'Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ': Chuyện hậu trường sau 9 năm mới kể
Sau 9 năm ra mắt, “Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ” vẫn được cất lên trong nhiều dịp Giỗ Tổ sân khấu. Phía sau ca khúc quen thuộc là hành trình hơn hai năm kết nối hơn 100 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ để cùng gửi lời tri ân đến Tổ nghiệp.
Mỗi dịp Giỗ Tổ sân khấu 12/8 âm lịch, Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ của nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh vang lên tại nhiều chương trình, sân khấu và lễ tri ân Tổ nghiệp. Ca khúc ra đời năm 2017, quy tụ hơn 100 nghệ sĩ thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có Thành Lộc, Chí Tài, Đàm Vĩnh Hưng, Việt Hương, Trấn Thành, Phương Mỹ Chi… Khi phát hành, tác phẩm được giới thiệu là một trong những bản tân nhạc đầu tiên viết riêng về Tổ nghiệp sân khấu.
Trong cuộc trò chuyện riêng với Một Thế Giới nhân Ngày truyền thống sân khấu năm nay, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh lần đầu kể khá đầy đủ về quá trình hình thành ca khúc, chuyện kết nối hơn 100 nghệ sĩ, những buổi thu âm và các khoảnh khắc hậu trường sau 9 năm anh vẫn nhớ.
Một ca khúc bắt đầu từ hai chữ “biết ơn”
Nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh cho biết Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ không bắt đầu từ kế hoạch làm một dự án đông nghệ sĩ. Sau nhiều năm làm nghề, anh ngày càng nghĩ nhiều đến những thế hệ đi trước và những gì người nghệ sĩ hôm nay được thừa hưởng.
“Tôi làm nghề nhiều năm nên càng đi lâu càng thấm thía hai chữ ‘biết ơn’. Người nghệ sĩ hôm nay có được sân khấu để đứng, có nghề để theo đuổi là nhờ công sức của những thế hệ đi trước. Từ suy nghĩ đó, tôi muốn viết một ca khúc như lời tri ân gửi đến Tổ nghiệp”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh chia sẻ.
Điều khó nhất là giữ được sự trang nghiêm nhưng không khiến ca khúc nặng tính nghi lễ. Nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh muốn người nghệ sĩ khi hát cảm thấy đây là tiếng lòng của chính mình. Anh chỉnh sửa ca từ nhiều lần để giữ sự thành kính nhưng vẫn gần gũi.
“Tôi nhớ mình viết bài này bằng một cảm xúc rất thành kính. Điều khó nhất là làm sao để ca khúc vừa có sự trang nghiêm, vừa gần gũi để bất cứ nghệ sĩ nào khi hát cũng thấy đó là tiếng lòng của mình”, nhạc sĩ nói.
Khi bài hát hoàn chỉnh, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh chỉ định mời một số đồng nghiệp thân thiết góp giọng. Sau đó anh nghĩ, nếu đây là lời tri ân Tổ nghiệp thì nên để nhiều người làm nghề cùng cất lên. Danh sách từ vài nghệ sĩ ban đầu tăng dần và cuối cùng vượt hơn 100 người.
Hơn hai năm để kết nối hơn 100 nghệ sĩ
Theo nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh, trở ngại lớn nhất là lịch làm việc. Người đi diễn tỉnh, người quay phim, người ở xa; với hơn 100 nghệ sĩ gần như không thể có một lịch chung. Ê-kíp phải thu âm và ghi hình theo từng đợt, khiến dự án kéo dài hơn hai năm.
“Mỗi nghệ sĩ đều có lịch làm việc riêng, có người đi diễn liên tục, có người ở xa. Để kết nối mọi người trong một dự án kéo dài hơn hai năm đòi hỏi rất nhiều sự kiên trì. Nhưng cứ mỗi lần có thêm một nghệ sĩ đồng ý tham gia, tôi lại có thêm động lực để tiếp tục”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh kể.
Những buổi thu âm để lại nhiều kỷ niệm. Có nghệ sĩ rất bận vẫn cố thu xếp thời gian đến phòng thu; có người chỉ góp một phần ngắn nhưng dành cho dự án nhiều tình cảm. Khi được hỏi ai khiến mình nhớ nhất, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh không chọn riêng một người vì mỗi nghệ sĩ đóng góp theo một cách khác nhau.
“Người góp tiếng hát, người góp thời gian, người động viên tinh thần. Với tôi, điều đáng nhớ nhất chính là hình ảnh hơn 100 nghệ sĩ cùng hướng về Tổ nghiệp”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh nói.
Hơn 100 giọng hát cũng là thách thức về chuyên môn. Mỗi người có màu giọng, âm vực, cách phát âm và lối xử lý khác nhau. Phần hòa âm, phối khí và hậu kỳ phải được tính toán để từng nghệ sĩ vẫn có dấu ấn nhưng tổng thể không rời rạc.
“Tôi muốn mỗi người vẫn có dấu ấn riêng, nhưng khi ghép lại phải tạo cảm giác tất cả đang cùng cất lên một lời tri ân”, nhạc sĩ chia sẻ.
Những khoảnh khắc ngoài dự tính trong MV
Không thể tập hợp hơn 100 nghệ sĩ trong cùng một ngày, ê-kíp chia lịch ghi hình thành nhiều đợt rồi ghép lại thành một sản phẩm thống nhất. Sau 9 năm, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh nhớ nhất lại là những khoảnh khắc tự nhiên khi các nghệ sĩ gặp nhau, trò chuyện và cùng xuất hiện trước máy quay.
“Có những hình ảnh ban đầu không nằm hoàn toàn trong dự tính nhưng lại tạo cảm xúc rất đẹp. Tôi nghĩ chính sự chân thành của mọi người đã làm cho MV có sức sống riêng”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh kể.
Các nghệ sĩ tham gia thuộc nhiều thế hệ, hoạt động ở sân khấu, âm nhạc, điện ảnh, truyền hình. Khi sản phẩm hoàn thành, những bản thu và hình ảnh thực hiện ở nhiều thời điểm cuối cùng được ghép thành một MV, khép lại hơn hai năm làm việc.
“Sau một hành trình kéo dài hơn hai năm, nhìn thấy những giọng hát và hình ảnh của anh chị em nghệ sĩ cùng xuất hiện trong một sản phẩm, tôi cảm thấy mọi công sức đều xứng đáng. Tôi vui nhất vì mọi người đã cùng nhau tạo nên một món quà dành cho nghề và sự chân thành của tất cả dành cho Tổ nghiệp”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh nhớ lại.
Sau 9 năm, ca khúc vẫn được hát vào dịp Giỗ Tổ
Khi Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ ra mắt năm 2017, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh không biết tác phẩm sẽ được đón nhận trong bao lâu. Sau 9 năm, ca khúc vẫn xuất hiện trong các chương trình kỷ niệm Ngày Sân khấu Việt Nam, lễ Giỗ Tổ và được nhiều ca sĩ hát lại theo những phiên bản khác nhau.
Với nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh, việc ca khúc tiếp tục được nhớ đến trong những dịp người làm nghề hướng về Tổ nghiệp có ý nghĩa hơn những con số khi MV mới phát hành. Nếu thực hiện lại ở hiện tại, công nghệ, hình ảnh, kỹ thuật thu âm và phương thức sản xuất có thể tốt hơn, nhưng tinh thần ban đầu thì anh không muốn thay đổi.
“Ca khúc chỉ là điểm bắt đầu, còn điều ở lại với tôi là những mối duyên, những tình cảm mà dự án đã kết nối. Nếu làm lại hôm nay, tôi có thể làm tốt hơn về công nghệ, hình ảnh và sản xuất, nhưng tinh thần tri ân thì tôi vẫn muốn giữ nguyên”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh nói với Một Thế Giới.
Theo nhạc sĩ, người làm nghệ thuật càng đi lâu với nghề càng hiểu mình không bắt đầu từ con số không. Trước mỗi thế hệ đều có những bậc tiền bối truyền nghề, xây dựng sân khấu và tạo nền tảng cho lớp sau.
“Người nghệ sĩ đi được bao xa trên con đường nghệ thuật thì càng phải biết trân trọng những người đi trước, những bậc tiền bối đã khai sáng Tổ nghề sân khấu. Biết ơn cũng là một cách để giữ gìn nghề”, nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh chia sẻ.
Muốn làm dự án mới nhưng không lặp lại chính mình
Hiện nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh tiếp tục sáng tác và thực hiện dự án âm nhạc thiếu nhi Tất cả cho ngày mai gồm 20 ca khúc do con trai Kupo thể hiện. Dự án đã đi được nửa chặng đường với 10 ca khúc phát hành. MV gần đây là Con là cả cuộc đời của mẹ, có Hồng Loan, con gái cố NSƯT Vũ Linh, song ca cùng bé Kupo.
Nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh cũng có ý tưởng thực hiện một dự án mới quy tụ nhiều thế hệ nghệ sĩ nhưng không muốn lấy Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ làm công thức để lặp lại. “Tôi muốn đó phải là một câu chuyện hoàn toàn mới. Tôi muốn tiếp tục tạo ra một dự án có thể kết nối nhiều thế hệ nghệ sĩ, nhưng theo một cách mới mẻ hơn”, nhạc sĩ cho biết.
Sau 9 năm, điều nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh trân trọng nhất không còn là quy mô hơn 100 nghệ sĩ hay thời gian hơn hai năm thực hiện. Một ca khúc bắt đầu từ hai chữ “biết ơn” đã kết nối nhiều người làm nghề và đến nay vẫn được cất lên trong những dịp giới nghệ thuật hướng về Tổ nghiệp.
MV "Tạ ơ Tam vị Thánh Tổ" với 100 ca sĩ thể hiện:
