TS. Yulun Huang: Đưa giáo dục mở từ Đài Loan ra châu Á
Trong lúc trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy chuyển đổi giáo dục số, giáo dục mở đang tạo cơ hội để các trường đại học chia sẻ học liệu, kết nối khóa học trực tuyến và mở rộng hợp tác xuyên biên giới.
TS. Yu-Lun Huang là Phó giáo sư tại Khoa Kỹ thuật Điện và Máy tính, Đại học Quốc lập Dương Minh Giao Thông (National Yang Ming Chiao Tung University – NYCU), Đài Loan (TQ). Bà hiện giữ chức Phó trưởng khoa phụ trách công tác học vụ và Giám đốc Trung tâm Học tập điện tử của trường. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ và giáo dục số, bà tham gia phát triển các sáng kiến mở rộng khả năng tiếp cận khóa học trực tuyến trong giáo dục đại học.
Từ học liệu mở đến hệ sinh thái học tập số
Một dấu mốc đáng chú ý trong sự nghiệp của bà là giai đoạn từ năm 2014 đến 2021, khi bà giữ chức Tổng thư kí Liên minh Khóa học mở Đài Loan (Taiwan Open Course Consortium). Sau đó, bà tiếp tục hỗ trợ tổ chức này với vai trò cố vấn. Từ năm 2022 đến 2025, bà tham gia giai đoạn hai của sáng kiến học tập số cấp quốc gia do Cơ quan Giáo dục Đài Loan triển khai. Hiện bà tiếp tục tham gia một dự án của bộ nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận quốc tế đối với hệ sinh thái học tập số của Đài Loan và tăng cường hợp tác giáo dục mở.
Những hoạt động này phản ánh một hướng phát triển quan trọng của giáo dục mở: chuyển từ việc công bố từng khóa học riêng lẻ sang xây dựng hệ thống có khả năng kết nối tài nguyên, trường đại học và người học.
Tài nguyên giáo dục mở (OER) cho phép người học tiếp cận học liệu theo các điều kiện cấp phép phù hợp; trong khi các khóa học trực tuyến mở đại chúng (MOOC) có thể giúp đưa nội dung giảng dạy đến đông đảo người học bên ngoài khuôn viên trường. Khi được kết nối với hạ tầng số và cơ chế hợp tác giữa các trường, những mô hình này có thể giúp tận dụng nguồn lực giảng dạy sẵn có, mở rộng lựa chọn học tập và tạo thêm cơ hội học tập suốt đời.
Hệ sinh thái học tập số của Đài Loan đã phát triển từ các sáng kiến OpenCourseWare (OCW) đến MOOC, rồi tiến tới những liên minh học tập số trên phạm vi rộng hơn. Hệ sinh thái này có sự tham gia của 37 trường đại học, với hơn 340 khóa học MOOC và trên 150 khóa học liên quan đến AI. Đây là các số liệu được ban tổ chức công bố trong phần giới thiệu tham luận, cho thấy quy mô mà mô hình học tập số của Đài Loan hướng tới.
Hợp tác xuyên biên giới: Bước tiếp theo của giáo dục mở
Trong phiên tham luận tại OpenAP 2026 với chủ đề Open Futures: Empowering Fair and Inclusive Higher Education in the Asia-Pacific (Tương lai mở: thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương) do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, phối hợp cùng Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI), Tạp chí Một Thế Giới và Câu lạc bộ Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) đồng tổ chức vào ngày 23/10 tại Hà Nội, TS. Huang sẽ trình bày chủ đề “Opening Taiwan's Online Courses: OER, Digital Learning, and Collaboration with the New Southbound Countries” (Các khóa học trực tuyến của Đài Loan thông qua học liệu mở, học tập số và hợp tác với các quốc gia thuộc chính sách Hướng Nam mới).
Trọng tâm của chủ đề không chỉ là chia sẻ các khóa học có sẵn, mà còn là cách các cơ sở giáo dục có thể hợp tác để xây dựng những cơ hội học tập có giá trị đối với người học ở nhiều quốc gia. Theo phần mô tả tham luận, những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác bao gồm AI, bán dẫn, y tế, phát triển bền vững và đào tạo nguồn nhân lực.
Các mô hình được đề cập gồm chia sẻ khóa học, đồng giảng dạy quốc tế, chương trình vi mô có thể tích lũy thành lộ trình học tập dài hơn, chứng chỉ chung và cộng đồng học tập xuyên quốc gia. Nếu được thiết kế phù hợp, những cách tiếp cận này có thể giúp các trường tận dụng chuyên môn của nhau, hạn chế việc phát triển trùng lặp tài nguyên và tạo thêm lựa chọn cho người học cần bổ sung kĩ năng trong suốt sự nghiệp.
Tuy nhiên, hợp tác giáo dục số xuyên biên giới không chỉ phụ thuộc vào nền tảng công nghệ. Rào cản ngôn ngữ, cơ chế bảo đảm chất lượng, công nhận tín chỉ và khả năng duy trì các chương trình sau giai đoạn đầu tư đều là những vấn đề cần giải quyết. Việc một khóa học có thể truy cập từ nhiều quốc gia chưa đồng nghĩa với việc kết quả học tập sẽ được các cơ sở giáo dục công nhận tương đương.
Đó là lí do hợp tác cần được xây dựng trên cơ sở tin cậy giữa các trường, tiêu chuẩn rõ ràng và cơ chế phối hợp lâu dài. Tham luận của TS. Huang cũng giới thiệu định hướng về một quan hệ đối tác học tập số của Đài Loan và tầm nhìn xây dựng mạng lưới OER châu Á, nơi các cơ sở giáo dục có thể chia sẻ khóa học, chuyên môn và cơ hội học tập.
Đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương, câu chuyện của Đài Loan đặt ra một vấn đề đáng quan tâm: làm thế nào để các sáng kiến học liệu mở không dừng ở việc cung cấp tài liệu miễn phí, mà trở thành nền tảng cho hợp tác giáo dục thực chất. Khi AI làm tăng nhu cầu cập nhật kiến thức và kĩ năng, những mạng lưới chia sẻ học liệu, giảng viên và chương trình đào tạo có thể góp phần giúp các trường đại học thích ứng nhanh hơn.
Phiên tham luận của TS. Yulun Huang vì thế là cơ hội để tìm hiểu cách một hệ sinh thái học tập số phát triển từ sáng kiến khóa học mở đến định hướng hợp tác khu vực. Giá trị lâu dài của giáo dục mở sẽ không chỉ nằm ở số lượng khóa học được chia sẻ, mà còn ở khả năng kết nối những nguồn lực đó thành cơ hội học tập thiết thực, bền vững và vượt qua biên giới.