Quốc hội thông qua luật mới về hiến, ghép tạng: Cấm lấy tạng người dưới 18 tuổi để ghép cho người khác
Quốc hội thông qua luật, trong đó cấm lấy tạng của người dưới 18 tuổi và giới hạn việc hiến tạng khi còn sống của người từ 18 đến dưới 25 tuổi trong phạm vi gia đình.
Cấm lấy tạng người dưới 18 tuổi để ghép cho người khác
Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Luật siết chặt điều kiện hiến tạng khi còn sống, mở rộng nguồn hiến từ người chết não, chết tuần hoàn, đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ người hiến và ngăn chặn mua bán tạng.
Một trong những điểm mới của luật là cấm lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi để ghép cho người khác, kể cả sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn. Người dưới 18 tuổi cũng không được đăng kí hiến mô, bộ phận cơ thể hoặc hiến xác.

Trường hợp hiến mô khi còn sống, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục cho phép, với người nhận là anh, chị hoặc em ruột và không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Người hiến phải đủ sức khỏe, tự nguyện đồng ý và được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, đánh giá tâm lí, xã hội phù hợp với độ tuổi. Việc hiến còn phải có văn bản đồng ý của cả cha và mẹ đẻ, hoặc người còn lại nếu một trong hai người đã chết. Cha mẹ cũng phải được tư vấn độc lập để bảo đảm quyết định không chịu sự ép buộc.
Cơ sở y tế chỉ được lấy mô sau khi có văn bản đồng ý của người đứng đầu hoặc người được ủy quyền, trên cơ sở chấp thuận bằng văn bản của Hội đồng tư vấn lấy, ghép mô. Hội đồng gồm chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lí và đại diện cơ quan quản lí nhà nước về trẻ em hoặc tổ chức đại diện, bảo vệ quyền trẻ em. Thành viên hội đồng không được trực tiếp tham gia lấy, ghép mô trong trường hợp đó.
Người từ đủ 18 tuổi chỉ được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình
Đối với hoạt động hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, Luật quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến cho thành viên gia đình. Người từ đủ 25 tuổi trở lên có thể hiến cho thành viên gia đình hoặc người không phải thành viên gia đình.
Trường hợp người hiến và người nhận là vợ, chồng phải bảo đảm thời gian kết hôn tối thiểu theo quy định của Chính phủ.
Người hiến phải có đăng kí hiến, đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và đánh giá tâm lí, xã hội. Việc lấy bộ phận cơ thể chỉ được tiến hành sau khi có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Hội đồng tư vấn lấy, ghép bộ phận cơ thể người và văn bản đồng ý của người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người được ủy quyền.
Luật quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được miễn phí chăm sóc, phục hồi sức khỏe ngay sau khi hiến, khám sức khỏe định kì phù hợp với bộ phận đã hiến; được cấp thẻ bảo hiểm y tế và ưu tiên ghép khi có tên trong danh sách chờ ghép.
Đối với người hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn, cha mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh chị em ruột của người hiến được ưu tiên ghép khi có tên trong danh sách chờ ghép. Trường hợp đang trong danh sách chờ ghép tại thời điểm người thân hiến, những người này được ưu tiên nhận bộ phận cơ thể được hiến mà không phải áp dụng các tiêu chí ưu tiên thông thường theo quy định.
Mở rộng cơ hội hiến tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn
Luật quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên có thể hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn ngay cả khi trước đó chưa đăng kí hiến hoặc chưa có văn bản đồng ý hiến.
Trong trường hợp này, việc hiến chỉ được thực hiện khi không có căn cứ, thông tin cho thấy người đó đã phản đối việc hiến trước khi chết não, chết tuần hoàn; đồng thời phải có văn bản bày tỏ nguyện vọng của người đại diện, bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện và không bị cưỡng ép.
Đối với người đã đăng kí hiến, việc lấy mô, bộ phận cơ thể cũng phải đáp ứng các điều kiện theo Luật, bao gồm sự đồng thuận của người đại diện theo quy định.
Theo báo cáo của Chính phủ, trong tổng số 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người tại Việt Nam, chỉ có 962 ca từ người hiến chết não, chiếm 8,6%. Trong khi đó, có tới 10.225 ca ghép từ người hiến sống, tương đương 91,4%.
Riêng năm 2025, cả nước chỉ có 66 người hiến sau chết não. Số ca ghép thận từ người hiến sống là 934 ca, so với 120 ca từ người chết não; số ca ghép gan tương ứng là 170 và 74 ca.
Việc mở rộng nguồn hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn nhằm tăng cơ hội điều trị cho người bệnh, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ mua bán bộ phận cơ thể người.



