Ca khúc giả mạo lọt vào hồ sơ nghệ sĩ: Lỗ hổng nào của nền tảng nhạc số?
Ba ca khúc không do Gemma Hayes sáng tác bất ngờ xuất hiện trên các hồ sơ âm nhạc mang tên nữ ca sĩ Ireland. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách nền tảng và đơn vị phân phối xác minh danh tính nghệ sĩ, xử lí khiếu nại và bảo vệ người sáng tạo trong thời đại AI.
Ba ca khúc lạ xuất hiện trên hồ sơ chính thức
Ngày 25/10/2026, ba ca khúc mang tên Taxi to Piccadilly, Champagne and Cheap Perfume và Melancholy in Stereo xuất hiện trên các hồ sơ âm nhạc của Gemma Hayes trên nền tảng số Spotify, Apple Music và YouTube, nữ ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Ireland. Hayes cho biết cô không phải chủ nhân của những sản phẩm này.
Trong cuộc phỏng vấn với The Irish Times ngày 27/10/2026, Hayes kể rằng cô biết sự việc qua người quản lí. Theo thông tin đăng tải của tờ báo, các ca khúc mang màu sắc indie pop-rock, với guitar điện, trống, bass và giọng hát nữ. Người nghe có thể hiểu nhầm đây là sản phẩm mới của Hayes vì chúng xuất hiện trên hồ sơ mang tên cô.
Hayes và ê-kíp đã liên hệ các nền tảng âm nhạc nhưng chưa thể gỡ bỏ toàn bộ nội dung vào thời điểm bài báo được đăng. Trang Apple Music ghi đĩa đơn Taxi to Piccadilly phát hành ngày 25/10/2026, gồm ba bài hát và mang thông tin bản quyền ℗ 2026 Planet Music.
Hayes nói với The Irish Times rằng việc bị mạo danh khiến cô cảm thấy “bất an”. Với nghệ sĩ, một sản phẩm không mong muốn xuất hiện trên hồ sơ chính thức có thể ảnh hưởng đến hình ảnh và khiến khán giả hiểu sai về hoạt động sáng tạo của họ.
Kẽ hở trong chuỗi phân phối âm nhạc
Âm nhạc hiện thường được đưa lên Spotify, Apple Music, YouTube Music và các dịch vụ khác thông qua hãng đĩa hoặc đơn vị phân phối kĩ thuật số. Mô hình này giúp nghệ sĩ độc lập tiếp cận người nghe toàn cầu mà không nhất thiết phải ký hợp đồng với một hãng thu âm lớn.
Để một bản phát hành xuất hiện đúng nơi, hệ thống cần xử lí dữ liệu đi kèm như tên nghệ sĩ, tên tác phẩm, thông tin phát hành và quyền liên quan. Nếu dữ liệu sai, trùng lặp hoặc bị cố ý khai báo không chính xác, bản nhạc có thể bị gắn nhầm vào hồ sơ của người khác. Spotify từng thừa nhận tình trạng nhạc bị gắn nhầm hồ sơ và cho biết nguyên nhân có thể liên quan đến dữ liệu siêu dữ liệu không chính xác hoặc hành vi cố tình đưa nhạc vào hồ sơ của nghệ sĩ khác.
Trong vụ Gemma Hayes, chưa có thông tin công khai xác nhận đầy đủ cách thức cụ thể các bản nhạc được tải lên hoặc nguyên nhân kĩ thuật khiến chúng xuất hiện trên hồ sơ của cô. Hayes cho biết, theo thông tin từ người quản lí, sự việc không liên quan đến việc tài khoản của cô bị đánh cắp mật khẩu.
AI khiến câu chuyện thêm phức tạp, bởi công nghệ tạo sinh có thể hỗ trợ tạo nhạc, giọng hát và phần phối khí nhanh hơn. Khi kết hợp với quy trình phân phối trực tuyến, công nghệ có thể bị lợi dụng để tạo ra nhiều sản phẩm rồi gắn chúng với tên nghệ sĩ có sẵn. Dù vậy, việc dùng AI trong sáng tác không đồng nghĩa với giả mạo. Rủi ro nằm ở hành vi sử dụng danh tính của người khác mà không được phép hoặc khiến công chúng hiểu nhầm về nguồn gốc tác phẩm.
Khi nghệ sĩ bị mạo danh
Hayes là một trong số ngày càng nhiều nghệ sĩ trở thành mục tiêu của những kẻ lừa đảo trên các nền tảng phát nhạc trực tuyến. Nhiều khả năng những ca khúc xuất hiện trên các nền tảng này không phải do nghệ sĩ thực sự sáng tác, mà được tạo ra bởi các bot AI. Theo Hayes, những kẻ lừa đảo trong vụ việc này dường như có liên quan đến một thực thể tại một quốc gia Đông Nam Á, được ghi tên ở mục “Nhạc sĩ sáng tác và viết lời” (Composer & Lyricist). Phần lớn tiền bản quyền thu được từ lượt tải xuống thường sẽ được trả cho chủ thể đứng tên đó.
Trước đây, những ngôi sao nổi tiếng như Drake hay Taylor Swift cũng từng dính "kiếp nạn" nhạc AI giả mạo. Với Taylor Swift, năm 2024, trước khi ra album The Tortured Poets Department khoảng vài ngày, bất ngờ xuất hiện những đoạn nhạc được cho là giọng hát của nữ ca sĩ. Còn Drake thì ca khúc rap diss Push Ups được tung ra với giọng đặc trưng của nam rapper, dù nam ca sĩ không phải chủ nhân của bản nhạc mang tính khiêu khích này.
Tuy nhiên, tình trạng này phổ biến hơn với các nghệ sĩ có độ nổi tiếng ở mức trung bình như Hayes, người có khoảng 200.000 lượt nghe mỗi tháng trên Spotify. Một phần nguyên nhân là họ thiếu các nguồn lực hỗ trợ cần thiết để dễ dàng chống lại hành vi gian lận.
Hayes cho biết: “Họ tránh nhắm vào các nghệ sĩ lớn vì những người này thường có phần mềm để ngăn chặn việc đó. Tôi thì không có phần mềm như vậy”.
Nền tảng đã có công cụ sàng lọc nhưng còn nhiều giới hạn
Tháng 9/2025, Spotify công bố các biện pháp tăng cường bảo vệ nghệ sĩ trước những rủi ro liên quan đến AI. Nền tảng nêu rõ việc giả mạo giọng hát mà không có sự đồng ý của nghệ sĩ là vấn đề cần xử lí, đồng thời cho biết sẽ phối hợp với các đơn vị phân phối để hạn chế tình trạng bản nhạc bị đưa nhầm vào hồ sơ người khác.
Tháng 3/2026, Spotify giới thiệu Artist Profile Protection dưới dạng thử nghiệm giới hạn. Tính năng này thông báo cho nghệ sĩ khi có bản phát hành được gửi lên dưới tên họ, cho phép họ xem xét và yêu cầu xử lý bản phát hành bị gắn nhầm. Một số tài khoản có thiết lập nâng cao có thể yêu cầu phê duyệt trước khi bản nhạc xuất hiện. Đây không phải công cụ được cung cấp đồng loạt cho mọi nghệ sĩ, nên không thể xem là giải pháp đã bao phủ toàn bộ hệ thống.
Spotify cũng có quy trình tiếp nhận khiếu nại liên quan đến việc sử dụng giọng hát không được phép. Tuy nhiên, giả mạo giọng hát và gắn nhầm bản phát hành vào hồ sơ là hai vấn đề liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau; mỗi trường hợp có thể cần cách xác minh riêng.
Với Apple Music, tài liệu hỗ trợ dành cho đối tác phân phối khuyến nghị sử dụng dấu vân tay kĩ thuật số của âm thanh, video và hình ảnh để hỗ trợ phát hiện nội dung mạo danh. Đây là hướng dẫn dành cho đối tác, không phải bằng chứng rằng mọi bản phát hành giả đều có thể bị phát hiện trước khi xuất hiện trên nền tảng.
Vụ việc của ca sĩ Gemma Hayes cho thấy công nghệ có thể làm tăng tốc độ sản xuất âm nhạc, trong khi hệ thống xác minh danh tính và quyền phát hành vẫn phải theo kịp. Vấn đề không nằm ở việc ngăn AI tham gia vào âm nhạc, mà ở việc bảo đảm AI không trở thành công cụ giúp người khác chiếm dụng tên tuổi hoặc gây hiểu nhầm về thành quả sáng tạo.
