Tàu ngầm ba thân bí ẩn của Trung Quốc có thể đe dọa chiến hạm Mỹ từ xa
Tàu ngầm ba thân Trung Quốc đang được thử nghiệm ở Hồ Lô Đảo. Theo phân tích ảnh vệ tinh, tàu có ít nhất 8 ống phóng tên lửa và có thể tới 16.
Naval News đánh giá nó nhiều khả năng không người lái, lặn được nhưng phải nổi lên mới khai hỏa. Trang Defense Express của Ukraine cho rằng loại tàu này có thể đe dọa cả chiến hạm Mỹ ở xa bờ Trung Quốc.
Theo chuyên gia H I Sutton của Naval News, Trung Quốc hiện phát triển nhiều lớp tàu ngầm mới cùng lúc, trong đó chiếc tàu ba thân được ông phân tích ngày 28/10 là một trong những thiết kế khác thường nhất. Phương tiện này đến nay vẫn chưa có số hiệu, tên chính thức hay tên định danh của phương Tây. Trong các phân tích nguồn mở, nó tạm được gọi là “tàu tên lửa bán chìm” (Semi-Submersible Arsenal Ship), dựa trên hình dáng và cấu hình vũ khí được suy đoán từ ảnh vệ tinh.
Tàu ba thân này dài khoảng 65 m, được đóng ở nhà máy Hoàng Phố tại Quảng Châu. Tháng 10/2025, thân tàu sơn đen gần như bị phủ kín bạt. Đầu tháng 12 năm đó, ảnh chụp từ mặt nước bắt đầu lan truyền, cho thấy một tháp chỉ huy giống tàu ngầm. Ảnh vệ tinh ngày 12/5/2026 ghi nhận tàu ở cảng Đại Liên. Hiện tàu đang chạy thử ở Hồ Lô Đảo trên biển Bột Hải. Đây là nơi đặt nhà máy đóng tàu ngầm hạt nhân đầu tiên của Trung Quốc.
Tàu ngầm ba thân Trung Quốc giấu tên lửa trong hai khoang
Phần lớn thân giữa của tàu dành cho hai khoang chứa vũ khí. Bên trong, các ống phóng tên lửa cỡ dài được xếp thành hai cụm tròn, đặt nằm ngang. Naval News cho rằng có thể khẳng định tàu mang ít nhất 8 ống. Nếu hai khoang giống nhau, tổng số có lẽ là 16 đến 18. Muốn khai hỏa, tàu phải nổi lên, mở cửa khoang rồi dựng cụm ống phóng sang tư thế thẳng đứng.
Loại tên lửa mà con tàu có thể mang hiện vẫn chưa được xác định. Naval News cho rằng nhiều khả năng đây sẽ là tên lửa chống hạm hoặc tên lửa tấn công mặt đất được thiết kế để phóng khi tàu nổi. Một ứng viên đáng chú ý là YJ-20, tên lửa chống hạm siêu vượt âm Trung Quốc công khai từ tháng 9/2025.
Cuối tháng 12/2025, truyền thông quân đội Trung Quốc lần đầu phát hình tàu Vô Tích thuộc lớp Type 055 phóng thử YJ-20 trong giai đoạn hoàn thiện vũ khí. Đến tháng 7/2026, truyền hình nhà nước tiếp tục công bố cảnh một khu trục hạm Type 052D phóng lạnh loại tên lửa này, cho thấy YJ-20 đang được thử nghiệm trên nhiều lớp chiến hạm. Reuters dẫn các tùy viên quân sự cho biết tên lửa được cho là có tầm bắn khoảng 1.500 km và có thể tấn công mục tiêu trên biển đang di chuyển. Bắc Kinh đến nay vẫn chưa công bố chính thức các thông số này.
Tầm bắn khoảng 1.500 km cũng là cơ sở để Naval News dựng một kịch bản hoạt động cho con tàu. Trong đó, phương tiện ẩn dưới mặt biển ở Đông Thái Bình Dương, chỉ để lộ ống thông hơi, rồi nhận dữ liệu mục tiêu qua liên kết mã hóa. Sau khi nổi lên, tàu mở khoang vũ khí, dựng các ống phóng và khai hỏa vào một cụm tàu sân bay ở cách xa gần 1.500 km.
Defense Express cho rằng trong một kịch bản như vậy, mục tiêu có thể là tàu chiến hoặc cụm tàu sân bay Mỹ, thậm chí phạm vi đe dọa về lý thuyết có thể mở rộng tới vùng biển ngoài khơi bờ Tây nước Mỹ. Tuy nhiên, những nhận định này đều dựa trên giả định rằng con tàu thực sự mang tên lửa tầm xa như YJ-20 và có thể nhận dữ liệu mục tiêu từ mạng trinh sát bên ngoài. Hiện chưa có bằng chứng công khai cho thấy năng lực đó đã được thử nghiệm hay triển khai thực tế.
Vì sao giới phân tích tin tàu không có thủy thủ?
Ống thông hơi nổi bật cho thấy tàu chạy bằng động cơ diesel cả khi lặn. Hai thân phụ đặt lùi về phía đuôi giúp tàu ổn định khi nổi. Naval News cho rằng đây có thể là yêu cầu chính vì cụm ống phóng dựng đứng làm tàu nặng phần trên. Mỗi thân phụ có một chân vịt trong ống bao, có thể là dạng bơm phản lực. Trang này đoán thân chính dùng hệ đẩy chạy diesel, còn chân vịt ở thân phụ chạy điện.
Tiến sĩ Rachel Pawling, chuyên gia tư vấn chính tại K39 Consulting và giảng viên thiết kế tàu, ước tính phương tiện có lượng giãn nước khoảng 900 tấn khi lặn hoàn toàn. Theo bà, hai khoang vũ khí chiếm phần lớn không gian bên trong, khiến diện tích còn lại dành cho thủy thủ rất hạn chế. Cầu điều khiển hở trên đỉnh tháp vì thế có thể chỉ được sử dụng khi tàu ra vào cảng, thay vì phục vụ một thủy thủ đoàn thường trực trong suốt hành trình.
Tháng 12/2025, The War Zone vẫn chưa thể xác định con tàu có người lái hay không, đồng thời cho rằng chưa có dấu hiệu rõ ràng về hệ thống phóng thẳng đứng trên boong. Phân tích mới về các cụm ống phóng được xếp nằm ngang trong khoang kín phần nào lý giải vì sao cấu hình vũ khí trước đó khó nhận ra từ bên ngoài.
Bóng dáng tàu ngầm Juliett thời Chiến tranh Lạnh
Naval News cho rằng phương tiện này phù hợp với khái niệm “tàu chiến có khả năng lặn” hơn là một tàu ngầm theo nghĩa truyền thống. Ranh giới giữa hai loại từng không quá rõ: trước và trong giai đoạn đầu của Thế chiến II, nhiều tàu ngầm dành phần lớn thời gian hành trình trên mặt nước và chỉ lặn khi cần tránh bị phát hiện hoặc tiếp cận mục tiêu.
Bà Pawling nhận thấy thiết kế mới có nét tương đồng với tàu ngầm tên lửa hành trình lớp Juliett, hay Project 651 của Liên Xô. Loại tàu diesel này phải nổi lên mới có thể phóng tên lửa chống hạm, đổi lại có thể tiếp cận từ những hướng khó dự đoán rồi bất ngờ khai hỏa vào mục tiêu giá trị cao. Theo Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ (FAS), Liên Xô đã đóng 16 chiếc Juliett trong giai đoạn 1962 - 1968.
Mỗi tàu Juliett có lượng giãn nước hơn 4.100 tấn khi lặn nhưng chỉ mang bốn tên lửa hành trình. Nếu ước tính 16 ống phóng là chính xác, phương tiện mới của Trung Quốc có lượng giãn nước chưa bằng một phần tư Juliett nhưng lại mang số tên lửa nhiều gấp bốn lần. Đổi lại, hai khoang vũ khí chiếm phần lớn thể tích bên trong, khiến không gian dành cho thủy thủ rất hạn chế, đúng với tính toán của bà Pawling.
Juliett cũng cho thấy điểm yếu của lối đánh nổi lên rồi phóng. FAS ghi nhận tàu phóng khi chạy trên mặt nước với tốc độ tối đa 4 hải lí/giờ. Tàu cần khoảng 4,5 phút để phóng quả đầu tiên, quả thứ hai bay sau đó 10 giây. Về sau, các tàu được lắp đường truyền vệ tinh Kasatka để nhận dữ liệu mục tiêu.
Theo Naval News, khác biệt lớn so với các tàu ngầm tên lửa thời Chiến tranh Lạnh nằm ở tầm bắn của vũ khí hiện đại. Những tên lửa như YJ-20 có thể vươn tới mục tiêu cách xa hàng trăm, thậm chí hơn 1.000 km, cả trên biển lẫn trên bộ. Ở cự li đó, radar của một con tàu nằm thấp sát mặt nước không thể tự phát hiện và bám bắt mục tiêu vì bị giới hạn bởi đường chân trời. Dữ liệu vì thế phải đến từ vệ tinh, máy bay, UAV hoặc các tàu khác. Tàu ba thân sẽ đóng vai trò như một bệ phóng trong mạng tác chiến phân tán, thay vì tự tìm kiếm mục tiêu rồi khai hỏa.
Nếu được triển khai số lượng lớn, những phương tiện kiểu này sẽ đưa tên lửa tới nhiều hướng tiếp cận hơn. Đối phương khi đó phải dành thêm lực lượng cho việc tìm kiếm. Cách dùng khả dĩ là chạy ở độ sâu nông, chờ dữ liệu, nổi lên phóng loạt rồi rời đi. Không có thủy thủ giúp giảm rủi ro về người. Dù vậy, tàu vẫn dễ lộ trước radar và vệ tinh nhất trong lúc mở khoang, dựng ống phóng.
Những cảng mà con tàu từng xuất hiện cũng không trùng với các địa điểm gắn với chương trình tàu mặt nước không người lái cỡ lớn hay XLUUV của Trung Quốc. Vì vậy, Naval News cho rằng đây có thể là một chương trình riêng. Các mẫu XLUUV như HSU100 và AJX002, từng xuất hiện tại lễ duyệt binh tháng 9/2025, đều nhỏ hơn đáng kể và có cấu hình khác hẳn. Cho đến nay, Bắc Kinh vẫn chưa công bố nhiệm vụ của tàu ba thân, cũng như loại tên lửa mà nó có thể mang.
