Sau Rằm tháng tám, bánh trung thu sẽ đi đâu?
Trái ngược với khung cảnh tấp nập gần những ngày Rằm tháng tám, các "thủ phủ" bánh trung thu tại Hà Nội đã khép lại. Từ quầy vỉa hè đến chợ mạng đang diễn ra làn sóng xả hàng, cho tặng hay thu hồi trọn gói.
Thị trường bánh trung thu sau Rằm: Bài toán xử lí hàng tồn
Thời điểm hạ màn của mùa Tết Trung thu ghi nhận khung cảnh trầm lắng chưa từng có tại các tuyến phố kinh doanh thời vụ sôi động bậc nhất Hà Nội. Trái ngược với không khí tấp nập mua sắm của những năm trước, thị trường năm nay đối mặt với sức mua sụt giảm.
Dạo quanh các tuyến đường từng được xem là "thủ phủ" bánh trung thu như Lê Trọng Tấn, Thụy Khuê, Cầu Giấy, Mỹ Đình, Tây Hồ hay Ba Đình, các gian hàng dựng tạm trên vỉa hè rơi vào tình trạng vắng bóng khách hàng.
Dù các đơn vị phân phối đồng loạt tung ra hàng loạt chiến dịch kích cầu rầm rộ như "Đại hạ giá", "Mua 1 tặng 1", "Giảm giá 50%" hay đưa về mức đồng giá 20.000 - 30.000 đồng/chiếc, làn sóng xả hàng sau Rằm vẫn chưa thể xoay chuyển cục diện ảm đạm của thị trường.
Sự sụt giảm doanh số đột ngột này bắt nguồn từ bức tranh kinh tế tổng thể và những biến động xã hội trước mùa trung thu. Những đợt bão lũ dồn dập tại khu vực phía Bắc cùng áp lực tài chính đã khiến người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên ngân sách cho các nhu cầu thiết yếu thay vì các mặt hàng quà tặng có tính thời vụ cao.
Bên cạnh đó, thói quen tiêu dùng cũng ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét khi người dân ngày càng e ngại các sản phẩm cận hạn sử dụng và có xu hướng cắt giảm lượng đường, chất béo để bảo vệ sức khỏe.
Chia sẻ về sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng của gia đình, bà Nguyễn Thị Lan (62 tuổi, trú tại phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: "Gia đình tôi năm nay chỉ mua đúng 2 chiếc bánh để thắp hương Rằm chứ không mua biếu tặng nhiều như mọi năm. Sau Rằm thấy họ rao bán mua 1 tặng 1 hay 20.000 đồng/chiếc rất rẻ, nhưng tôi không dám mua vì lo bánh sát ngày hết hạn, không đảm bảo chất lượng cho sức khỏe của cháu nhỏ".
Sự thay đổi này khiến lượng bánh bán ra tại các quầy bán lẻ tụt dốc thê thảm so với cùng kì năm ngoái, buộc các thương hiệu phải rút ngắn thời gian bám trụ vỉa hè và tìm kiếm các phương án xử lí hàng tồn như đẩy mạnh hoạt động từ thiện hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng.
Trái ngược với sự chật vật của các quầy hàng dã chiến, hệ thống bán lẻ cố định và cửa hàng tạp hóa nhanh chóng rút lui khỏi thị trường nhờ cơ chế thu hồi linh hoạt từ các nhà sản xuất lớn.
Ngay sau Rằm tháng Tám, nhiều thương hiệu như Kinh Đô, Bibica, Orion, Hữu Nghị đã cử nhân viên đến tận các điểm bán để thu hồi 100% lượng bánh dư thừa, đồng thời áp dụng chính sách đổi sang các mặt hàng bánh kẹo tiêu dùng thường ngày.
Chị Hương, chủ một tiệm tạp hóa trên đường Lê Trọng Tấn, cho biết: "Bánh trung thu là mặt hàng tính thời vụ rất cao. Ngay sau Rằm, đại diện các thương hiệu lớn như Kinh Đô, Orion, Hữu Nghị... đã cho nhân viên chủ động đến thu hồi 100% số lượng bánh tồn đọng. Hãng có chính sách hỗ trợ thu hồi và đổi sang các loại bánh kẹo tiêu dùng thường ngày khác cho cửa hàng nên chúng tôi cũng bớt áp lực".
Dưới góc nhìn chuyên môn, các chuyên gia kinh tế nhận định việc chủ động thu hồi sản phẩm là bước đi chiến lược nhằm bảo vệ giá trị thương hiệu và duy trì sự ổn định cho hệ thống phân phối. Tuy nhiên, thực tế này cũng đặt ra bài toán cấp thiết cho các doanh nghiệp trong việc nâng cao năng lực dự báo nhu cầu thị trường, tối ưu hóa sản lượng sản xuất nhằm tránh lãng phí nguồn lực trong các mùa vụ tiếp theo.
Mạng xã hội sôi động xả hàng
Tình trạng xả hàng tồn kho cũng diễn ra sôi động trên các nền tảng mạng xã hội, song kênh phân phối này lại vấp phải những rào cản lớn về chi phí và tâm lí người mua. Các bài đăng thanh lí bánh trung thu với mức giá chỉ bằng một phần ba so với trước Rằm thu hút sự quan tâm nhất định, nhưng tỉ lệ chốt đơn thực tế không cao do chi phí vận chuyển nhiều thời điểm vượt quá giá trị của sản phẩm.
Việc không thể giải phóng hàng tồn trên không gian mạng buộc nhiều tiểu thương online phải chuyển hướng sang quyên góp cho các tổ chức từ thiện hoặc chế biến thành các loại thực phẩm phụ như bánh chao để gỡ gạc chi phí.
Trên không gian mạng, các hội nhóm Facebook cũng bùng nổ các bài đăng thanh lí bánh trung thu với giá chỉ bằng 1/3 so với trước Rằm. Tuy nhiên, kênh bán hàng này cũng không mấy khả quan do vướng phải rào cản tâm lí người tiêu dùng và chi phí phát sinh.
Chị Bích Đào, một người bán bánh online, tâm sự: "Bánh thanh lí giá rất rẻ nhưng tiền phí giao hàng nhiều khi còn cao hơn tiền bánh nên khách hàng rất đắn đo. Không bán được, tôi mang quyên góp cho các nhóm từ thiện, phần còn lại tặng người quen hoặc tận dụng nguyên liệu làm bánh chao".
Một trong những vấn đề trọng tâm thu hút sự quan tâm của dư luận là quy trình xử lí và tiêu hủy bánh trung thu hết hạn sử dụng. Nhằm ngăn chặn nguy cơ thực phẩm ôi thiu, biến chất quay trở lại thị trường dưới dạng sản phẩm "phù phép" hoặc nguyên liệu tái chế, các cơ quan quản lí thị trường đã áp dụng cơ chế giám sát nghiêm ngặt đối với cả nhà sản xuất lẫn đơn vị phân phối.
Toàn bộ lượng bánh quá hạn bắt buộc phải trải qua quy trình tiêu hủy hoàn toàn, trong đó áp dụng các biện pháp kĩ thuật bắt buộc như nhuộm màu và phá vỡ cấu trúc bánh để làm biến dạng sản phẩm.
Kết hợp với việc kiểm tra đột xuất, xác minh hồ sơ thu hồi và truy xuất nguồn gốc, công tác quản lí hậu Tết Trung thu đóng vai trò then chốt trong việc triệt tiêu nguồn cung thực phẩm không an toàn, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
