Đỗ Thanh Hải: Từ ghế đạo diễn truyền hình công đến ghế nóng điều hành tập đoàn công nghiệp văn hóa
Đêm giao thừa nào cũng có một sân khấu mà người dân cả nước ngồi xem: Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu và các Táo. Người đứng sau nó suốt nhiều năm là Đỗ Thanh Hải. Từ 5/10/2026, tên ông xuất hiện ở một nơi khác: Phó tổng giám đốc Sun Group, kiêm Tổng giám đốc khối Điện ảnh và Nghệ thuật biểu diễn.
Người từng làm chủ một đêm truyền hình nay phụ trách cả một khối sản xuất nội dung của tập đoàn tư nhân. Muốn hiểu bước chuyển đó đáng giá thế nào, phải bắt đầu từ cụm từ ông sắp phải sống cùng: "Công nghiệp văn hóa".
Công nghiệp văn hóa: Một khái niệm đang được nâng thành chỉ tiêu
Theo cách hiểu phổ biến của UNESCO, công nghiệp văn hóa là các ngành sản xuất hàng hóa và dịch vụ mà giá trị chính nằm ở nội dung sáng tạo, bản sắc văn hóa và quyền sở hữu trí tuệ.
Ở Việt Nam, khái niệm này đã lên tầm quốc sách. Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị (7/1/2026) đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030, phấn đấu 9% vào năm 2045 và hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia. Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn và du lịch văn hóa nằm trong số lĩnh vực được nêu làm ví dụ cho các thương hiệu ấy.
Trước đó, Quyết định 2486/QĐ-TTg (14/11/2025) xác định 10 ngành chủ chốt. Trong đó, sáu ngành được ưu tiên: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, phần mềm và trò chơi giải trí, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa.
Truyền hình và phát thanh có tên trong danh sách 10 ngành nhưng không nằm trong nhóm sáu. Ngôi nhà cũ của ông Hải (VTV) được ghi nhận nhưng không phải trọng điểm. Hai mảng ông nhận ở Sun đều là trọng điểm.
Có một lưu ý: Giới nghiên cứu nhấn mạnh công nghiệp văn hóa phải được nhìn như một hệ sinh thái, nơi sáng tạo, công nghệ, vốn, thị trường và quản trị cùng tương tác, không phải cứ nhiều sản phẩm là đủ. Đây cũng là thước đo công bằng nhất cho những gì Sun đang xây.
Phú Quốc: Sân khấu biển và bài toán nội dung
Ở Phú Quốc, Show Symphony of the Sea do Sun đầu tư, ý tưởng và dàn dựng bởi H2O, nhà sản xuất của Úc, với các vận động viên jetski và flyboard hàng đầu thế giới. Kiss of the Sea là show đa phương tiện kết hợp nước, lửa, ánh sáng, laser và pháo hoa tại Thị trấn Hoàng Hôn. Nhờ chúng, đảo Ngọc được gọi bằng danh xưng "hòn đảo 365 ngày pháo hoa".
Nhìn bằng con mắt của nghề đạo diễn, đây là một thế mạnh đã rõ: dựng sân khấu, vận hành hậu cần, nối đêm diễn với doanh thu vé và lưu trú. Chỗ còn mỏng nằm ở phần tinh thần của câu chuyện. Một show ngoạn mục chưa chắc có một nhân vật, một xung đột, một ký ức mà khán giả mang về. Đó lại là chuyên môn của Đỗ Thanh Hải, người vừa bảo vệ luận án tiến sĩ về nghệ thuật kể chuyện phim truyện truyền hình.
Đà Nẵng: Lễ hội pháo hoa
Theo một bài viết giới thiệu doanh nghiệp, trước năm 2017, lễ hội từng là bài toán khó đối với chính quyền khi mỗi kỳ tổ chức tiêu tốn vài chục tỉ đồng, có năm diễn ra, có năm không và mỗi mùa chỉ có hai đêm trình diễn. DIFF 2026 khai mạc tối 30/5 trên sông Hàn, với sự kết hợp giữa pháo hoa, ánh sáng và âm nhạc, thu hút sự quan tâm của người dân và du khách.
Điều đáng nói, lễ hội đã trở thành một sự kiện được chờ đợi mỗi mùa, có thời điểm cụ thể và tạo ra một nhịp sinh hoạt văn hóa chung cho cả thành phố. Ông Hải cũng hiểu rõ sức hút này qua Gặp nhau cuối năm, chương trình gắn với thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới, khi hàng chục triệu người cùng theo dõi. Điểm chung của hai sự kiện nằm ở sự chờ đợi, tính lặp lại và khả năng tạo ra trải nghiệm chung cho cộng đồng.
Ninh Bình: Bước đi lớn nhất, và cũng nhiều ẩn số nhất
Đây là bài toán thật sự của ông Hải. Trong đại đô thị 1.690 ha ở khu vực Hà Nam cũ, Sun chuẩn bị tái hiện quần thể Hoàng thành Thăng Long và đời sống thời Lý - Trần, với phim trường khoảng 279 ha. Cửa Đại Hưng, Ngũ Phượng Tinh Lâu, Điện Thiên An, Điện Tập Hiền, Điện Giảng Võ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chùa Diên Hựu, tháp Báo Thiên cùng phố thị, đình làng và bến thuyền. Thêm khoảng 10.000 m² mặt nước cho show thực cảnh Bạch Đằng và quảng trường 32.000 m². Sun nói rõ mô hình tham chiếu là Hoành Điếm của Trung Quốc.
Bài học từ Hoành Điếm có hai mặt. Phim trường miễn phí cho đoàn phim, nhưng vẫn tạo doanh thu từ hệ sinh thái dịch vụ như khách sạn, nhà hàng, thiết bị và trang phục. Những bối cảnh xuất hiện liên tục trên màn ảnh sau đó trở thành điểm đến du lịch, còn chính phim trường cũng mở cửa đón khách. Từ đó, Hoành Điếm hình thành mô hình kết hợp giữa làm phim, giải trí và du lịch. Tuy nhiên, mô hình này đang phải đối mặt với một thách thức mới, đó là AI.
Theo một bài báo đầu tháng 10, một dự án 120 phút chất lượng thông thường có thể do ê-kíp 5 người làm trong khoảng một tuần với chi phí khoảng 15.000 NDT, và số việc làm của diễn viên, nhân sự đoàn phim tại Hoành Điếm sụt đáng kể. Dựng một phim trường 279 ha trong lúc chi phí dựng hình đang rơi tự do là một canh bạc về tài sản vật chất. Cái bền hơn nằm ở nội dung và câu chuyện mà bối cảnh phục vụ.
Còn một phần là sự "cạnh tranh nội bộ". Ninh Bình đã có những show thực cảnh như Hoa Lư vũ họa, Anh hùng cờ lau, Khúc hát thiên nhiên, và chỉ trong một tuần Tết Bính Ngọ đã đón 1.851.132 lượt khách, doanh thu ước 2.406 tỉ đồng.
Việc tái hiện Hoàng thành Thăng Long ngay trong lòng vùng đất Hoa Lư, Tràng An cũng đặt ra câu hỏi về khoảng cách giữa phim trường và di sản thật. Hoàng thành Thăng Long thật vẫn nằm ở Hà Nội.
Ghế nóng mới: Thước đo đổi khác
Ở VTV, ông Hải từng nói muốn đặt chất lượng và hiệu quả công việc lên trên, thay vì coi tỉ suất người xem là thước đo duy nhất. Ở Sun, thước đo có lẽ còn khắc nghiệt hơn: doanh thu vé, tỉ lệ lấp đầy, tiến độ dự án, số đoàn phim thuê bối cảnh. Ông từng lãnh đạo hàng nghìn người làm phim ở VFC, với niềm tin quan trọng nhất là sự kế tiếp của đội ngũ làm nghề.
Nhưng đó là điều hành sản xuất trong khuôn khổ đài quốc gia. Điều hành một hệ sinh thái giải trí gắn với đất đai, du lịch và dòng tiền của tập đoàn tư nhân là nghề khác.
Cũng có một câu hỏi về giọng kể. Người làm Táo Quân hiểu rõ trò chơi giữa tiếng cười, chuyện nóng và giới hạn cho phép. Nơi ông đến, phần lớn sản phẩm là di sản, lễ hội và hình ảnh điểm đến. Giọng kể ấy sẽ là tự trào, trang trọng hay quảng bá? Câu trả lời sẽ cho biết ông được trao quyền sáng tạo đến đâu.
Câu hỏi cho K+
25 năm trước, tôi hỏi một đạo diễn trẻ về bóng của người khác. Bây giờ câu hỏi là về cái bóng của chính ông. Ba mươi năm ở đài quốc gia và một học vị tiến sĩ đã định hình ông, nhưng K+ là một sân khác.
Thương vụ Sun Group tiếp quản 49% cổ phần tại VSTV (K+) hồi tháng 4 từ tập đoàn Canal+ (Pháp) không chỉ là một cuộc chuyển giao tài chính, mà là chỉ dấu quan trọng cho một chương mới của truyền thông Việt Nam.
Trong nhiều năm, Sun Group vốn là "khách hàng VIP" của các nhà đài, chi hàng ngàn tỷ đồng để quảng bá cho những tuyệt tác kiến trúc như Sun World Ba Na Hills hay Cầu Vàng trên sóng truyền hình quốc gia. Nhưng khi Sun Group, thông qua Sun Property, bước lên ghế "ông chủ" tại VSTV - đơn vị sở hữu thương hiệu K+, đứng chung chiến tuyến với VTV thì cần nhớ về bảng cân đối kế toán của VSTV trước đó.
Theo các báo cáo tài chính, K+ là một "cỗ máy ngốn tiền" thực thụ với con số lỗ lũy kế đến hết quý III/2021 là gần 3.750 tỉ đồng. Đến giữa năm 2025, con số này đã chạm ngưỡng 182,35 triệu Euro (tương đương hơn 5.500 tỉ đồng), khiến vốn chủ sở hữu âm sâu.
Trước Sun Group, chúng ta đã chứng kiến sự thoái lui đầy cay đắng của Canal+ sau 16 năm "nếm mật nằm gai" và thất bại thảm hại của AVG trong quá khứ - một doanh nghiệp từng tham vọng chiếm lĩnh thị trường nhưng cuối cùng lại sụp đổ với hạ tầng lạc hậu và những sai phạm pháp lý chấn động.
Vậy tại sao Sun Group lại thực hiện một "cú ngược dòng" vào lĩnh vực được coi là game đắt đỏ và rủi ro nhất này? Dưới góc nhìn của các nhà đầu tư, K+ sẽ là kênh quảng bá hoàn hảo cho hàng vạn phòng khách sạn hạng sang, các khu vui chơi Sun World và những đại đô thị của Sun Property. Thay vì đi thuê quảng cáo, Sun Group giờ đây sở hữu công cụ để tự tạo ra nhu cầu du lịch cho khách hàng của mình.
Thêm nữa, với xu hướng tích hợp giữa Truyền thông và Thương mại (Shoppertainment) các ông chủ của Sun đang kỳ vọng có thể sử dụng dữ liệu khách hàng từ K+ để thấu hiểu hành vi, từ đó cung cấp các gói nghỉ dưỡng cá nhân hóa, tạo thành một vòng tròn khép kín từ màn hình tivi đến trải nghiệm thực tế.
Hơn thế, nhiều nhà đầu tư thứ cấp (đứng sau các ông chủ) còn nghĩ: Một căn biệt thự nghỉ dưỡng của Sun Group giờ đây không chỉ có view biển, mà còn đi kèm dịch vụ giải trí độc quyền đẳng cấp quốc tế, làm gia tăng giá trị thặng dư cho dự án. Đằng sau mỗi tấm rèm là những màn hình giải trí, mua sắm công nghệ 4K/8K, AI và Big Data có thể cạnh tranh ngang ngửa với các ông lớn xuyên biên giới như Netflix hay YouTube.
Sự xuất hiện của nguyên Phó tổng giám đốc thường trực VTV tại K+ sẽ là cơ hội hay thách thức cho một kỷ nguyên mới của truyền hình số/vệ tinh?
