Thoát vị đĩa đệm tuổi học đường: Nhiều học sinh đối diện nguy cơ tàn phế
Thoát vị đĩa đệm không chỉ gặp ở người lớn. Nhiều học sinh có thể đối diện với nguy cơ tàn phế khi các triệu chứng đau lưng, tê yếu chân bị chủ quan và phát hiện muộn.
Theo ThS.BS Lê Ngọc Trung -Khoa Sọ não Cột sống 2, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, thời gian gần đây, bệnh viện liên tục ghi nhận nhiều học sinh phải nhập viện cấp cứu vì căn bệnh thoát vị đĩa đệm. Điều đáng nói là sự chủ quan của các bậc phụ huynh khi cho rằng cơn đau lưng chỉ là tình trạng mỏi cơ do vận động học đường, từ đó bỏ lỡ "thời gian vàng" để điều trị.
Hồi chuông cảnh báo từ phòng cấp cứu
Em N.T.D. (17 tuổi, ngụ Đắk Lắk) từng là một học sinh năng động, thường xuyên chơi bóng chuyền và tham gia các hoạt động thể thao ở trường. Tuy nhiên, đằng sau những trận đấu sôi nổi là các cơn đau lưng âm ỉ kéo dài. Cho rằng đây chỉ là tình trạng căng cơ do vận động quá sức, D. và gia đình đã không mấy bận tâm.
Ban đầu, gia đình chỉ cho D. sử dụng miếng dán giảm đau thông thường. Đến khi tình trạng không cải thiện, em được đưa đi khám tại một bệnh viện địa phương và được chẩn đoán bị giãn cơ. Dù tiếp tục uống thuốc và kết hợp vật lí trị liệu, những cơn đau vẫn dai dẳng bám riết em từ những năm học cấp hai cho đến khi bước vào lớp 10.
Đáng lo ngại, theo thời gian, cơn đau xuất hiện ngày càng dày đặc, ảnh hưởng trực tiếp đến việc học tập và sinh hoạt. Sau đó, em bắt đầu có biểu hiện tê bì chân – dấu hiệu cảnh báo tình trạng tổn thương hoặc chèn ép thần kinh nghiêm trọng. Dù đã thử qua nhiều phương pháp điều trị bảo tồn như dùng thuốc, tập bơi, đu xà và châm cứu, bệnh tình của em vẫn không hề thuyên giảm.
Đến đầu năm học mới, cơn đau bùng phát dữ dội, lan từ vùng thắt lưng xuống mông và chân. Lúc này, D. đi đứng xiêu vẹo, gặp khó khăn trong từng bước di chuyển, thậm chí không thể tự đứng vững. Gia đình lập tức đưa em đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á để thăm khám.
Kết quả kiểm tra chuyên sâu xác định nam sinh bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại vị trí L4-L5. Khối thoát vị đã chèn ép nghiêm trọng vào ống sống và rễ thần kinh. “Đây là nguyên nhân gây ra những cơn đau dữ dội, tình trạng tê bì chi dưới và khiến khả năng vận động của bệnh nhân suy giảm nghiêm trọng”, bác sĩ Trung cho biết.
Trước đó, bệnh viện cũng tiếp nhận bé gái Y.T. (13 tuổi, ngụ Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh) nhập viện trong tình trạng thoát vị đĩa đệm thắt lưng kéo dài từ L3 đến S1, chèn ép nhiều rễ thần kinh. Bệnh nhi bị đau lan xuống chân trái, tê yếu và đi lại rất khó khăn. Ca bệnh càng trở nên phức tạp khi em nặng tới 103 kg, đồng thời mắc đái tháo đường type 2, rối loạn đông máu, rối loạn chuyển hóa lipid và thiếu máu thiếu sắt.
Những thói quen làm tăng nguy cơ tổn thương cột sống
Bác sĩ Lê Ngọc Trung nhấn mạnh, thoát vị đĩa đệm không còn là bệnh lí "độc quyền" của người trung niên và cao tuổi. Thanh thiếu niên hoàn toàn có thể mắc bệnh, đặc biệt là khi cột sống phải chịu các tác động bất lợi từ vận động, chấn thương hoặc những thói quen sinh hoạt thiếu khoa học.
“Ở lứa tuổi học đường, các triệu chứng ban đầu rất dễ bị nhầm lẫn với đau cơ thông thường sau khi chơi thể thao. Chính tâm lí cho rằng trẻ em còn nhỏ, hệ xương khớp còn khỏe mạnh nên khó mắc bệnh cột sống đã khiến nhiều gia đình bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo quan trọng”, bác sĩ Trung lưu ý.
Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi nhân nhầy bên trong đĩa đệm dịch chuyển qua vị trí bao xơ bị tổn thương, gây kích thích hoặc chèn ép các cấu trúc thần kinh lân cận. Ở học sinh, tình trạng này thường liên quan đến chấn thương, vận động sai kĩ thuật hoặc những tác động tiêu cực lặp đi lặp lại lên cột sống.
Việc chơi thể thao với cường độ vượt quá khả năng, thực hiện các động tác đột ngột, không khởi động đầy đủ hoặc tiếp tục tập luyện khi đang đau có thể làm tăng nguy cơ chấn thương. Bên cạnh đó, thói quen ngồi học sai tư thế trong thời gian dài, lười vận động và tình trạng thừa cân, béo phì cũng là những tác nhân gia tăng áp lực lên hệ thống cơ xương khớp của trẻ.
Nhận diện dấu hiệu nguy hiểm để đi cấp cứu kịp thời
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau lưng ở trẻ đều là thoát vị đĩa đệm. Điều quan trọng là phụ huynh cần nhận diện được các diễn biến bất thường, đặc biệt khi cơn đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm triệu chứng lan xuống chân.
Bác sĩ Lê Ngọc Trung khuyến cáo, học sinh cần duy trì chế độ vận động phù hợp với thể trạng, khởi động kĩ trước khi chơi thể thao và thực hiện đúng kĩ thuật. Khi xuất hiện các cơn đau bất thường, các em tuyệt đối không nên cố gắng tập luyện hoặc tiếp tục thi đấu để tránh làm tổn thương trầm trọng hơn.
Phụ huynh không nên xem nhẹ tình trạng đau lưng kéo dài ở trẻ, nhất là khi cơn đau đã ảnh hưởng đến việc học tập, giấc ngủ hoặc khả năng vận động. Những biểu hiện như đau lan xuống mông, đùi, cẳng chân, cảm giác tê bì hoặc yếu chân cần được đưa đi khám chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân.
Việc tự mua thuốc giảm đau, dán cao kéo dài hoặc tự ý áp dụng các phương pháp nắn chỉnh, đắp lá tại nhà có thể làm mất đi cơ hội chẩn đoán đúng bệnh. Nếu các triệu chứng không cải thiện, tái diễn nhiều lần hoặc ngày càng nghiêm trọng, phụ huynh cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp.
Đặc biệt, khi đau lưng đi kèm với tình trạng yếu chân tiến triển, đi đứng xiêu vẹo hoặc mất khả năng di chuyển, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay lập tức. Ngoài ra, nếu xuất hiện thêm các dấu hiệu như bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc tê vùng quanh bộ phận sinh dục, phụ huynh phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay vì đây là những cảnh báo chèn ép thần kinh cực kì nghiêm trọng.
