Văn hóa - Đời sống

Vì sao khán giả Trung Quốc thờ ơ với phim AI tại rạp?

Bùi Tú • 13/11/2026 07:27

Với bước tiến như vũ bão của công nghệ, AI có thể tạo ra những thước phim ngày càng chân thực, đặc biệt tại Trung Quốc. Thế nhưng, một báo cáo mới đây cho thấy 65% khán giả nước này vẫn chọn thái độ thận trọng trước phim AI tại rạp.

phim AI
Phim AI đầu tiên ra rạp đã thất bại thảm hại khi rất ít người mua vé xem.

Khán giả cân nhắc khi bỏ tiền mua vé vào rạp

Dữ liệu thị trường cũng cho thấy khán giả ngày càng cân nhắc kĩ hơn trước khi mua vé. Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Đăng Tháp, tính đến hết tháng 10/2026, doanh thu phòng vé Trung Quốc đạt 31,6 tỉ nhân dân tệ, với hơn 800 triệu lượt khán giả. Giá vé trung bình giảm từ 42 xuống còn 39,2 nhân dân tệ. Dù giá vé giảm 2,8 nhân dân tệ, sự phục hồi về lượng khán giả chưa tạo ra mức tăng trưởng doanh thu tương ứng.

Điều đó cho thấy quyết định đến rạp ngày càng phụ thuộc vào giá trị mà bộ phim mang lại. Khán giả không nhất thiết muốn xem một tác phẩm chỉ vì nó có hình ảnh đẹp hay kĩ xảo ấn tượng. Họ muốn một trải nghiệm đủ đáng giá để dành trọn hai giờ và trả tiền cho nó.

Ông Quách Đào, chuyên gia trí tuệ nhân tạo và nhà đầu tư thiên thần, cho rằng thành trì của phim dài tập, đặc biệt là điện ảnh, không chỉ nằm ở khả năng duy trì tính liên tục của hình ảnh. Giá trị sâu xa hơn đến từ một mạch sáng tạo thống nhất, quá trình sản xuất hoàn chỉnh và kì vọng của khán giả.

Một bộ phim cần có chủ đề xuyên suốt, sự phát triển nhân vật và nhịp điệu cảm xúc được kiểm soát. Đạo diễn cùng đội ngũ sáng tạo phải biến những ý tưởng rời rạc thành một tác phẩm có chủ đích nghệ thuật rõ ràng. Đây là điểm khác biệt với logic sản xuất phim ngắn trực tuyến, vốn thường ưu tiên tình tiết gây sốc, nút thắt liên tục và tốc độ cập nhật để thu hút lượt xem.

Ông Bốc Hy Đình, giảng viên hướng dẫn cao học tại Học viện Quản lí Công nghiệp Văn hóa thuộc Đại học Truyền thông Trung Quốc, đồng thời là Chủ nhiệm Ủy ban chuyên môn Công nghiệp Du lịch Văn hóa Đắm chìm thuộc Hiệp hội Công nghiệp Văn hóa Trung Quốc, cũng nhấn mạnh vai trò của tính chủ thể trong biểu đạt cảm xúc.

Theo ông, AI được huấn luyện từ khối lượng dữ liệu khổng lồ, có khả năng mô phỏng phong cách và kết hợp những yếu tố có sẵn, nhưng khó tạo ra trải nghiệm sống và suy tư cá nhân thực sự. Khi công nghệ san bằng rào cản sản xuất, dấu ấn riêng của người sáng tạo lại càng trở nên quý giá.

Vì sao khán giả thận trọng với phim AI?

Một trong những dữ liệu đáng chú ý khác của báo cáo Đăng Tháp là động cơ đến rạp của khán giả Trung Quốc. Khảo sát trực tuyến thực hiện vào tháng 9 cho thấy 44% người được hỏi xem việc thư giãn, giải tỏa căng thẳng là nhu cầu quan trọng nhất khi đi xem phim. Tỉ lệ này tăng 8 điểm phần trăm so với sáu tháng trước.

Điều đó cho thấy rạp chiếu đang được nhìn nhận như một không gian nghỉ ngơi tinh thần giữa nhịp sống nhiều áp lực. Khán giả muốn có hai giờ thoát khỏi những lo toan thường nhật, đắm mình trong một câu chuyện và tìm thấy sự đồng cảm.

Trong khi đó, AI hiện có thể cung cấp hiệu quả sản xuất và sự mới lạ về hình ảnh, nhưng tạo ra sự đồng cảm vẫn là một thách thức khác. Một hình ảnh đẹp có thể khiến người xem kinh ngạc trong vài giây, nhưng để họ xúc động trước số phận nhân vật, cần có một quá trình xây dựng tâm lí và trải nghiệm cảm xúc đủ thuyết phục.

Tuy nhiên, thái độ thận trọng trước phim AI không đồng nghĩa khán giả quay lưng với công nghệ. Báo cáo cho thấy giới trẻ Trung Quốc đang chuyển từ hành vi thưởng thức đơn thuần sang sáng tạo nội dung thứ cấp: viết tiếp hoặc sửa đổi cốt truyện, thay đổi gương mặt nhân vật, làm lại lời thoại, lồng tiếng và kết hợp các nhân vật thuộc những thương hiệu khác nhau.

Đối với nhóm khán giả này, một bộ phim không còn kết thúc khi dòng chữ giới thiệu đoàn làm phim xuất hiện. Nó có thể trở thành kho tư liệu để họ tiếp tục sáng tạo, tương tác và mở rộng thế giới nhân vật.

Báo cáo Đăng Tháp gọi đây là sức mạnh của sự tham gia từ khán giả, đồng thời khuyến nghị ngành điện ảnh cần nhìn nhận tác động của AI đối với sản xuất nội dung và tìm cách chuyển sự tò mò về công nghệ thành tình yêu dành cho điện ảnh.

Rạp chiếu phải bán trải nghiệm mà màn hình điện thoại không có

Thái độ tiêu dùng thận trọng của khán giả còn bắt nguồn từ những thay đổi sâu rộng hơn trong thị trường giải trí. Theo báo cáo, tỉ lệ lấp đầy ghế tại các rạp Trung Quốc trong dịp Tết Nguyên đán năm 2026 chỉ đạt 22,5%, giảm gần một nửa so với năm trước. Điều này phản ánh sự suy yếu của nhu cầu xem phim mang tính bắt buộc, khi khán giả không còn mặc nhiên xem việc đến rạp là một lựa chọn giải trí ưu tiên.

Ông Bốc Hy Đình cho biết người xem hiện ngày càng có xu hướng chờ đợi phản hồi thực tế trước khi quyết định mua vé. Tỉ trọng vé đặt trước trong ngày đầu tiên của những bộ phim có doanh thu kì vọng trên 100 triệu nhân dân tệ cũng đang giảm qua từng năm. Chiến lược “đợi phim có tiếng tốt rồi mới ra rạp” trở thành một cách tiêu dùng phổ biến.

Theo ông, có ba nguyên nhân chính. Thứ nhất, niềm tin vào nguồn cung nội dung đã bị bào mòn sau những thất bại của các bộ phim chạy theo ngôi sao, lưu lượng và chuyển thể thương hiệu. Khán giả ngày càng cảnh giác với những chiến dịch quảng bá rầm rộ nhưng không bảo đảm chất lượng.

Thứ hai, chi phí cơ hội cho hoạt động giải trí tăng lên. Điện ảnh phải cạnh tranh thời gian và tiền bạc với video ngắn, trò chơi điện tử, các chương trình tương tác và biểu diễn trực tiếp. Khi có quá nhiều lựa chọn, người xem sẽ ưu tiên những nội dung có chất lượng được kiểm chứng.

Thứ ba, mạng xã hội giúp thông tin trở nên minh bạch hơn. Những đánh giá từ các buổi chiếu sớm, điểm số trên các nền tảng điện ảnh và video bình luận có thể lan truyền rộng rãi ngay trong ngày đầu công chiếu. Khán giả không còn phải dựa chủ yếu vào áp phích, trailer hay tên tuổi diễn viên để quyết định.

Dù vậy, ông Bốc Hy Đình cho rằng xu hướng tiêu dùng lí tính không hẳn là điều tiêu cực. Nó buộc ngành điện ảnh phải quay trở lại với chất lượng tác phẩm, tạo điều kiện để những bộ phim thực sự tốt có vòng đời phòng vé dài hơn và thúc đẩy một thị trường lành mạnh, ít phụ thuộc vào hiệu ứng quảng bá.

Một hướng đi khác là biến rạp chiếu thành không gian trải nghiệm thay vì chỉ là nơi phát nội dung. Báo cáo Đăng Tháp ghi nhận, tính đến ngày 22/10/2026, doanh thu từ các phòng chiếu đặc biệt, được đầu tư hệ thống hình ảnh và âm thanh cao cấp, đạt 2,6 tỉ nhân dân tệ, chiếm 8,3% tổng doanh thu phòng vé. Các suất chiếu đêm của dòng phim kinh dị cũng góp phần khai thác thêm nhu cầu khán giả.

Mô hình “điện ảnh cộng” (Cinema+) đang mở rộng vai trò của rạp chiếu, kết hợp xem phim với những trải nghiệm giải trí khác. Khán giả sẵn sàng trả tiền cho những điều họ không thể có được ở nơi khác: màn ảnh khổng lồ, âm thanh bao trùm, không gian tối và cảm giác cùng hàng trăm người xa lạ trải qua một câu chuyện.

Ông Quách Đào cho rằng để AI thực sự phá vỡ thành trì của điện ảnh, công nghệ phải có khả năng duy trì mạch sáng tạo xuyên suốt, tự triển khai những chủ đề tự sự phức tạp. Đồng thời, ngành công nghiệp cần thống nhất các quy định về quyền sở hữu, ghi nhận tác giả và kiểm duyệt nội dung AI; các liên hoan phim và hệ thống rạp cũng phải xây dựng tiêu chuẩn tiếp nhận phù hợp. Quan trọng hơn, thói quen trả tiền của khán giả phải thay đổi theo hướng chấp nhận những tác phẩm không có sự bảo chứng của đội ngũ sáng tạo con người. Những điều kiện ấy khó có thể xuất hiện đồng thời trong một sớm một chiều.

Bùi Tú