Robot AI Trung Quốc sắp thay thế lao động phổ thông trong phân loại bưu kiện

Công nghệ này cho thấy xu hướng mới trong ngành robot Trung Quốc: thay vì chờ robot hình người có thể làm mọi việc, doanh nghiệp đang tập trung vào những thiết bị chuyên dụng có khả năng nhanh chóng tạo ra giá trị thương mại.

Cánh tay robot phân loại bưu kiện hàng nghìn món mỗi giờ

X Square Robot trình diễn giải pháp logistics tại Hội nghị Robot Thế giới 2026 ở Bắc Kinh hôm 19/8. Hai cánh tay robot được gắn trên một tấm đế bằng gỗ, trang bị camera và bộ kẹp, liên tục xử lí những kiện hàng có hình dạng khác nhau khi chúng được đưa đến trên băng chuyền.

Robot có thể tự động nhận diện và phân loại các bưu kiện mà không cần người điều khiển trực tiếp. Trong quá trình hoạt động, cánh tay robot đôi lúc kẹp một kiện hàng, lật ngược để đọc nhãn chứa thông tin sản phẩm, đồng thời đẩy những vật thể không phải bưu kiện sang một dây chuyền riêng.

Theo X Square Robot, khả năng này được hỗ trợ bởi mô hình trí tuệ nhân tạo do công ty tự phát triển. Hệ thống tiếp nhận tín hiệu từ camera, phân tích môi trường xung quanh rồi chuyển dữ liệu thành các hành động tương ứng của cánh tay robot.

Điểm đáng chú ý là X Square không cố gắng đưa toàn bộ hệ thống lên một robot hình người. Công ty cho rằng những công việc cụ thể như phân loại hàng hóa có thể được thực hiện hiệu quả hơn bằng các cánh tay robot chuyên dụng, qua đó giảm đáng kể chi phí.

“AI hiện thân không nhất thiết phải là robot hình người”, Chen Li, Phó chủ tịch X Square Robot, nói. Theo ông, điều quan trọng là robot phải có khả năng thích ứng với nhiều tình huống, từ đó có thể được thiết kế với những hình thức và cấu hình khác nhau tùy nhiệm vụ.

Đây là hướng đi đang ngày càng được nhiều nhà phát triển robot Trung Quốc quan tâm. Trong cuộc đua thương mại hóa AI hiện thân, các doanh nghiệp không chỉ tìm cách tạo ra những robot có khả năng biểu diễn ấn tượng mà còn phải chứng minh chúng có thể thực hiện công việc thực tế và tạo doanh thu.

Robot hình người vẫn được kì vọng trở thành nền tảng có thể đảm nhận nhiều loại công việc giống con người. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng công nghệ này còn cách khá xa mục tiêu đó, một phần vì các mô hình AI cần lượng dữ liệu vật lí lớn để học cách tương tác với thế giới thực.

Wang Xingxing, nhà sáng lập kiêm CEO Unitree, một trong những nhà phát triển robot hình người hàng đầu Trung Quốc, nhận định tại Hội nghị Robot Thế giới rằng “khoảnh khắc ChatGPT” đối với AI hiện thân có thể còn cách từ 2 đến 10 năm.

Trong khi chờ đợi, những robot chuyên dụng như của X Square có thể trở thành lựa chọn thực tế hơn đối với doanh nghiệp.

Robot AI Trung Quốc bắt đầu chiếm lĩnh thị trường giúp việc nhà

Cách Trung Quốc đào tạo nghề cho robot AI đi làm hàng loạt

Thị trường logistics khổng lồ thúc đẩy robot hóa

Trung Quốc là thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới, kéo theo nhu cầu khổng lồ về vận chuyển và phân loại hàng hóa. Theo số liệu của chính phủ Trung Quốc, năm ngoái nước này xử lí 216,5 tỉ bưu kiện. Chính phủ đặt mục tiêu nâng con số này lên 290 tỉ bưu kiện vào năm 2030.

Đằng sau khối lượng hàng hóa khổng lồ là hàng chục nghìn lao động làm công việc phân loại. Chen cho biết đây là công việc không được nhiều người ưa chuộng, đặc biệt trong giới trẻ, do tính chất lặp đi lặp lại và yêu cầu làm việc trong thời gian dài. Đó chính là khoảng trống mà X Square muốn khai thác.

Có trụ sở tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ phía nam Trung Quốc, startup này đã thử nghiệm hệ thống cánh tay robot tại một kho hàng do SF Holding, một trong những công ty giao nhận lớn nhất Trung Quốc, vận hành. Hai bên hiện lựa chọn các địa điểm cụ thể tại những khu vực lớn để bắt đầu triển khai hệ thống.

Trong một buổi trình diễn được phát trực tiếp hồi tuần trước, hai cánh tay robot của X Square đã phân loại hơn 1.800 bưu kiện. Tuy nhiên, tốc độ thực tế khi hệ thống được tích hợp vào quy trình vận hành của kho chỉ đạt khoảng 1.200-1.300 bưu kiện mỗi giờ. Mức này vẫn thấp hơn một lao động có tay nghề, người có thể phân loại khoảng 1.400-1.500 bưu kiện mỗi giờ.

Dù vậy, X Square cho rằng hiệu quả của robot không chỉ nằm ở tốc độ. Nếu hệ thống có thể hoạt động liên tục, giảm nhu cầu nhân công và được tích hợp ổn định vào dây chuyền hiện có, tổng chi phí vận hành có thể giảm đáng kể.

Chen không tiết lộ giá bán hệ thống nhưng cho biết khoản tiết kiệm sau khi triển khai hoàn chỉnh sẽ “đáng kể”. Trong khi đó, mức lương trung bình của công nhân phân loại hàng tại Trung Quốc hiện khoảng 6.000-7.000 nhân dân tệ (890-1.040 USD) mỗi tháng.

Chen cho biết nếu hoạt động, bảo trì và tích hợp với quy trình hiện tại diễn ra thuận lợi, X Square có thể nhanh chóng mở rộng triển khai.

SF Holding vốn là doanh nghiệp đi đầu trong việc thử nghiệm các công nghệ giao nhận mới, từ máy bay không người lái đến xe tự hành. Tuy nhiên, việc hệ thống của X Square có được áp dụng rộng rãi trong ngành logistics Trung Quốc hay không vẫn còn phải chờ thời gian trả lời, bởi thị trường này có mức độ phân mảnh cao.

X Square cũng có thể phải cạnh tranh với những nhà sản xuất cánh tay robot công nghiệp vốn đã được sử dụng phổ biến trong các nhà máy. Khi AI được tích hợp sâu hơn vào robot, ranh giới giữa robot công nghiệp truyền thống và robot có khả năng nhận thức, ra quyết định linh hoạt sẽ ngày càng thu hẹp.

Công ty vì thế dự định phát triển nhiều kiểu dáng, kích thước và thông số kĩ thuật khác nhau cho từng nhu cầu, trong đó có cả thiết kế dạng hình người.

Thay vì đặt cược tất cả vào một robot có thể làm mọi việc, chiến lược của X Square phản ánh một hướng tiếp cận thực dụng hơn: đưa AI vào những công việc cụ thể, nơi robot có thể chứng minh hiệu quả kinh tế ngay lập tức. Với quy mô hàng trăm tỉ bưu kiện mỗi năm, ngành logistics Trung Quốc có thể trở thành một trong những thị trường đầu tiên giúp AI hiện thân chuyển từ trình diễn công nghệ sang sản phẩm thương mại thực tế.