật được kì vọng tạo ra khung pháp lí rõ ràng hơn cho thị trường tài sản số. Cuộc bỏ phiếu thủ tục chỉ đạt 49 phiếu thuận và 50 phiếu chống, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng 60 phiếu cần thiết để dự luật tiếp tục được đưa ra xem xét. Reuters đánh giá đây là một bước lùi đáng kể đối với nỗ lực xây dựng khung pháp lí toàn diện cho tiền mã hóa tại Mỹ.
Đây chưa nhất thiết có nghĩa mọi nỗ lực lập pháp đã kết thúc, nhưng trong ngắn hạn, nó làm suy giảm kì vọng về một khuôn khổ pháp lí rõ ràng hơn cho ngành tài sản số.
Phản ứng của thị trường diễn ra khá nhanh. Bitcoin giảm xuống dưới 76.000 USD sau cuộc bỏ phiếu, trong khi một số tài sản số lớn khác cũng chịu áp lực bán. Một số dữ liệu thị trường cho thấy Bitcoin có thời điểm xuống dưới 75.000 USD trong ngày 16/9, trong bối cảnh nhà đầu tư đồng thời theo dõi chính sách tiền tệ của Mỹ.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với những nhà đầu tư vừa bước vào thị trường vì kì vọng một chu kì tăng mới. Một thông tin chính sách tích cực có thể đẩy giá đi lên nhanh, nhưng một kết quả trái kì vọng cũng có thể khiến giá đảo chiều rất nhanh.
“Rủi ro này đáng lưu ý tại Việt Nam vì Việt Nam đứng thứ tư trong Chỉ số Chấp nhận Tiền mã hóa Toàn cầu năm 2025 của Chainalysis”, ThS Phạm Nhật Huy nói.
Dữ liệu Chainalysis thực sự xếp Việt Nam thứ tư toàn cầu trong chỉ số năm 2025, sau Ấn Độ, Mỹ và Pakistan. Tuy nhiên, đây là chỉ số đo lường hoạt động sử dụng và giao dịch tiền mã hóa dựa trên nhiều dữ liệu như giá trị giao dịch và quy mô kinh tế, chứ không phải một cuộc điều tra dân số về số lượng nhà đầu tư Việt Nam.
Điều đó có nghĩa mức độ phổ biến của tài sản số tại Việt Nam là một yếu tố cần lưu ý, nhưng không nên được hiểu rằng tất cả những người nằm trong các thống kê về hoạt động tiền mã hóa đều là nhà đầu tư cá nhân đang trực tiếp mua Bitcoin.
Ở góc độ thị trường, cú hụt của Clarity Act cũng cho thấy một vấn đề quan trọng là những kì vọng chính sách có thể đã được phản ánh một phần vào giá trước khi sự kiện chính thức xảy ra. Khi kì vọng không thành hiện thực, thị trường có thể điều chỉnh ngay cả khi triển vọng dài hạn của công nghệ blockchain hay Bitcoin chưa thay đổi căn bản.
Vì thế, một tin tốt về chính sách không nên tự động được chuyển thành kì vọng rằng giá sẽ tăng mãi, cũng như một thất bại lập pháp không đồng nghĩa với việc toàn bộ thị trường đã mất triển vọng.
Từ FOMO đến quyết định của nhà đầu tư: Điều đáng sợ không chỉ là mua Bitcoin
Nghiên cứu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế trên dữ liệu sử dụng các ứng dụng giao dịch tiền mã hóa tại 95 quốc gia trong giai đoạn 2015-2022 cung cấp thêm một góc nhìn đáng chú ý.
Nghiên cứu cho thấy khi giá Bitcoin tăng, số người mới tham gia thị trường cũng tăng theo. Khoảng 40% nhóm người dùng mới là nam giới dưới 35 tuổi. Các mô phỏng của nhóm nghiên cứu ước tính khoảng 73-81% nhà đầu tư nhỏ lẻ có khả năng bị lỗ trên khoản đầu tư ban đầu trong giai đoạn được nghiên cứu.
Đây không phải số liệu riêng của Việt Nam và cũng không thể dùng để dự đoán kết quả của chu kì hiện tại. Nhưng nó cho thấy một cơ chế đáng chú ý là giá tăng có thể kéo thêm người mới vào thị trường, trong khi những người bước vào sau có nguy cơ mua ở các vùng giá cao hơn.
Theo ThS Phạm Nhật Huy, biểu hiện đáng lo của FOMO không đơn thuần nằm ở việc mua Bitcoin. Rủi ro lớn hơn có thể xuất hiện khi nhà đầu tư liên tục tăng tỷ trọng tài sản số trong danh mục chỉ vì giá đang đi lên, chuyển sang các đồng tiền thay thế hoặc những đồng tiền mang tính đầu cơ cao vì kì vọng lợi nhuận lớn hơn, sử dụng đòn bẩy hoặc đưa ra quyết định dựa trên người có ảnh hưởng trên mạng xã hội.
Trong trường hợp đó, câu chuyện “Bitcoin có thể lên 400.000 USD” có thể bị biến thành một mệnh lệnh tâm lí là phải mua ngay nếu không muốn bỏ lỡ. Nhưng giữa một dự báo dài hạn và quyết định mua ở một mức giá cụ thể là cả một khoảng cách.
Armstrong cũng không đưa ra 400.000 USD như một mức giá chắc chắn. Đây là quan điểm của CEO Coinbase về một mục tiêu dài hạn. Ông dựa một phần vào cách Bitcoin từng vận động theo các chu kì khoảng bốn năm và cho rằng giai đoạn suy giảm gần đây có thể đã đi qua đáy.
Đối với nhà đầu tư, vì vậy, câu hỏi quan trọng không nhất thiết là Bitcoin có đạt 400.000 USD hay không, mà là nếu giá đi ngược kì vọng thì danh mục có chịu được hay không.
ThS Phạm Nhật Huy cho rằng nhà đầu tư có thể giảm tác động của FOMO bằng cách xác định trước tỷ trọng tối đa dành cho tài sản số, giải ngân từng phần thay vì mua toàn bộ trong một thời điểm, không sử dụng tiền vay và tái cân bằng khi tỷ trọng tài sản tăng vượt giới hạn đã đặt ra.
Cách tiếp cận này không nhằm dự đoán Bitcoin sẽ tăng hay giảm trong chu kì tiếp theo. Nó đặt trọng tâm vào khả năng kiểm soát rủi ro của chính nhà đầu tư.
Sau cú hụt của Clarity Act, thị trường lại cho thấy khoảng cách giữa kì vọng và thực tế có thể được phản ánh vào giá chỉ trong vài giờ. Trong khi đó, dự báo 400.000 USD của Brian Armstrong vẫn hướng tới một mốc tận năm 2030. Hai câu chuyện này tồn tại đồng thời, nhắc nhở rằng thị trường tiền mã hóa có thể chứa cả triển vọng dài hạn lẫn những biến động rất ngắn hạn.
Với nhà đầu tư Việt Nam, đặc biệt trong một thị trường có mức độ quan tâm cao như Việt Nam, thách thức có lẽ không phải tìm ra một dự báo chắc chắn về mức giá tương lai. Quan trọng hơn là phân biệt giữa một kì vọng được lặp lại nhiều lần và một căn cứ đủ để đưa ra quyết định, giữa cơ hội đầu tư và nỗi sợ rằng mình đang bỏ lỡ cơ hội