Luật sư Đặng Văn Cường: Chế tài nội dung 'rác AI' nghiêm khắc nhưng chỉ là biện pháp cuối cùng
TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, khẳng định chế tài Việt Nam đang và sẽ rất nghiêm khắc. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh xử lí bằng chế tài chỉ là biện pháp cuối cùng.
Phát biểu của ông tại tọa đàm "Phim ngắn AI trên mạng xã hội - Cơn sốt công nghệ, bẫy thuật toán và chuẩn mực điện ảnh" do tạp chí Một Thế Giới tổ chức, trả lời câu hỏi liệu chế tài hiện hành đã đủ sức răn đe tội phạm công nghệ "núp bóng" nội dung giải trí hay chưa, cùng một câu hỏi về việc nên trông chờ sự tự giác của người làm phim, văn hóa của người xem hay nhà nước cần siết thêm quy định.
"Mì ăn liền", "sốc, sex, sến" và thủ đoạn lợi dụng AI
Nhấn mạnh thực trạng các phim ngắn AI thu hút đông người xem, TS. Luật sư Đặng Văn Cường đồng tình rằng phim thu hút nhiều người xem chưa chắc đã thành công, quan trọng là người xem là ai và giá trị mang lại cho xã hội.
Theo ông, những phim ngắn AI này thường mang tính "mì ăn liền", lợi dụng các yếu tố "sốc, sex, sến", tức những mặt trái ít người làm phim chính thống muốn đụng đến. Tuy nhiên, những nội dung này có thể hút người trẻ, đặc biệt khi ở định dạng ngắn.
Trong khi đó, tác phẩm điện ảnh sống mãi cùng thời gian, mang giá trị tích cực, thì đòi hỏi trí tuệ, công phu và lao động thực sự. Bên cạnh ý kiến đó, cần làm rõ giữa "sản phẩm" và "tác phẩm" phim vì sự khác biệt giữa chất xám, công sức đầu tư vào, cũng như mục đích đằng sau.
TS. Luật sư Đặng Văn Cường nhắc rằng, thời gian qua cơ quan điều tra đã khởi tố nhiều nhóm "giang hồ mạng" sản xuất phim đánh đấm, chém giết trên YouTube. Có một thời kì dài nhiều người làm phim dễ dãi, phim có đông người theo dõi, nhất là người trẻ, dẫn đến hiện tượng học theo, làm theo. Theo ông, đến lúc đó cơ quan chức năng không thể nhẹ tay được nữa. Các nội dung phim ngắn làm bằng AI phần nhiều cũng có những đặc điểm tương tự về mục tiêu, nhưng dễ dàng thực hiện hơn nhờ công nghệ.
Các đối tượng coi thường pháp luật cũng dùng AI hiệu quả cho mặt trái, như giả mạo giọng nói để lừa đảo, hoặc tạo phim ngắn giật gân rồi dẫn dụ vào các đường link cờ bạc, lừa đảo. Ông nhận định đây là một trong các thủ đoạn phạm tội sẽ ngày càng phổ biến khi xã hội phát triển, nên chế tài cũng sẽ tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện.
Việt Nam cũng sẽ áp dụng "phong sát"
Theo ông Cường, về chế tài hành chính, ông cho biết có thể phạt đến hàng tỉ đồng, cùng các biện pháp tư pháp, cưỡng chế như tịch thu, phong tỏa, kê biên, buộc thu hồi tài sản. Các đối tượng hoạt động trên mạng thời gian qua gần như bị xử lí triệt để, từ hành vi đưa thông tin trái phép đến các hành vi về tài chính, thuế, kế toán.
Ông nhắc ở một số nước như Trung Quốc có khái niệm "phong sát", không chỉ bỏ tù, tịch thu tài sản mà còn gỡ bỏ hình ảnh đối tượng trên các nền tảng số. Theo ông, Việt Nam sắp tới cũng sẽ bổ sung những biện pháp nghiêm khắc như vậy để làm trong sạch không gian mạng, tạo cơ hội cho người lao động, làm nghệ thuật chân chính được tôn vinh.
Về bản quyền, chủ thể quyền có cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền của mình. Về nội dung, tác phẩm AI vi phạm thuần phong mỹ tục hoặc pháp luật có thể bị xử lý theo Luật An ninh mạng, chế tài hành chính như Nghị định 174, hoặc chế tài hình sự, trong đó có tội đưa thông tin trái phép lên mạng (Điều 288 Bộ luật Hình sự).
Xử lí là biện pháp cuối cùng
Ông Cường nhấn mạnh không phải cứ có chế tài thì xã hội yên ổn. Điều quan trọng, theo ông, là tuyên truyền pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành, ý thức tuân thủ và văn hóa ứng xử trong các hoạt động xã hội.
Các quan hệ pháp luật mới trên không gian mạng ngày càng nhiều, các quốc gia đều phải thay đổi nhanh theo công nghệ. Ông đánh giá hệ thống pháp luật Việt Nam tương đối đồng bộ, đang hoàn thiện theo hướng có tính dự báo, ổn định.
Theo ông, AI cũng như mọi công nghệ đều có hai mặt, nên dùng ở mức cần thiết, như những cảnh khó quay, nguy hiểm, tốn kém. Pháp luật sẽ thay đổi để phát huy mặt tích cực đó, và những người sáng tạo có thâm niên, có thành tích vẫn sẽ phát huy được sở trường trong thời công nghệ này.
.jpg)
