Đưa AI về làng quê, mở lối phát triển hơn 600 mô hình du lịch nông thôn thông minh
AI đang mở ra cách làm mới cho du lịch nông thôn, từ mô phỏng cải tạo homestay, thiết kế trải nghiệm đến quảng bá điểm đến và phân tích tuyến tham quan. Nếu được ứng dụng phù hợp, công nghệ này có thể giúp người dân biến cảnh quan, làng nghề và sản phẩm OCOP thành những trải nghiệm có giá trị, tạo thêm sinh kế ngay trên quê hương mình.
AI giúp người dân hình dung điểm đến trước khi đầu tư
Sáng 9/10, tại Hà Nội, Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt Nam diễn ra trong khuôn khổ Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026.
Một trong những vấn đề được đặt ra là làm thế nào để kết nối sản phẩm OCOP, làng nghề với hoạt động du lịch nông thôn, qua đó nâng cao giá trị kinh tế nông thôn.
Theo ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia, đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia. Cả nước cũng đã hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm được công nhận.
Nguồn tài nguyên để phát triển du lịch không thiếu, từ cảnh quan, vùng sản xuất nông nghiệp đến làng nghề, ẩm thực và những giá trị văn hóa bản địa. Tuy nhiên, có sản phẩm tốt chưa chắc bán được nhiều hơn; có cảnh quan đẹp cũng chưa đồng nghĩa với việc hình thành một điểm đến hấp dẫn.
Theo ông Phương Đình Anh, nhiều sản phẩm đặc sắc vẫn được bán như hàng hóa thông thường, chưa gắn với trải nghiệm tại nơi sản xuất. Trong khi đó, một số điểm du lịch có khách nhưng chưa kết nối hiệu quả với hợp tác xã, làng nghề và cơ sở sản xuất xung quanh.
Thay vì chỉ đưa sản phẩm đến các điểm du lịch, cần đưa du khách đến tận nơi sản phẩm được làm ra. Tại đó, khách không chỉ mua một gói chè, chai nước mắm hay món đồ thủ công, mà còn được tìm hiểu quy trình sản xuất, gặp gỡ người làm nghề và trực tiếp trải nghiệm.
Để làm được điều này, người dân cần biết tổ chức dịch vụ, xây dựng câu chuyện sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn phục vụ. Đây cũng là khoảng trống mà trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hỗ trợ lấp đầy.
Từ thực tiễn đồng hành với các cộng đồng địa phương, ông Phan Duy Quang, Giám đốc Công ty CBT Travel, cho biết AI đang mở ra những cách thức mới để hướng dẫn người dân phát triển du lịch trực quan, dễ hiểu và tiết kiệm nguồn lực hơn.
Với nhiều hộ dân ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận chuyên gia tư vấn trực tiếp còn khó khăn. Nếu chỉ sử dụng tài liệu nhiều chữ hoặc bản vẽ kỹ thuật, người dân có thể khó hình dung cần thay đổi gì trong căn phòng, gian bếp hay không gian đón khách.
CBT Travel đã ứng dụng AI để mô phỏng phương án cải tạo từ hình ảnh hiện trạng. Chẳng hạn, thay vì chỉ hướng dẫn phòng nghỉ cần có rèm, đèn ngủ, ổ cắm gần đầu giường hay bố trí lại giường, đơn vị tư vấn có thể sử dụng hình ảnh căn phòng thực tế để tạo phương án minh họa.
Trên hình ảnh mô phỏng, vị trí đèn, ổ cắm, công tắc, rèm ngăn, móc treo quần áo và cách sắp xếp bàn ghế được thể hiện rõ hơn. Người dân nhìn vào chính không gian nhà mình sau cải tạo để hiểu cần làm gì; thợ địa phương và đơn vị tư vấn cũng có cơ sở thống nhất phương án trước khi thi công.
AI còn có thể hỗ trợ chuyển bản vẽ thô hoặc bản dựng không gian đơn giản thành hình ảnh mô phỏng hoàn thiện, giúp các bên thử nghiệm nhiều phương án về ánh sáng, màu sắc, vật liệu và nội thất.
Cách làm này có thể giúp người dân cân nhắc chi phí, hạn chế sai lệch trong thi công và giảm nguy cơ phải sửa chữa. Tuy nhiên, hình ảnh do AI tạo ra chỉ mang tính tham khảo; các yêu cầu về kết cấu, an toàn, vệ sinh và kích thước thực tế vẫn cần được kiểm tra trước khi triển khai.
Từ tài nguyên bản địa đến sản phẩm du lịch nông thôn có thể bán
Không chỉ hỗ trợ cải tạo homestay, AI còn có thể giúp địa phương tổ chức tài nguyên thành những sản phẩm du lịch cụ thể.
Theo ông Phan Duy Quang, việc kết hợp AI với hệ thống thông tin địa lý (GIS), dữ liệu GPS, bản đồ vệ tinh và ghi chép khảo sát thực địa có thể hỗ trợ phân tích tài nguyên, xác định điểm dừng chân và gợi ý tổ chức tuyến tham quan.
Tại một khu vực có nhiều điểm ngắm cảnh, bản làng, vùng sản xuất nông nghiệp và địa điểm trải nghiệm văn hóa, dữ liệu khảo sát có thể được tổng hợp để phân chia thành các cụm chức năng. Từ đó, đơn vị tư vấn có thêm cơ sở xây dựng tuyến đi bộ, tuyến tham quan bằng xe, điểm dừng ăn uống, nơi lưu trú hoặc địa điểm trải nghiệm.
Thay vì yêu cầu du khách đi hết một tuyến dài, các điểm tài nguyên có thể được sắp xếp thành nhiều hành trình phù hợp với thời gian và nhu cầu của từng nhóm khách.
AI cũng có thể hỗ trợ biến những hoạt động sản xuất thường ngày thành trải nghiệm có trình tự rõ ràng. Chẳng hạn, hoạt động làm giấy thủ công có thể được thiết kế thành chương trình 90 phút, gồm giới thiệu câu chuyện nghề, quan sát quy trình, trực tiếp thực hành và mang sản phẩm về nhà.
Tương tự, thu hái nông sản, chế biến món ăn địa phương hay tìm hiểu quy trình làm chè có thể trở thành hoạt động dành cho khách gia đình, học sinh hoặc du khách quốc tế.
Nhờ vậy, người dân không chỉ bán nông sản mà còn có cơ hội tăng nguồn thu từ hướng dẫn, ẩm thực, lưu trú và các hoạt động trải nghiệm.
Dù vậy, AI không thể tự tạo ra giá trị văn hóa của làng quê. Công nghệ chỉ hỗ trợ sắp xếp thông tin, gợi ý cách tổ chức và truyền tải những giá trị sẵn có. Người dân vẫn phải tham gia xây dựng, kiểm chứng nội dung để bảo đảm trải nghiệm chân thực và giữ được bản sắc địa phương.
Để AI thực sự tạo thêm thu nhập cho nông thôn
Theo ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, phát triển du lịch nông thôn cần xuất phát từ nhu cầu của du khách. Mỗi điểm đến phải xác định nhóm khách hàng mục tiêu, khả năng chi trả và loại hình trải nghiệm phù hợp, đồng thời tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư.
PGS.TS Ngô Thị Thu Trang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, cũng cho rằng sản phẩm có tiềm năng chưa đồng nghĩa với sản phẩm đủ sức cạnh tranh. Khả năng tổ chức, thiết kế trải nghiệm, bảo đảm chất lượng và tiếp cận thị trường mới quyết định hiệu quả kinh doanh.
Những ý kiến này cho thấy AI chỉ là một phần trong quá trình phát triển du lịch nông thôn. Công nghệ có thể giúp khảo sát tài nguyên, thiết kế sản phẩm và quảng bá hiệu quả hơn, nhưng không thể tự giải quyết những điểm nghẽn về giao thông, hạ tầng, chất lượng dịch vụ hay đầu ra thị trường.
Định hướng giai đoạn 2026–2030, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, nhấn mạnh yêu cầu lồng ghép du lịch nông nghiệp, nông thôn với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là những chính sách liên quan đến nông nghiệp, nông dân và nông thôn.
Theo ông Tiến, vấn đề không chỉ là phát triển thêm sản phẩm, mở rộng điểm đến hay gia tăng lượng khách, mà còn phải làm sao để du lịch thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Muốn vậy, bên cạnh ứng dụng công nghệ, cần có chương trình hướng dẫn người dân sử dụng AI, hạ tầng số phù hợp và sự đồng hành của doanh nghiệp lữ hành ngay từ khâu thiết kế sản phẩm. Khi nhu cầu thị trường được xác định từ đầu, các khoản đầu tư cho lưu trú, ăn uống và trải nghiệm sẽ có cơ sở thực tế hơn.
