Chợ tiền mặt hết thời, làng cốm lên sóng livestream bán đắt như tôm tươi
Bà bán rau ở chợ Mỹ Đình giờ không còn phải lục túi tìm tiền thối. Khách quét mã QR, loa "tinh tinh" báo tiền về, xong giao dịch. Cách đó không xa, ở làng cốm Mễ Trì, nghệ nhân giã cốm được quay lại, phát trực tiếp cho hàng nghìn người xem cùng lúc. Hai câu chuyện tưởng chẳng liên quan, nhưng đều là một phần của chuyển đổi số ở Từ Liêm (Hà Nội) đang diễn ra rất tự nhiên.
Chuyển đổi số ở Từ Liêm: Đi chợ giờ chỉ cần cái điện thoại
Ở chợ Mỹ Đình, chuyển đổi số không phải chuyện gì cao siêu. Chỉ là một mã QR dán trên quầy hàng. Một chiếc loa nhỏ báo tiền về. Vậy mà việc mua bán giữa tiểu thương và khách hàng nhanh gọn hẳn.
Đây là kết quả từ mô hình "Chợ 4.0" mà phường Từ Liêm vừa triển khai tại chợ Mỹ Đình, theo Kế hoạch số 352/KH-UBND ngày 17/8/2026 về "Tuyến phố kinh doanh số - Chợ 4.0". Mục tiêu đơn giản: để bà con quen dần với việc không cầm tiền mặt.
Các hộ kinh doanh được hỗ trợ tạo mã QR, hướng dẫn cài đặt, sử dụng và bảo mật tài khoản. Ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông cùng vào cuộc lo hạ tầng thanh toán cho cả chợ. Đáng nói, tiểu thương còn được trao thêm loa thông báo giao dịch. Khách chuyển tiền xong, loa đọc luôn số tiền. Người bán khỏi phải vừa bán hàng vừa dán mắt vào điện thoại, cũng đỡ nhầm lẫn.
Cán bộ chức năng trực tiếp xuống từng gian hàng, trao mã QR, loa thông báo, cầm tay chỉ việc ngay tại chỗ. Nhờ vậy, công nghệ đến gần hơn với những người vốn quen bán mua bằng tiền mặt cả đời.
Ông Đào Thiện Linh, Phó trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Từ Liêm, cho biết thanh toán số giúp tiểu thương nhận, kiểm tiền dễ hơn, bớt rủi ro khi cầm tiền mặt. Khách hàng thì chỉ cần quét mã là xong, không mất công chờ thối tiền.
Làng cốm Mễ Trì cũng bắt nhịp chuyển đổi số
Nếu chợ Mỹ Đình đổi mới cách trả tiền, thì làng cốm Mễ Trì lại đổi mới cách bán hàng.
Giữa mùa thu Hà Nội, tại đình Mễ Trì Thượng, Tổ dân phố 18 Mễ Trì, phường Từ Liêm tổ chức livestream "Cốm Mễ Trì - Hương sắc đất Từ Liêm". Người xem được dẫn đi một vòng: từ đình làng, qua khu trình diễn làm cốm, khu trưng bày sản phẩm, đến bàn trà trò chuyện cùng nghệ nhân, trước khi vào phiên Mega Livestream chính.
Không chỉ giới thiệu một món hàng, người xem còn được thấy nơi cốm ra đời, nghe chuyện làng nghề, tận mắt xem từng công đoạn làm cốm truyền thống. Từ ngôi đình, nếp làng và sự gắn bó của người dân với nghề cốm được đưa lên nền tảng số ở Từ Liêm.
Ông Nguyễn Tiến Hòa, Phó trưởng tiểu ban Quản lý di tích, kể về ngôi đình, nếp làng và chuyện người dân gắn bó với nghề cốm bao đời. Sau đó là các công đoạn chọn lúa nếp non, rang, giã, sàng, sảy, được trình diễn ngay trước ống kính, cho người xem thấy hết sự công phu, khéo léo của nghề. Thay vì chỉ nhìn thấy gói cốm thành phẩm, người mua giờ biết cốm từ đâu ra, làm thế nào, gắn với câu chuyện gì.
Mới đây, tại Bảo tàng Hà Nội, UBND phường Từ Liêm tiếp tục livestream "Nghề Cốm và Thu Hà Nội". Ông Lê Việt Bắc Anh, Phó chủ tịch UBND phường, chia sẻ giá trị nghề cốm Mễ Trì không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở giá trị văn hóa được giữ gìn, truyền qua nhiều đời. Trong quá trình đô thị hóa, giữ nghề cần đi cùng phát triển, để nghề vừa giữ được bản sắc, vừa sống được bằng chính nghề.
Phường cũng chú trọng giữ kỹ thuật, bí quyết làm nghề, phát huy vai trò nghệ nhân, khuyến khích người trẻ tìm hiểu, nối nghiệp. Song song đó, địa phương định hướng phát triển sản phẩm OCOP, đa dạng hóa sản phẩm từ cốm, nâng chất lượng, mẫu mã để dễ tiếp cận thị trường, qua đó tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân.
Trước đây, muốn mua cốm ngon phải lặn lội đến tận Mễ Trì. Giờ mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và livestream đã mở thêm nhiều lối đến với khách hàng. Chuyển đổi số với làng nghề, vì vậy, không chỉ là đưa sản phẩm lên mạng, mà còn đưa câu chuyện văn hóa đến gần công chúng hơn.
Trong các buổi quảng bá, nhiều món chế biến từ cốm cũng được giới thiệu: xôi cốm, bánh cốm, bánh su cốm, bánh cốm phủ dừa, bánh cốm tươi, bánh trung thu cốm, chả cốm, xúc xích cốm và các set quà đặc trưng. Đa dạng hóa sản phẩm vừa đáp ứng nhu cầu người mua, vừa tạo thêm giá trị từ nguyên liệu truyền thống.
Chợ Mỹ Đình và làng nghề cốm Mễ Trì đi hai hướng khác nhau, nhưng đều đưa công nghệ vào những việc rất gần với đời sống. Một giao dịch nhanh hơn, một sản phẩm có thêm khách hàng, một câu chuyện làng nghề được nhiều người biết đến hơn, đó là những giá trị rất cụ thể mà công nghệ mang lại.
Từ chiếc mã QR trên quầy hàng đến phiên livestream về nghề cốm, chuyển đổi số ở Từ Liêm không còn là chuyện xa vời. Nó bắt đầu từ những nhu cầu rất thật, và đang dần trở thành một phần trong đời sống kinh tế, văn hóa của cả phường.
