Cấm nhập khẩu công nghệ cũ: Kẻ hoang mang, người phấn khởi
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN quy định danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Quy định được kỳ vọng hạn chế thiết bị lỗi thời, rác thải điện tử nhưng cũng đặt ra thách thức về nguồn cung linh kiện cho thị trường sửa chữa trong nước.
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư 63/2026/TT-BKHCN, công bố chi tiết danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu. Quy định nhằm kiểm soát chất lượng hàng hóa nhập khẩu, hạn chế nguy cơ thiết bị lỗi thời, chất lượng thấp và rác thải điện tử thâm nhập thị trường Việt Nam.
Tuy nhiên, chính sách mới cũng khiến nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh phụ thuộc vào nguồn hàng công nghệ cũ từ nước ngoài phải tính toán lại phương án kinh doanh.
Nguồn cung linh kiện cũ có nguy cơ gián đoạn
Tại một cửa hàng chuyên kinh doanh linh kiện điện tử cũ trên đường Âu Cơ, TP.HCM, anh Bùi Danh Chính cho biết đang lo ngại về phạm vi điều chỉnh của Thông tư 63.
Theo anh Chính, quy định không chỉ liên quan đến máy móc nguyên chiếc đã qua sử dụng mà còn đặt ra vấn đề đối với thiết bị từng được sửa chữa, làm mới hình thức hoặc khôi phục chức năng. Điều này khiến các cửa hàng kinh doanh điện thoại, máy tính xách tay nhập khẩu lo lắng về việc phân loại hàng hóa khi làm thủ tục thông quan.
Đáng chú ý, máy cũ nhập khẩu dưới dạng xác để lấy linh kiện hoặc thiết bị đã được làm mới ở nước ngoài cũng có nguy cơ không thể tiếp tục đưa về Việt Nam nếu thuộc danh mục cấm.
Trước thay đổi này, một số đầu mối kinh doanh linh kiện sỉ đang tính chuyển sang phân phối linh kiện mới theo mô hình OEM/ODM hoặc tìm nguồn thu gom linh kiện cũ trong nước.
Tuy nhiên, việc thay thế nguồn cung không đơn giản. Thị trường sửa chữa hiện phụ thuộc khá nhiều vào linh kiện bóc máy, gồm màn hình, bo mạch chủ, camera và cáp sạc được tháo từ thiết bị cũ.
Đây là nguồn linh kiện có chất lượng tương đối ổn định, khả năng tương thích cao và giá phù hợp với người dùng phổ thông.
Nếu nguồn hàng nhập khẩu bị gián đoạn, các cửa hàng sửa chữa có thể phải chuyển sang linh kiện mới của bên thứ ba. Chất lượng nhóm hàng này không đồng đều. Một lựa chọn khác là sử dụng linh kiện chính hãng mới với chi phí cao hơn.
Vì vậy, chi phí sửa chữa có thể tăng, tác động trực tiếp đến người tiêu dùng, nhất là nhóm khách hàng chọn sửa thiết bị cũ thay vì mua máy mới.
Cơ hội cho linh kiện chính hãng
Ở chiều ngược lại, đại diện một công ty điện tử cho rằng quy định mới có thể tạo thêm dư địa cho các đơn vị cung cấp linh kiện chính hãng và hệ thống sửa chữa ủy quyền.
Việc kiểm soát nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng được kỳ vọng hạn chế tình trạng rác thải điện tử, linh kiện kém chất lượng thâm nhập thị trường dưới danh nghĩa hàng cũ.
Quy định cũng có thể góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, hạn chế tình trạng tráo linh kiện, bán máy dựng hoặc thiết bị tân trang giả mới để đánh lừa người mua.
Các trung tâm bảo hành ủy quyền kỳ vọng người tiêu dùng sẽ ưu tiên dịch vụ chính thống, có nguồn gốc linh kiện rõ ràng và chính sách bảo hành minh bạch.
Dù vậy, tác động thực tế của Thông tư không chỉ nằm ở hoạt động nhập khẩu. Bài toán đặt ra là kiểm soát hàng hóa đã qua sử dụng nhưng vẫn bảo đảm nguồn linh kiện phục vụ sửa chữa, tránh đẩy chi phí lên người tiêu dùng. Việc xác định rõ phạm vi hàng hóa thuộc diện cấm và hướng dẫn thực hiện sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh trước thời điểm quy định có hiệu lực.
Theo phụ lục thông tư, danh mục gồm máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và các bộ phận chức năng thuộc nhóm mã HS 8470, 8471.
Điện thoại thông minh, điện thoại di động và thiết bị truyền, nhận âm thanh, hình ảnh, dữ liệu qua mạng hữu tuyến hoặc không dây thuộc nhóm mã HS 8517. Các mặt hàng khác trong danh mục gồm micro, loa, tai nghe, thiết bị khuếch đại âm thanh; máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim, camera truyền hình; thiết bị thu phát sóng vô tuyến, ra-đa, thiết bị dẫn đường và điều khiển từ xa bằng sóng vô tuyến. Màn hình, máy chiếu, thiết bị thu hình và một số thiết bị điện tử khác theo mã HS tương ứng cũng thuộc diện cấm.
Danh mục còn bao gồm bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của các sản phẩm nói trên.
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế Thông tư số 11/2018/TT-BTTTT.
.jpg)
