Biểu giá điện 5 bậc mới: Ai được giảm tiền điện, ai phải trả thêm?
Biểu giá điện 5 bậc mới với mốc phân hoá 777 kWh/tháng, đại đa số người dân sẽ được hưởng lợi, còn các hộ dùng nhiều thiết bị công suất lớn sẽ ghi nhận mức tăng đáng kể.
Đề xuất biểu giá điện 5 bậc mới: 94% hộ dân hưởng lợi
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi quyết định 14/2025 liên quan đến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện. Điểm đáng chú ý là cơ quan này đề xuất áp dụng biểu giá điện 5 bậc và khung giờ sử dụng điện mới ngay khi quyết định sửa đổi có hiệu lực, thay vì phải chờ kì điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo.
Trong cơ chế quản lí hiện hành, việc triển khai một biểu giá điện mới thường gặp phải rào cản về mặt thời gian khi bắt buộc phải chờ đợi đến kì điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân kế tiếp.
Đáng chú ý, Bộ Công Thương khẳng định việc tái cơ cấu biểu giá lần này hoàn toàn không phải là một đợt tăng giá điện ngầm. Mức giá bán lẻ điện bình quân toàn hệ thống vẫn được giữ nguyên ở mức 2.204 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế VAT).
Bản chất của đợt thay đổi nằm ở việc cải tiến kĩ thuật phân chia các bậc thang lũy tiến đối với nhóm điện sinh hoạt, đồng thời tái định hình khung giờ sử dụng điện cho khối khách hàng sản xuất và dịch vụ để phản ánh chính xác chi phí cung ứng năng lượng theo từng mốc thời gian.
Điểm then chốt trong phương án sửa đổi là việc rút gọn biểu giá điện sinh hoạt từ 6 bậc xuống còn 5 bậc, đồng thời mở rộng khoảng cách tiêu thụ ở các bậc thấp và điều chỉnh tỉ lệ giá so với mức bình quân. Thay đổi này giúp giảm bớt hiện tượng hóa đơn tiền điện tăng vọt cục bộ trong những tháng cao điểm hè, thời điểm nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát bùng nổ.
Kết quả tính toán sơ bộ từ Bộ Công Thương cho thấy một bức tranh rất tích cực cho nhóm người tiêu dùng bình dân và trung lưu. Các hộ gia đình có mức tiêu thụ dưới 777 kWh/tháng sẽ trả tiền điện ít hơn hoặc tương đương so với biểu giá 6 bậc hiện hành.
Đáng chú ý, nhóm này đang chiếm tới 94% tổng số khách hàng sinh hoạt trên cả nước và đóng góp 73% tổng sản lượng điện tiêu thụ. Sự điều chỉnh này đóng vai trò như một "màng lọc an sinh", giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt hàng tháng cho đa số người dân.
Ở chiều ngược lại, cơ chế mới gia tăng áp lực kinh tế đối với nhóm tiêu thụ lớn nhằm thúc đẩy hành vi sử dụng điện tiết kiệm. Với mốc tiêu thụ 778 kWh/tháng, chi phí điện ghi nhận ở mức hòa vốn, tức tương đương hiện nay.
Tuy nhiên, nếu lượng điện tiêu thụ vượt lên mốc 1.182 kWh/tháng, hóa đơn tiền điện dự kiến sẽ tăng thêm gần 190.000 đồng/tháng. Nguyên nhân là do đơn giá áp cho các dải tiêu thụ từ 401 - 700 kWh và trên 700 kWh đã được điều chỉnh tăng đáng kể, buộc các hộ gia đình dùng nhiều thiết bị công suất cao phải cân nhắc bài toán tối ưu hóa năng lượng.
Bên cạnh khối sinh hoạt, việc tái thiết lập khung giờ cao điểm và thấp điểm đối với điện sản xuất, kinh doanh dự báo sẽ tạo ra những chuyển dịch không nhỏ trong chi phí vận hành của nhiều ngành công nghiệp.
Theo tính toán dựa trên dữ liệu phụ tải năm 2025, tiền điện của các doanh nghiệp thuộc ngành sản xuất sắt thép có thể tăng bình quân dưới 9%, trong khi chi phí điện cho hoạt động chong đèn kích thích ra hoa của nông dân trồng thanh long dự kiến tăng dưới 6%.
Đây là hai nhóm khách hàng phụ thuộc nhiều vào việc vận hành công suất lớn trong các khung giờ cao điểm tối. Muốn giảm bớt sự gia tăng chi phí này, các doanh nghiệp và người dân buộc phải chủ động thay đổi tư duy vận hành, dịch chuyển ca sản xuất hoặc ứng dụng công nghệ tiết kiệm điện.
Ở góc độ tích cực, các cơ sở lưu trú du lịch lại đứng trước cơ hội kéo giảm chi phí năng lượng khi được xem xét áp dụng mức giá điện theo nhóm sản xuất thay vì nhóm dịch vụ như trước. Sự thay đổi này được kì vọng sẽ giúp ngành du lịch gia tăng sức cạnh tranh, tái đầu tư nâng cao chất lượng dịch vụ trong giai đoạn phục hồi và phát triển.
Chuẩn hóa hạ tầng điện cho giao thông xanh và công nghiệp nặng
Một điểm sáng nổi bật khác trong dự thảo là việc lần đầu tiên thiết lập khung pháp lí và cơ cấu giá điện riêng biệt dành cho hoạt động sạc xe điện, áp dụng thí điểm trong thời hạn 3 năm.
Mặc dù chi phí điện của các trạm sạc ước tính tăng gần 3%, nhưng việc định hình một biểu giá rõ ràng sẽ tạo điều kiện cho thị trường hạ tầng xe điện phát triển minh bạch và bền vững.
Các đơn vị vận hành trạm sạc hoàn toàn có thể chủ động bù đắp mức tăng này thông qua việc triển khai giải pháp sạc thông minh, tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) hoặc áp dụng chính sách giá linh hoạt để khuyến khích tài xế sạc xe vào các khung giờ thấp điểm ban đêm.
Song song đó, dự thảo cũng đưa ra quy định rõ ràng về việc áp dụng biểu giá điện sản xuất cho các khách hàng tiêu thụ ở cấp điện áp siêu cao từ 220 kV trở lên. Việc bổ sung này giúp bảo đảm tính công bằng, minh bạch chi phí truyền tải, đồng thời tạo cơ chế điều tiết hợp lý đối với các đại dự án công nghiệp nặng.
Nhìn một cách tổng thể, việc sửa đổi cơ cấu biểu giá bán lẻ điện không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về mặt con số, mà là bước đi chiến lược nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Đây sẽ là nền tảng quan trọng thúc đẩy lộ trình hình thành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh minh bạch, hiệu quả tại Việt Nam trong tương lai gần.
