Thời sự

Việt Nam, Trung Quốc công bố 16 biên bản ghi nhớ, gắn kết sâu hơn bằng các hoạt động nghiên cứu chung

Minh Trí • 18/11/2026 15:48

Chiều 17/11, tại Thâm Quyến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dự Diễn đàn Kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Vùng Vịnh Lớn Trung Quốc, nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 và làm việc tại Trung Quốc từ ngày 17 đến 20/11.

Tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu 5 định hướng hợp tác công nghệ với Vùng Vịnh Lớn Trung Quốc.

Vì sao là Vùng Vịnh Lớn?

Phát biểu chào mừng, Tỉnh trưởng Quảng Đông Mạnh Phàm Lợi cho biết Việt Nam nhiều năm liền là đối tác thương mại lớn nhất của Quảng Đông trong ASEAN. Ở chiều ngược lại, Quảng Đông là đối tác thương mại cấp tỉnh lớn nhất của Việt Nam tại Trung Quốc, với hợp tác trải từ chế tạo, nông nghiệp, y tế đến bảo vệ môi trường.

vna-potal-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-du-dien-dan-ket-noi-cong-nghe-va-doi-moi-sang-tao-giua-viet-nam-voi-vung-vinh-lon-trung-quoc-9160274.avif
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Diễn đàn Kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Vùng Vịnh Lớn Trung Quốc. Ảnh: TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá Vùng Vịnh Lớn hội tụ năng lực nghiên cứu, công nghiệp chế tạo, tài chính và kết nối quốc tế. Theo ông, sự phát triển của Thâm Quyến cho thấy giá trị của việc gắn đổi mới tư duy, cải cách thể chế với sức sáng tạo của con người và doanh nghiệp, là kinh nghiệm Việt Nam có thể tham khảo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định hợp tác với Trung Quốc là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong đường lối đối ngoại của Việt Nam. Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc tháng 4/2026 đã mở ra cơ hội lớn về khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực, và diễn đàn cần biến các định hướng đó thành kết quả cụ thể.

Năm định hướng, một thước đo

Từ những đánh giá trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị 5 định hướng lớn cho hợp tác giữa Việt Nam với Vùng Vịnh Lớn.

Thứ nhất, hai bên cùng phát triển năng lực nghiên cứu, làm chủ các công nghệ có ý nghĩa chiến lược. Tổng Bí thư đề nghị ưu tiên nghiên cứu chung về AI, bán dẫn, robot và hệ thống tự hành, thử nghiệm giải pháp AI, robot tại nhà máy, cơ sở logistics, y tế và đô thị. Đào tạo bán dẫn cần gắn với thiết kế, sản xuất thử, đóng gói và kiểm thử.

Thứ hai, đào tạo nhân lực chất lượng cao và bồi dưỡng nhân tài được đặt ở trung tâm hợp tác. Hai bên mở rộng liên kết đào tạo, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, trao đổi giảng viên và chuyên gia, gắn học tập với dự án nghiên cứu và thực hành tại doanh nghiệp.

Thứ ba, đổi mới sáng tạo gắn với liên kết công nghiệp, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò chủ đạo ngay từ khâu xác định bài toán nghiên cứu. Tổng Bí thư hoan nghênh doanh nghiệp Vùng Vịnh Lớn đầu tư lâu dài, lập cơ sở nghiên cứu và sản xuất công nghệ cao tại Việt Nam. Đồng thời, ông mong doanh nghiệp công nghệ Việt Nam được tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của vùng.

Thứ tư, hai bên tạo môi trường hợp tác thuận lợi, minh bạch, ổn định. Việt Nam cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà nghiên cứu, nhà đầu tư, đồng thời tăng trao đổi chính sách về tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ và điều kiện thử nghiệm công nghệ.

Thứ năm, tổ chức thực hiện quyết liệt, “lấy kết quả thực tế làm thước đo”. Để đo được kết quả, Tổng Bí thư yêu cầu mỗi nhiệm vụ có đầu mối chịu trách nhiệm, đối tác cùng thực hiện, nguồn lực, tiến độ và kết quả dự kiến rõ ràng. Mỗi chương trình hợp tác cũng phải xác định rõ đóng góp của từng đối tác, quyền sở hữu và phương thức khai thác kết quả nghiên cứu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan hữu quan cụ thể hóa nội dung diễn đàn thành chương trình hợp tác, ưu tiên các dự án đủ điều kiện triển khai sớm. Doanh nghiệp được đề nghị đồng hành từ khâu phát triển công nghệ đến khi đưa kết quả vào sản xuất, kinh doanh.

Gắn kết bằng nghiên cứu chung

Tại diễn đàn, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cùng Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc công bố hợp tác đồng tài trợ bốn nhiệm vụ nghiên cứu chung.

Bốn nhiệm vụ gồm: ứng dụng AI trong nghiên cứu dược liệu và y học cổ truyền; cảnh báo sớm rủi ro an ninh nguồn nước trước biến đổi khí hậu; giám sát, cảnh báo đa thiên tai cho hạ tầng giao thông miền núi; robot dịch vụ trong bệnh viện thông minh.

Tổng bí thư_TQ_khoa học công nghệ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham quan triển lãm về công nghệ và đổi mới sáng tạo tại diễn đàn. Ảnh: TTXVN

Thứ nhất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Đại học Công nghệ Thâm Quyến ứng dụng AI sàng lọc peptide hoạt tính và cordycepin từ đông trùng hạ thảo, phục vụ y học cổ truyền. Thứ hai, Trường Đại học Thủy lợi cùng đối tác Trung Quốc nghiên cứu cảnh báo sớm rủi ro, bảo đảm an ninh nguồn nước trước biến đổi khí hậu.

Thứ ba, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Đại học Sơn Đông phát triển hệ thống giám sát, cảnh báo đa thiên tai tại sườn dốc và nền đường miền núi. Thứ tư, Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM và Đại học Hồ Nam nghiên cứu công nghệ robot vận hành tự động trong bệnh viện thông minh.

Bên cạnh đó, cơ quan, trường đại học, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước trao đổi 16 biên bản ghi nhớ về AI, bán dẫn, viễn thông, UAV, dược phẩm, logistics, giao thông, tài chính số và năng lượng. Báo chí mới công bố đối tác của khoảng 10 văn kiện, phần lớn chưa nêu giá trị và lộ trình.

Hàng không: 20 triệu USD cho nguồn khách hai chiều

Biên bản do Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines Đinh Văn Tuấn trao dưới sự chứng kiến của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc. Hai bên nghiên cứu tích hợp giải pháp số vào phân phối, bán lẻ vé máy bay, dùng dữ liệu lớn và AI để đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời kết nối nền tảng đặt vé, khách sạn và quản lí chuyến công tác, với giá trị ước tính 20 triệu USD trong giai đoạn 2027-2031.

Theo hồ sơ niêm yết công bố tại Trung Quốc, Meiya là doanh nghiệp cung cấp giải pháp du lịch công vụ, hoạt động ở ba mảng vé máy bay, quản lí công tác và du lịch khen thưởng, đạt doanh thu khoảng 401 triệu nhân dân tệ năm 2024.

Trước đó, Vietnam Airlines đã kí nhiều biên bản ghi nhớ tại Trung Quốc với tổng giá trị ước tính 50 triệu USD cho giai đoạn 2026-2030.

Hãng cũng công bố đường bay Hà Nội - Hàng Châu, khai thác từ ngày 22/11 bằng tàu bay Airbus A321, với 4 chuyến khứ hồi mỗi tuần. Hàng Châu là điểm đến thứ tư của Vietnam Airlines tại Trung Quốc, sau Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong 10 tháng năm 2026, Trung Quốc là thị trường gửi khách lớn nhất đến Việt Nam với gần 4,4 triệu lượt.

Hạ tầng, logistics và tài chính số là trọng tâm

Tập đoàn Sovico kí hợp tác chiến lược với các doanh nghiệp thành viên Tập đoàn Metro Thâm Quyến về đường sắt đô thị và phát triển đô thị tích hợp giai đoạn 2026-2035. Văn kiện không nêu dự án cụ thể, nhưng Sovico hiện là nhà đầu tư đề xuất tuyến metro số 4 (Đông Thạnh – Hiệp Phước) của TP.HCM theo hình thức PPP, hợp đồng BT, phấn đấu khởi công trong quý I/2027.

Metro Thâm Quyến không xa lạ với thị trường Việt Nam. Năm 2017, tập đoàn này kí hợp đồng tư vấn chuẩn bị vận hành tuyến Cát Linh - Hà Đông trị giá 89,04 triệu nhân dân tệ. Tháng 8/2026, đơn vị thành viên của tập đoàn tham gia liên danh tư vấn nghiên cứu khả thi và thiết kế FEED tuyến metro số 2 TP.HCM, với phần việc khoảng 45 triệu nhân dân tệ.

Ở văn kiện thứ hai, VNPT hợp tác với Tập đoàn Metro Quảng Châu về công nghệ giao thông đường sắt đô thị. Metro Quảng Châu cũng đang mở rộng ở Việt Nam: tháng 6/2026, tập đoàn kí thỏa thuận hợp tác chiến lược với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và mở văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Tổng công ty Bưu điện Việt Nam hợp tác với Cainiao Chiết Giang, đơn vị logistics trong hệ sinh thái Alibaba, về số hóa chuỗi cung ứng, logistics và kho thông minh. Cainiao từng cho biết đã xây dựng hệ thống phân loại tự động cho một doanh nghiệp bưu chính hàng đầu Việt Nam.

FPT Thâm Quyến, pháp nhân của FPT tại Trung Quốc, hợp tác với WeBank Technology Services về công nghệ tài chính, AI và dịch vụ số xuyên biên giới. WeBank là ngân hàng số đầu tiên của Trung Quốc, ra đời tại Thâm Quyến. Ở mảng truyền thông, VCCorp hợp tác với Shanghai Mingtang Culture Communication về tiếp thị số và AI tạo sinh cho thị trường Đông Nam Á.

Thiết lập phòng thí nghiệm, trung tâm đào tạo công nghệ cao

Nhóm văn kiện giáo dục tập trung vào phòng thí nghiệm. Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) và Huawei Việt Nam thống nhất lập phòng thí nghiệm về truyền thông thế hệ mới và hạ tầng tính toán AI, còn Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cùng ZTE thành lập phòng thí nghiệm viễn thông.

Thỏa thuận PTIT - ZTE nối tiếp quan hệ sẵn có. Khi tiếp lãnh đạo ZTE cùng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận tập đoàn đã hợp tác đào tạo nhân lực công nghệ thông tin với PTIT và Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tập đoàn Sunwah (Hồng Kông) có mặt trong hai văn kiện. Với PTIT, hai bên xây dựng trung tâm đào tạo, nghiên cứu UAV và kinh tế tầm thấp; tháng 8/2026, PTIT, Sunwah và Liên minh Doanh nhân Vùng Vịnh Lớn đã đồng tổ chức Đối thoại Việt Nam - Trung Quốc về AI và kinh tế số tại Hà Nội. Với Đại học Quốc gia TP.HCM và Đại học Bắc Kinh, Sunwah tham gia thỏa thuận ba bên về đào tạo, nghiên cứu, hướng tới một trung tâm chung đào tạo sau đại học.

Minh Trí