TP.HCM đối mặt nguy cơ 'dịch chồng dịch': 16 ca tử vong
Dịch sốt xuất huyết và tay chân miệng bùng phát mạnh tại TP.HCM với hơn 86.000 ca mắc. Chuyên gia cảnh báo lỗ hổng phòng dịch nguy hiểm từ sự chủ quan.
Thông tin tại Lễ mít tinh phát động chiến dịch cao điểm phòng, chống bệnh sốt xuất huyết Dengue và tay chân miệng năm 2026 vào ngày 31/10, Sở Y tế TP.HCM cho biết, tính đến tuần 43/2026, toàn thành phố đã ghi nhận hơn 42.500 ca mắc sốt xuất huyết với 11 trường hợp tử vong. Song song đó, dịch tay chân miệng cũng bùng phát với hơn 44.000 ca mắc, tăng vọt 65% so với cùng kì năm ngoái và đã có 5 ca tử vong. Những con số này là lời cảnh báo đỏ cho thấy nguy cơ một cuộc khủng hoảng y tế cộng đồng đang hiện hữu sát sườn từng hộ gia đình.
Mối đe dọa kép dịch bệnh từ những "sát thủ" quen thuộc
Bản chất phức tạp của đợt bùng phát lần này nằm ở sự giao thoa của hai chủng bệnh nguy hiểm. Sốt xuất huyết sau giai đoạn tạm lắng đang quay trở lại mạnh mẽ do muỗi Aedes aegypti sinh sôi nhanh chóng tại các vũng nước đọng, lốp xe cũ hay khay nước thải phía sau tủ lạnh. Trong khi đó, dịch tay chân miệng lại âm thầm tấn công các cơ sở giáo dục mầm non. Đáng lo ngại nhất là sự lưu hành của chủng vi rút Enterovirus 71 (EV71) – tác nhân có thể gây biến chứng thần kinh, tim mạch nặng và tước đi sinh mạng của trẻ nhỏ chỉ trong vài giờ.
Trước tình hình này, TS.BS Huỳnh Minh Chín – Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – nhận định thẳng thắn rằng lỗ hổng lớn nhất hiện nay không nằm ở vấn đề thiếu thuốc hay nhân lực y tế. Ông nhấn mạnh sự nguy hiểm thực sự xuất phát từ tâm lý lơ là, coi thường bệnh cũ của một bộ phận người dân.
"Mỗi ổ lăng quăng vô tình bị bỏ qua trong góc vườn, mỗi góc sinh hoạt thiếu vệ sinh trong căn nhà trọ công nhân, hay một ca bệnh phát hiện muộn do cha mẹ tự ý điều trị tại nhà... tất cả đều là những mắt xích lỗi tạo cơ hội cho dịch bệnh bùng nổ vượt tầm kiểm soát”, ông Chín nói.
Để ngăn chặn "đốm lửa" dịch bệnh lan rộng, ngành y tế thành phố đang thay đổi chiến thuật, tập trung vào giám sát thực địa thay vì chỉ quản lý trên văn bản. Một trong những hiểu lầm phổ biến cần đính chính là việc lạm dụng phun hóa chất diệt muỗi. TS.BS Huỳnh Minh Chín giải thích rõ, phun thuốc chỉ là giải pháp tình thế nhằm diệt muỗi trưởng thành tại thời điểm đó. Nếu nguồn bọ gậy, lăng quăng trong các dụng cụ chứa nước không được triệt tiêu hoàn toàn, muỗi mới sẽ tiếp tục nở ra và vòng lặp nguy hiểm không thể chấm dứt.
Chiến dịch tổng lực lần này yêu cầu chính quyền cơ sở, điển hình như tại phường Dĩ An, phải dồn toàn lực rà soát các điểm nóng. Ông Trần Văn Đào – Phó Chủ tịch UBND phường Dĩ An – khẳng định địa phương sẽ thiết lập các đoàn kiểm tra liên ngành để xử lý nghiêm các khu nhà trọ công nhân, công trình dang dở hoặc điểm phế liệu cố tình vi phạm quy định vệ sinh môi trường.
Siết chặt phòng tuyến trường học và hộ gia đình
Theo TS.BS Huỳnh Minh Chín, trường mầm non và nhóm trẻ gia đình chính là phòng tuyến cốt lõi chống lại dịch tay chân miệng.
“Ngành y tế bắt buộc các cơ sở giáo dục phải thực hiện nghiêm túc việc theo dõi sức khỏe hằng ngày của trẻ để kịp thời cách li ngay khi xuất hiện dấu hiệu sốt, giật mình hay nổi mụn nước. Đồng thời, tần suất khử khuẩn lớp học và đồ chơi bằng dung dịch chuẩn phải được duy trì liên tục”, ông Chín nhấn mạnh.
Song song đó, lực lượng y tế cộng đồng đang áp dụng chiến thuật "đi từng ngõ, rõ từng nhà" nhằm thay đổi hành vi sinh hoạt của người dân. Biện pháp kinh tế và hiệu quả nhất lúc này là mỗi gia đình cần tự thiết lập thói quen dành ra ít nhất một lần mỗi tuần để súc rửa lu khạp, lật úp các vật dụng đọng nước và duy trì việc rửa tay bằng xà phòng cho trẻ nhỏ.
Dịch bệnh không tự nhiên xuất hiện hay biến mất mà là hệ quả từ thái độ của con người đối với môi trường. Sự chủ động của từng cá nhân, từng hộ gia đình trong lúc này chính là lá chắn bền vững nhất để bảo vệ con em mình trước làn sóng "dịch chồng dịch".
