Nhịp đập công nghệ

Đô thị đại học lớn nhất Việt Nam định hình sức mạnh mềm thế nào trong kỉ nguyên AI?

Tuyết Nhung • 28/10/2026 07:01

AI đang đặt khoa học xã hội trước yêu cầu tự đổi mới mạnh mẽ. Để đưa Việt Nam học vươn tầm thế giới, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là hạt nhân kết nối tri thức truyền thống với công nghệ số, chuyển hóa nghiên cứu thành sức mạnh mềm quốc gia.

Đại học Quốc gia Hà Nội và sứ mệnh phát triển trong kỉ nguyên AI

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và hội nhập quốc tế đang tái định hình các cấu trúc kinh tế - xã hội trên quy mô toàn cầu, khoa học xã hội và nhân văn không còn ở vị thế quan sát tĩnh tại.

Lĩnh vực này đang bước vào tâm điểm của chiến lược phát triển quốc gia với sứ mệnh then chốt: định hướng giá trị, bảo vệ bản sắc, chủ động dự báo rủi ro và chuyển hóa tri thức học thuật thành sức mạnh nội sinh mạnh mẽ.

Mới đây, PGS.TS Bùi Thế Duy - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã nhấn mạnh định hướng chiến lược mang tính tầm nhìn: xây dựng ĐHQGHN trở thành trung tâm hàng đầu thế giới về Việt Nam học, gắn kết chặt chẽ nghiên cứu Việt Nam với sự đổi mới mô hình phát triển và phát huy sức mạnh mềm quốc gia trên trường quốc tế.

Screen Shot 2026-10-27 at 6.17.10 PM
PGS.TS Bùi Thế Duy - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN).

Trong sơ đồ chiến lược này, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (VNU-USSH) được xác định là hạt nhân trung tâm, nơi quy tụ lực lượng chuyên gia hàng đầu để đảm nhận đồng thời bốn trụ cột: nghiên cứu chuyên sâu, đào tạo chất lượng cao, tư vấn chính sách vĩ mô và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Để đáp ứng kỳ vọng từ lãnh đạo ĐHQGHN, các cơ sở nghiên cứu và đào tạo nhân văn đang đứng trước yêu cầu tự đổi mới sâu sắc. Yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nối và phát huy thế mạnh học thuật truyền thống, mà phải tiên phong trong việc phá vỡ các rào cản đơn ngành để tiến tới nghiên cứu liên ngành, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh đủ sức giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Trong đó, việc chủ động tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hạ tầng dữ liệu số vào xử lí, phân tích thông tin được xem là bước đột phá bắt buộc.

866412838_1752565402507115_4933288013735332489_n.jpeg
Cong so 3 (8)
Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc.

Sự bùng nổ của công nghệ số và AI mở ra không gian hợp tác quốc tế rộng lớn cùng những công cụ phân tích hiện đại chưa từng có. Tuy nhiên, làn sóng này cũng đặt ra những thách thức trực diện đối với việc bảo vệ bản sắc văn hóa, đảm bảo quyền riêng tư, duy trì tính xác thực của thông tin và bảo vệ các giá trị nhân văn cốt lõi.

Khoa học xã hội và nhân văn hiện đại không thể tiếp tục khép kín trong không gian tư liệu truyền thống, mà phải kết hợp hài hòa giữa chiều sâu học thuật lâu đời với phương pháp tiếp cận công nghệ tiên tiến.

Chỉ bằng cách đó, ngành nghiên cứu này mới tạo ra được hệ thống tri thức mới có khả năng giải thích, dự báo và đưa ra giải pháp cho các biến động phát triển phức tạp.

Tri thức nhân văn: Thước đo phẩm chất và sự bền vững của tăng trưởng

Trao đổi với Một Thế Giới về định hướng này, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) khẳng định, giá trị đích thực của các diễn đàn học thuật lớn không nằm ở quy mô tổ chức hay tính hình thức truyền thông, mà phải được đo đếm bằng khả năng sản sinh tri thức mới và năng lực chuyển hóa tri thức đó thành giá trị phát triển thực tế cho xã hội.

Trong một thế giới vận hành nhanh, nơi các quốc gia thường đặt ưu tiên hàng đầu vào tốc độ tăng trưởng, năng lực công nghệ và hiệu quả kinh tế ngắn hạn, khoa học xã hội và nhân văn đóng vai trò là dải đệm cân bằng và định hướng.

images.jpeg
GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN)

Lĩnh vực này đưa ra lời nhắc nhở quan trọng: sự phát triển thực sự của một quốc gia không thể chỉ được đong đếm bằng các chỉ số tăng trưởng vật chất thuần túy. Một xã hội phát triển bền vững phải được đo bằng chất lượng sống của người dân, năng lực quản trị hiệu quả, sự gắn kết cộng đồng, sức sống văn hóa nội tại, công bằng xã hội và việc tôn trọng phẩm giá con người.

GS.TS Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh bản chất của mối quan hệ giữa công nghệ và con người: "Công nghệ có thể mở rộng năng lực hành động của con người, nhưng tri thức về con người và xã hội mới giúp xác định điều gì đáng làm, phục vụ ai và hướng tới tương lai nào".

Quá trình đô thị hóa, quản trị rủi ro công nghệ, bảo tồn di sản hay đổi mới giáo dục đều là những vấn đề mang tính phức hợp cao, đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành sâu sắc mà không một lĩnh vực đơn lẻ nào có thể đưa ra giải pháp toàn diện.

Để hiện thực hóa sứ mệnh đưa Việt Nam học vươn tầm quốc tế và khẳng định vị thế trung tâm của khoa học nhân văn trong thời đại mới, bốn mục tiêu chiến lược đã được xác định rõ ràng:

Thứ nhất là phát triển tri thức mới. Tập trung đẩy mạnh các nghiên cứu mũi nhọn, tạo sự giao thoa giữa tri thức bản địa truyền thống và các hệ thống lí thuyết hiện đại trên thế giới.

866020353_1584165280421279_2044396778003357543_n.jpg
Tập trung chú trọng phát triển đội ngũ nghiên cứu trẻ có tư duy liên ngành...

Thứ hai là xây dựng mạng lưới hợp tác bền vững. Mở rộng và củng cố liên kết học thuật sâu rộng với các trung tâm nghiên cứu, trường đại học hàng đầu trong nước và quốc tế.

Thứ ba là kết nối nghiên cứu với thực tiễn. Chuyển hóa trực tiếp các kết quả nghiên cứu thành các bài báo phân tích chính xác, báo cáo tư vấn chính sách có giá trị thực tiễn cao cho cơ quan quản lí nhà nước.

Thứ tư là bồi dưỡng thế hệ học giả kế tiếp. Tập trung chú trọng phát triển đội ngũ nghiên cứu trẻ có tư duy liên ngành, năng lực hội nhập toàn cầu và thành thạo các công cụ nghiên cứu số.

861409327_1088821220641826_5123699700690568583_n.jpeg
Đại học Quốc gia Hà Nội.

Khép lại cuộc trao đổi, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhấn mạnh nguyên tắc hành động xuyên suốt cho chặng đường phía trước: "Chúng ta cần hướng tới một nguyên tắc: mỗi cuộc đối thoại mở ra một hướng nghiên cứu; mỗi kết quả nghiên cứu tạo thêm một giá trị ứng dụng; mỗi mối quan hệ học thuật trở thành một khả năng hợp tác lâu dài".

Đây không chỉ là kim chỉ nam cho sự phát triển của nhà trường, mà còn là con đường bền vững để khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam khẳng định bản sắc, chủ động hội nhập và đóng góp thiết thực vào sự trường tồn, phát triển của quốc gia.

Tuyết Nhung