Khán giả Trung Quốc bắt đầu chán những gương mặt AI
Trong làn sóng các phim được tạo ra bằng thuật toán, diễn viên có gương mặt AI đang xuất hiện ngày càng dày đặc trong phim ngắn Trung Quốc.
Những gương mặt AI hoàn hảo nhưng thiếu dấu ấn
Có những gương mặt khiến người xem cảm thấy quen thuộc dù không thể nhớ đã gặp ở đâu. Chúng xuất hiện trong nhiều video ngắn, có đôi mắt to, hai mí rõ, sống mũi cao, làn da trắng và đường nét được trau chuốt. Biểu cảm thường được đẩy lên mức cường điệu, nhưng ngoài khuôn mặt và những động tác quen thuộc ấy, nhân vật dường như không để lại dấu ấn nào khác.
Mới đây, chủ đề “dị ứng với mặt AI” bất ngờ lên xu hướng tìm kiếm trên mạng xã hội Trung Quốc. Một người dùng đăng bài cho biết đã quá ngán những gương mặt diễn viên AI thường xuyên xuất hiện trên các nền tảng video ngắn, thậm chí cảm thấy phản ứng khó chịu gần như bản năng khi nhìn thấy chúng. Bài viết nhanh chóng nhận được sự đồng tình của nhiều người, kéo theo làn sóng bình luận về sự nhàm chán của các nhân vật do trí tuệ nhân tạo tạo ra.
Ban đầu, khả năng tạo hình ảnh, dựng nhân vật chân thực và sản xuất video bằng AI từng mang đến cảm giác mới lạ. Nhưng khi công nghệ được ứng dụng đại trà, sự bất ngờ dần nhường chỗ cho cảm giác lặp lại. Những gương mặt có vẻ đẹp tiêu chuẩn xuất hiện trong hàng loạt tác phẩm, song người xem khó phân biệt ai với ai, nhân vật nào thuộc bộ phim nào.
Vấn đề không nằm ở việc các diễn viên AI xấu hay đẹp. Xét riêng các đường nét, phần lớn nhân vật đều được tạo hình theo những tiêu chuẩn thẩm mỹ phổ biến: mắt lớn, mũi thẳng, da sáng và khuôn mặt cân đối. Chính sự hoàn hảo đồng loạt ấy lại khiến họ trở nên thiếu tự nhiên. Khán giả có thể nhận ra một gương mặt đã xuất hiện nhiều lần nhưng không thể nhớ nhân vật ấy từng trải qua câu chuyện gì, hay đã đóng vai nào.
Trước đó, chủ đề “diễn viên AI đã biết diễn bằng ánh mắt” cũng từng được chú ý. Công nghệ có thể tạo ra những cảnh khóc, ánh nhìn đau khổ hay biểu cảm xúc động khá thuyết phục. Tuy nhiên, khi xem nhiều tác phẩm, khán giả nhận ra những cảnh diễn này thường giống nhau, như thể được lấy ra từ một khuôn mẫu duy nhất.
Dù thay đổi khuôn mặt nhân vật, cách thể hiện cảm xúc và ánh mắt vẫn có thể lặp lại. Những biểu cảm vốn được xem là dấu hiệu của diễn xuất trở thành sản phẩm của quá trình tính toán và tổng hợp. Kết quả là nhân vật có thể giống người thật về hình thức nhưng vẫn thiếu nét riêng trong cách thể hiện tâm lí.
Sản xuất hàng loạt nhưng chưa tạo được ngôi sao AI
Năng lực sản xuất của AI trong ngành phim ngắn Trung Quốc đã tăng trưởng nhanh chóng. Theo số liệu được nguồn tin dẫn lại, trong quý I năm nay, toàn ngành đưa lên nền tảng khoảng 128.000 phim ngắn, trong đó có khoảng 122.000 phim ngắn AI, chiếm hơn 95%.
Những con số này cho thấy AI đã trở thành công cụ sản xuất phổ biến, giúp rút ngắn thời gian và tăng đáng kể sản lượng nội dung. Một bộ phim có thể được tạo ra trong thời gian rất ngắn, nhưng tốc độ ấy không đồng nghĩa với việc tác phẩm có chất lượng hoặc sức sống lâu dài. Phần lớn sản phẩm nhanh chóng bị chìm giữa dòng nội dung dày đặc, thậm chí trở thành những video ít giá trị mà người xem lướt qua rồi quên.
Đáng chú ý, dù số lượng phim ngắn AI rất lớn, thị trường vẫn chưa thực sự tạo ra một ngôi sao AI có sức nhận diện rộng rãi. Nhiều khán giả không thể gọi tên một nhân vật hay nhớ được diễn viên AI nào đã xuất hiện trong những bộ phim họ xem. Đây là câu hỏi mang tính bước ngoặt mà ngành phim ngắn và rộng hơn là lĩnh vực điện ảnh ứng dụng AI cần trả lời: đến nay, liệu đã có một diễn viên AI thực sự nổi bật?
Sự đối lập có thể thấy qua bộ phim Thư gửi bà (Cấp a ma đích tình thư), tác phẩm có phần lớn diễn viên không phải người nổi tiếng nhưng vẫn khiến nhiều khán giả ghi nhớ. Người xem có thể nhắc đến Vương Hiểu Tuệ trong vai Diệp Thục Nhu thời trẻ, Lí Tư Đồng trong vai Tạ Nam Chi thời trẻ hay Ngô Thiếu Khanh trong vai Diệp Thục Nhu lúc về già.
Điều làm nên sự khác biệt không chỉ là gương mặt hay khả năng diễn xuất, mà còn là cảm giác về một con người cụ thể phía sau nhân vật. Với diễn viên thật, khán giả có thể tìm hiểu những vai diễn trước đó, câu chuyện đời sống và hành trình nghề nghiệp của họ. Những thông tin ấy giúp hình ảnh nghệ sĩ trở nên đầy đặn, tạo ra sự liên kết giữa người diễn và tác phẩm.
Ngay cả một diễn viên chưa có kĩ thuật diễn xuất xuất sắc vẫn có thể sở hữu nét riêng khiến khán giả nhận ra đó là chính họ. Cách thể hiện, giọng nói, ánh mắt và trải nghiệm cá nhân tạo nên những khác biệt khó thay thế hoàn toàn bằng một bộ biểu cảm được lập trình.
Trong khi đó, diễn viên AI hiện nay thường bắt đầu gần như từ con số không. Họ có khuôn mặt và hồ sơ nhân vật nhưng chưa có câu chuyện, trải nghiệm hay chiều sâu đủ để khán giả hình thành sự gắn bó. Nếu không được đầu tư xây dựng tính cách, quá khứ và hành trình phát triển, nhân vật dễ chỉ dừng lại ở một hình ảnh đẹp được tái sử dụng qua nhiều cảnh quay.
Phim ngắn cần chuyển từ chạy đua số lượng sang chất lượng
Có thể xem phim ảnh là một dạng thức nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Một tác phẩm có giá trị không chỉ cần hình ảnh bắt mắt hay tình tiết đủ nhanh để giữ chân người xem. Nó còn đòi hỏi sự cân bằng giữa câu chuyện, diễn xuất, cảm xúc và quá trình sản xuất được đầu tư cẩn trọng.
Việc thưởng thức một tác phẩm cũng giống như một bữa ăn: người xem không chỉ cần được đáp ứng nhu cầu giải trí tức thời mà còn mong đợi sự phong phú và chất lượng. Những bộ phim AI được sản xuất hàng loạt nhưng thiếu chiều sâu có thể giúp lấp đầy thời gian, song khó mang lại trải nghiệm đáng nhớ. Cảm giác ấy được ví như những thanh năng lượng làm từ gián trong bộ phim Chuyến tàu băng giá: đủ để duy trì sự sống nhưng không thể thay thế một bữa ăn đúng nghĩa.
Thực tế, cơ quan quản lí Trung Quốc đã bắt đầu thúc đẩy quá trình nâng chất lượng của ngành phim ngắn. Trước đó, Văn phòng Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc ban hành kế hoạch triển khai chương trình “Sáng tác và lan tỏa phim ngắn chất lượng cao”, trong đó đề xuất thực hiện “Năm dự án trọng điểm” nhằm thúc đẩy ngành chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng.
Một số nền tảng lớn cũng phát đi tín hiệu tương tự. Hongguo Short Drama cho biết sẽ dành nguồn kinh phí riêng để hỗ trợ các dự án phim ngắn có diễn viên thật. Động thái này cho thấy trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, ngành công nghiệp vẫn cần những sản phẩm dựa trên con người và khả năng sáng tạo của con người.